Examination of Financial Literacy Skills in Terms of Turkish Century Education Model 5th Grade Social Studies Curriculum and Textbook

Yıl 2026, Cilt: 17 Sayı: 1, 10 - 32, 30.01.2026

Battal Gazi Ülker , Deniz Akpınar

Öz

This study focuses on the reflection of financial literacy skills in the Turkey Century Maarif Model 5th Grade Social Studies Curriculum and textbook. In this context, the new program and current social studies textbook (2nd book) and the 2017 Social Studies Curriculum and the 5th grade social studies textbook taught in the 2023-2024 academic year were examined. In the study in which the qualitative research approach was adopted, data were collected through document review, and the obtained data were analyzed with the descriptive analysis technique. As a result of the research, financial literacy skills were included under the titles of the basic philosophy of the new program, specific objectives, principles regarding the implementation of the program, and inter-program components; while in the content framework and textbook, concepts related to financial literacy were mentioned in the learning areas of “Economy in Our Lives” and “Technology and Social Sciences”. In the 2017 Curriculum, concepts related to financial literacy skills were specified in the sections of specific objectives, basic skills, values, and issues to be considered in the implementation of the program. While the concept of financial literacy is not directly addressed at the 5th grade level of the program, when the learning area and achievements are examined, it is observed that there are concepts that can be associated with financial literacy skills. As a result, we can say that financial literacy skills are addressed more broadly in the new social studies curriculum and textbook.

Anahtar Kelimeler

Financial Literacy , Curriculum , Skill , Social Studies

Finansal Okuryazarlık Becerisinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve Ders Kitabı Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada finansal okuryazarlık becerisinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programına ve ders kitaplarına yansıması üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda yeni program ve güncel sosyal bilgiler ders kitabı (2. kitap) ile 2017 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve 2023-2024 eğitim öğretim yılında okutulan 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabı incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada veriler doküman incelemesi yoluyla toplanırken, elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda finansal okuryazarlık becerisine yeni programın temel felsefesi, özel amaçları, programın uygulanmasına ilişkin esaslar ve programlar arası bileşenler başlıklarında yer verilirken; içerik çerçevesi ve ders kitabında ise “Hayatımızdaki Ekonomi” ve “Teknoloji ve Sosyal Bilimler” öğrenme alanlarında finansal okuryazarlık ile ilgili kavramlara değinilmiştir. 2017 Öğretim Programında özel amaçlar, temel beceriler, değerler ve programın uygulanmasında dikkat edilecek hususlar bölümlerinde finansal okuryazarlık becerisi ile ilişkili kavramlar belirtilmiştir. Programın 5. sınıf seviyesinde doğrudan finansal okuryazarlık kavramına değinilmezken, öğrenme alanı ve kazanımlar incelendiğinde ise finansal okuryazarlık becerisi ile ilişkilendirilebilecek kavramların olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak yeni sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitabında finansal okuryazarlık becerisinin daha geniş bir şekilde ele alındığı söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler

Finansal Okuryazarlık , Öğretim Programı , Beceri , Sosyal Bilgiler

Etik Beyan

"Finansal Okuryazarlık Becerisinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve Ders Kitabı Açısından İncelenmesi” başlıklı makalenin Etik Kurul Onayı gerektirmediğini beyan ederim

Kaynakça

• Adiputra, I. (2021). The Influence of Financial Literacy, Financial Attitude and Locus of Control on Financial Satisfaction: Evidence From the Community in Jakarta. International Conference on Entrepreneurship (ICOEN). KnE Social Sciences, 636-654. https://doi.org/10.18502/kss.v5i5.8848
• Akhan, N. E. (2013). Adım Adım Ekonomi Okuryazarlığı: Sosyal Bilgiler Dersleri İçin Alternatif Yollar. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(14), 1-36. https://doi.org/10.14520/adyusbd.569
• Amagir, A., Groot, W., Brink, H. M., & Wilschut, A. (2017). A review of financial-literacy education programs for children and adolescents and adolescents. Social and Economics Education, 17(1), 56-80. https://doi.org/10.1177/2047173417719555
• Ameliawati, M. & Setiyani, R. (2018). The Influence of Financial Attitude, Financial Socialization, and Financial Experience to Financial Management Behavior with Financial Literacy as the Mediation Variable. International Conference on Economics, Business and Economic Education 2018 . KnE Social Sciences, 811-832 http://dx.doi.org/10.18502/kss.v3i10.3174
• Andarsari, P. R. & Ningtyas, M. N. (2019). The Role of Financial Literacy on Financial Behavior. Journal of Accounting and Business Education, 4(1), 24-33. http://dx.doi.org/10.26675/jabe.v4i1.8524
• Arıkan, İ. & Çakmak, S. (2023). Sosyal Bilgiler Dersinde Bağlam Temelli Öğrenme Yaklaşımının Öğrencilerin Akademik Başarısına, Finansal Okuryazarlık Becerilerine ve Öğrenmenin Kalıcılığına Etkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(59), 153-183. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1189436
• Besri, A. A. (2018). Pengaruh Financial Attitude, Financial Knowledge Dan Locus Of Control Terhadap Financial Management Behavior Mahasiswa. Yogyakarta: Fakultas Ekonomi Universitas Islam Indonesia, 1-19.
• Björklund, M. (2020). Curriculum Taking and Curriculum Making? Educational context and financial literacy teaching in Sweden. Journal of Humanities and Social Science Education, 10(2), 129-152.
• Blue, L., Grootenboer, P. & Brimble , M. (2014). Financial literacy education in the curriculum: Making the grade or missing the mark? International Review of Economics Education, 16, 51-62. http://dx.doi.org/10.1016/j.iree.2014.07.005
• Buckles, S. (1987). What Is, and Isn't, Economic Education Theory into Practice. Taylo&Francis, 26(3), 163-169. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri 28. Baskı. Ankara: Pegem Akademi.
• Capuano, A. & Ramsay, I. (2011). What Causes Suboptimal Financial Behaviour? An Exploration of Financial Literacy, Social Influences and Behavioural Economics. Victoria: Melbourne Law School - University of Melbourne. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1793502
• Coskun, A. Sahin, M. A. & Zengin, A. (2019). Financial Literacy in Turkey: A Field Study to Touch Base with the OECD. International Journal of Research in Business and Social Science, 8(3), 1-16. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v8i3.255
• Çelikten, L. (2020). Marmara Finansal Okuryazarlık Programı'nın geliştirilmesi ve ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin finansal okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı.
• Çetin, E., & Kızılaslan, A. T. (2024). Dijital Okuryazarlığın Finansal Okuryazarlığa Etkisi. Econder Uluslararası Akademik Dergi, 8(2), 210-227. https://doi.org/10.35342/econder.1586729#article-authors-list
• Çilek, P (2023) Türkiye ve İsveç sosyal bilgiler öğretim programlarında finansal okuryazarlık / Financial literacy in social studies curriculum in Turkey and Sweden. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı.
• Dai, R. M., Kostini, N. & Tresna, P. W. (2021). The Influence of Financial Attitude and Financial literacy on Behavioral Finance: A Study on Leading Small and Medium Enterprises in Cimahi City, Indonesia. Review of Integrative Business and Economics Research, 10(1), 322-329
• Deveci, H. (2015). Çocuklara Girişimcilik Kazandırmada Sosyal Bilgilerin Rolü: Bir Araştırma Örneği. Ankara: Pegem Akademi.
• Dewi, V. I., Febrian, E., Effendi, N. & Anwar, M. (2020). Financial Literacy among the Millennial Generation: Relationships between Knowledge, Skills, Attitude, and Behavior. AABFJ, 14(4), 24-37. http://dx.doi.org/10.14453/aabfj.v14i4.3
• Doğan, İ., & Oruç, Ş. (2022). Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Temel Beceriler. Uluslararası Ders Kitapları Ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 5(2), 91-115. https://doi.org/10.53046/ijotem.1175532#article-authors-list
• Dwiastanti, A. (2015). Financial Literacy as the Foundation for Individual Financial Behavior. Journal of Education and Practice, 6(33), 99-105.
• Eniola, A. A. & Entebang, H. (2017). SME Managers and Financial Literacy. Global Business Review, 18(3), 1-18. http://dx.doi.org/10.1177/0972150917692063
• Estrada-Mejia, C., Mejía, D. & Córdoba, P. (2023). Financial literacy and financial wellbeing: Evidence from Peru and Uruguay. Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 1, 403-429. http://dx.doi.org/10.1017/flw.2023.15
• Fettahoğlu, S., & Kıldıze, D. (2019). Dijital Finansal Okuryazarlık ve Bireylerin Finansal Teknoloji Kullanma Konusundaki Tutumları. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 867-889. https://doi.org/10.26466/opus.584628#article-authors-list
• FODER. (2024).Finansal Okuryazarlık Nedir?.11 Aralık 2024 tarihinde https://www.fo-der.org/finansalokuryazarliknedir/#:~:text=Finansal%20okuryazarl%C4%B1k%2C%20ki%C5%9Finin%20para%20kullanma,ve%20etkili%20karar%20verme%20yetkinli%C4%9Fidir.&text=finansal%20risk%20ve%20alternatifler%20aras%C4%B1nda,onlar%C4%B1n%20finansa adresinden alındı.
• Fornero , E. & Lo Prete, A. (2023). Financial education: From better personal finance to improved citizenship. Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 1, 12-27. https://doi.org/10.1017/flw.2023.7
• Güvenç, H. (2017). Öğretim Programlarımızda Finansal Okuryazarlık. Elementary Education Online, 16(3), 935-948. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330233
• Harut, S. B. (2019). Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Ders Kitabı. Ankara: Ata Yayıncılık.
• Hung, A. A., Parker, A. M. & Yoong, J. K. (2009). Defining and Measuring Financial Literacy. RAND Working Paper Series WR-708, 1-28. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1498674
• Kadoya, Y. & Khan, M. S. (2020). Explaining Financial Literacy in Japan: New Evidence using Financial Knowledge, Behavior, and Attitude. Sustainability, 12(9), 3-27. https://doi.org/10.3390/su12093683
• Kotková, H. (2016). Finanční Gramotnost a Vzdelaní (Financial literacy and education). Bachelor's thesis. Brno: Masarykova univerzita Ekonomicko-správní fakulta Studijní obor: Finance.
• Lee, N. (2010, October). Financial literacy and financial literacy education What might be the components of an effective financial literacy curriculum? Doctoral thesis, Department of Lifelong and Comparative Education Faculty of Policy and Society Institute of Education University of London .
• Lo Prete, A. (2021). Digital and financial literacy as determinants of digital payments and personal finance. SSRN Electronic Journal, 213.
• Loerwald, D. & Stemmann, A. (2016). Educational Implications of Biases in Financial Decision Making. C. Aprea, E. Wuttke, K. Breur, N.K. Koh, P. Davies, B. G. Fuhrmann ve J. S. Lopus. (Ed.). International Handbook of Financial Literacy içinde (s. 25-38). Berlin: Springer.
• Luedtke, A. O. & Urban, C. (2023). High school financial education courses in the United States.: What is the importance of setting state policies? Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 1, 431–449. https://doi.org/10.1017/flw.2024.1
• Mandell, L.& Klein, L. S. (2009). The Impact of Financial Literacy Education on Subsequent Financial Behavior. Journal of Financial Counseling and Planning, 20(1), 15-24.
• Marchetti, A., Castelli, I., Massa, D. & Valle, A. (2016). Combining Development and Education: Why Do Decision-Making and Social Norms Matter for Financial Education? C. Aprea, E. Wuttke, K. Breur, N.K. Koh, P. Davies, B. G. Fuhrmann ve J. S. Lopus. (Ed.). International Handbook of Financial Literacy içinde (s. 69-81). Berlin: Springer.
• NCSS. (2024). Definition Social Sutudies.11 Eylül 2024 tarihinde https://www.socialstudies.org/about/definition-social-studies adresinden alınmıştır.
• OECD. (2005). Improving Financial Literacy Analysis of Issues And Policies. Paris: OECD.
• OECD. (2013). , PISA 2012 Assessment and Analytical Framework: Mathematics, Reading, Science, Problem Solving and Financial Literacy. OECD Publishing.
• Opletalová, A. (2015). Financial education and financial literacy in the Czech education system. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 171(16), 1176-1184. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.01.229
• Özkale, A. (2018). Finansal Okuryazarlık ve Matematiksel Okuryazarlık Perspektifinde Türkiye ve Kanada (Ontario) Öğretim Programlarının İncelenmesi ve Bir Model Önerisi. Doktora Tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Patton Q.M. (2018), Nitel Araştırmanın Doğası (Bütün, M. ve Demir, S. B. Trans) In. Bütün, M. ve Demir S.B. Qualitative research & Evaluation methods (ss.3-29), Pegem Akademi. (2001)
• Rai, K., Dua, S. & Yadav, M. (2019). Association of Financial Attitude, Financial Behaviour and Financial Knowledge Towards Financial Literacy: A Structural Equation Modeling Approach. FIIB Business Review, 8(1), 1-10. http://dx.doi.org/10.1177/2319714519826651
• Remund, D. L. (2010). Financial Literacy Explicated: The Case for a Clearer Definition in an Increasingly Complex Economy. The Journal of Consumer Affairs, 44(2), 276-295. http://dx.doi.org/10.1111/j.1745-6606.2010.01169.x
• Sarıgül, H. (2014). A Survey of Financial Literacy Among University Students. Journal of Accounting & Finance/Muhasebe ve Finansman Dergisi, 64, 207-224.
• Sarıgül, H. (2015). Finansal Okuryazarlık Tutum ve Davranış Ölçeği: Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenirlik. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 200-2018. https://doi.org/10.11611/JMER408
• Sticha, A. & Sekita, S. (2023). The importance of financial literacy: Evidence from Japan. Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 1, 244-262. https://doi.org/10.1017/flw.2023.9
• Swiecka , B., Yeşildağ, E., Özen, E. & Grima, S. (2020). Financial Literacy: The Case of Poland. Sustainability, 12(7), 1-17. https://doi.org/10.3390/su12020700
• Şimşek, T., Hitit, M. ve Şimşek, N. (2021). Finansal Okuryazarlık ve Para Yönetimine İlişkin Tutum ve Davranışların Belirlenmesi. Enderun Dergisi, 5(2), 117-143.
• TCMB (t.y.). Finansal Okuryazarlık & Ekonomi Eğitimi. 12 Aralık 2024 tarihinde https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Banka+Hakkinda/Egitim-Akademik/Finansal+Okuryazarlik/ adresinden alınmıştır.
• Torun, F., Turan, İ. & Kılıç , H. (2024). Ortaokul ve İmamhatip Ortaokulu 5. sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı (2. Kitap). Ankara: MEB Yayınları.
• Turhan, G., T. (2021). Dijital Okuryazarlığın Finansal Okuryazarlığa Etkisi: Üniversite Öğrencileri Örneği. 12th SCF International Conference on Contemporary Issues in Social Sciences.292-302.
• Ünlüer, G. (2021). Sosyal Bilgiler Dersinde Finansal Okuryazarlık Becerisinin Etkinlikler Yoluyla Kazandırılmasına İlişkin Eylem Araştırması. International Journal of Humanities and Education, 7(15), 277-303.
• Vaahtoniemi, S., Buturak, G., Kalmi, P. & Ruuskanen, O.-P. (2023). Financial literacy and its determinants and consequences: New survey evidence from Finland. Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 1, 368-402. https://doi.org/10.1017/flw.2023.14
• Vitt, L. A., Anderson, C., Kent, J., Lyter, D. M., Siegenthaler, J. K. & Ward, J. (2000). Personal Finance and the Rush to Competence: Financial Literacy Education in the U.S. Middleburg, Virginia: VA: Fannie Mae Foundation.
• Widyakto, A., Liana, Z. W. & Rinawati, T. (2022). The influence of financial literacy, financial attitudes, and lifestyle on financial behavior. Diponegoro International Journal of Business, 5(1), 33-46. http://dx.doi.org/10.14710/dijb.5.1.2022.33-46
• Wutun, M. M., Niha, S. S. & Manafe, H. A. (2023). Financial attitude and financial behavior analysis towards student financial literacy in Kupang City. Enrichment: Journal of Management, 13(1), 644-653. http://dx.doi.org/10.35335/enrichment.v13i1.1304
• Yalçınkaya, E. & Er, T. (2019). Sosyal Bilgiler Eğitiminde Finansal Okuryazarlık. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(1), 1-24.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (10. Baskı), Anlara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri 12. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yiğitbaş, Ş. B., Temeloğlu, E. & Şimşek, A. (2020). Ortaöğretim Çağındaki Gençlerde Finansal Eğitimin Finansal Okuryazarlık Üzerindeki Etkisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi(Özel Sayı), 411-432. https://doi.org/10.21733/ibad.798756