Erdem Etiği Bağlamında Dede Korkut Hikayelerindeki Ahlaki Pratikler

Öz

Bu makalede Türk düşüncesinin en önemli metinlerinden biri olarak kabul edilen Dede Korkut Hikayelerinde yer alan ahlak anlayışının erdem etiği bağlamında pratik olarak birey ve toplum hayatına nasıl etki ettiği incelenmiştir. İfade edilen amaca uygun olarak on iki hikâyeden oluşan Dede Korkut Hikayeleri metni çalışmanın temel materyali olarak tercih edilmiştir. Giriş, iki ana başlık ve sonuç bölümünden oluşan makalenin girişinde Dede Korkut Hikayeleri ve Türk düşüncesindeki yerinden ve öneminden bahsedilmiştir. Birinci bölümde erdem kavramı ve kısa tarihçesine değinilmiş, ikinci bölümde ise erdem etiği bağlamında Dede Korkut Hikayelerinde yer alan ahlaki pratikler detaylıca analiz edilmiştir. Sonuç ve değerlendirme bölümünde ise bu ahlaki pratikler ile düşünce tarihinin genel ahlak anlayışları arasındaki benzerlikler karşılaştırılarak düşünce tarihinde Dede Korkut Hikayelerinin yerine değinilerek çalışma sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Erdem
• Ahlak Felsefesi
• Dede Korkut

Moral Practices in Dede Korkut Stories in the Context of Virtue Ethics

Öz

In this article, it is examined how the moral understanding in the Dede Korkut Stories, which is accepted as one of the most important texts of Turkish thought, practically affects individual and social life in the context of virtue ethics. In accordance with the stated purpose, the text of Dede Korkut Tales consisting of twelve stories was preferred as the basic material of the study. In the introduction of the article, which consists of an introduction, two main headings and a conclusion, Dede Korkut Stories and their place and importance in Turkish thought are mentioned. In the first section, the concept of virtue and its brief history are mentioned, and in the second section, the moral practices in the Dede Korkut Stories in the context of virtue ethics are analyzed in detail. In the conclusion and evaluation section, the similarities between these moral practices and the general understanding of morality in the history of thought are compared and the place of Dede Korkut Stories in the history of thought is mentioned and the study is concluded.

Anahtar Kelimeler

• Virtue
• Moral Philosophy
• Dede Korkut

Kaynakça

1. Aristoteles. (2022). Nikomakhos’a Etik. (F. Akderin, Çev.) (5. bs.). İstanbul: Say Yayıncılık.
2. Arslan, A. (2008). İlkçağ Felsefe Tarihi (C. 1-6, C. 2). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
3. Arslan, A. (2018). Felsefeye Giriş (26. bs.). Ankara: BB101 Yayınları.
4. Bolay, S. H. (2013). Felsefe Doktrinleri ve Terimleri Sözlüğü (Geliştirilmiş 11. basım.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
5. Canfer, H. ve Özcan, Z. (2020). Nikomakhos’a Etik Bağlamında Aristoteles’in Erdem Etiği. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29(1), 277-296.
6. Comte-Sponville, A. (2024). Büyük Erdemler Risalesi. (I. Ergüden, Çev.) (7. bs.). İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Çakmak, M. (2021). Erdem Ahlâkı, Mutluluk ve Egoizm İthamı. Hitit İlahiyat Dergisi, 20(1), 1-28. doi:10.14395/hid.873241
8. Çift, Pelin ve Taşağıl, Ahmet. (2022). İslamiyet Öncesi Türkler (1. bs.). İstanbul: Yeditepe Yayınevi.

9. Deveci, H., Belet, D. ve Türe, H. (2013). Dede Korkut Hi̇kayeleri̇nde Yer Alan Değerler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(46), 294-321.
10. Elmalı, O. (2021a). Bertrand Russell’da Ahlak Felsefesi (1. bs.). İstanbul: Grius Yayınevi.
11. Elmalı, O. (2021b). Ömer Nasuhi Bilmen’de Teolojik Ahlak (1. bs.). İstanbul: Grius Yayınevi.
12. Ergin, M. (2011). Dede Korkut Kitabı (46. bs.). İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
13. Ergin, M. (2018). Dede Korkut Kitabı 1-2 (2. bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
14. Macintyre, A. (2019). Erdem Peşinde Bir Ahlak Teorisi Çalışması. (M. Özcan, Çev.) (1. bs.). İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları.
15. Nas, E. ve Kardaş, F. (2022). Merhamet Eğitimi ve Eğitimde Merhamet. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(1), 316-340. doi:10.15869/itobiad.894028
16. Nuttall, J. (2011). Ahlâk Üzerine Tartışmalar. (A. Yılmaz, Çev.) (2. bs.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
17. Ocak, H. (2011). Bir Ahlak Felsefesi̇ Problemi Olarak Erdem Kavramına Yüklenen Anlamın İlkçağ’dan Ortaçağ’a Evrimi. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 79-101.
18. Özden, H. Ö. ve Elmalı. (2017). İlkçağ Felsefesi Tarihi. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
19. Özden, H. Ö. (2022). Felsefeye Giriş (1. bs.). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
20. Pieper, A. (2012). Etiğe Giriş. (V. Atayman ve G. Sezer, Çev.) (2. bs.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
21. Platon. (2018). Sokrates’in Savunması. (F. Akderin, Çev.) (8. bs.). İstanbul: Say Yayınları.
22. Platon. (2019). Devlet. (S. Eyuboğlu ve M. A. Cimcoz, Çev.) (38. bs.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
23. S. Kaçalin, M. (2017). Oğuzların Diliyle Dedem Korkudun Kitabı (1. bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
24. MacIntyre, A. (2001). Ethik’in Kısa Tarihi (1. bs.). İstanbul: Paradigma Yayınları.
25. Sakaoğlu, S. ve Duymaz, A. (Ed.). (2022). İslâmiyet öncesi Türk destanları: İncelemeler, metinler. Kültür serisi (17. bs.).Beyoğlu, İstanbul: Ötüken.
26. Topçu, N. (2010). Ahlâk (2. bs.). İstanbul: Dergâh Yayınları.
27. Ülken, H. Z. (2011). Türk Tefekkürü Tarihi (5. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
28. Warburton, N. (2018). Felsefeye Giriş. (M. A. Arslan ve K. Cankoçak, Çev.) (7. bs.). İstanbul: Alfa Yayınları.
29. Ziya Gökalp. (2020). Türk Ahlakı Üzerine Bir İnceleme (1. bs.). Ankara: Gece Kitaplığı.