The Place of Stone in Folk Culture with Its Different Aspects

Öz

Human beings have tried to put the stone into the most ideal shape by exerting labour and energy in order to make shelter, sometimes to reflect their beliefs, sometimes to create works of art that are examples of aesthetic-looking elegance; they have put monumental structures among the indispensables of daily use, and have never left it with products such as pipes and rosaries. While it was in the form of a hut where the poor took shelter, on the other hand, it has become a showpiece for the rich and those in power, and has taken on the form of a fortress to protect against enemy attacks. While the soft-textured ones were used to obtain different works such as works of art and sculptures, the hard ones were used in areas where they needed to be more durable such as the construction of roads and barriers. However, in both forms, they have entered the field of literature to reveal emotions; they have become the subject of poems, idioms, and proverbs. Stone, which stores what happened from the formation of the world to the present day, and in a sense carries the past to the present, has provided opportunities to investigate the biological life of the period by examining the living beings frozen inside. The differences between its layers have provided people with the opportunity to comment on the climatic events, natural disasters, the changes and transformations of the world that have occurred over the millions of years since the foundation of the world, and to plan their future. In our study, it is emphasized that stone, which is sometimes a tool for people to change natural events, sometimes a symbol of their faith, and used in every aspect of their lives, is not just an inanimate object, but an inseparable part of folklore.

Anahtar Kelimeler

• Literature
• Folk
• Culture
• Stone
• Life.

Farklı Yönleriyle Taşın Halk Kültüründeki Yeri

Öz

Kimi zaman barınak yapmak, kimi zaman inancı yansıtmak, kimi zaman estetik görünümlü zarafet örneği sanat eserleri ortaya koymak amacıyla insanoğlu, emek ve enerji sarf ederek, taşı en ideal şekle sokmaya çalışmış, anıtsal yapıları günlük kullanımın vazgeçilmezleri arasına koymuş, pipo, tespih gibi ürünlerle yanından hiç ayırmamıştır. Bir taraftan fakirin sığındığı kulübe formunda iken diğer taraftan zenginlerin ve gücü elinde bulunduranların gösteriş aracı durumuna dönüşmüş, düşman saldırılarından korunmak için kale şekline bürünmüştür. Yumuşak dokulu olanlar; sanat eserleri, heykeller gibi farklı yapıtların elde edilmesi için kullanılırken sert olanlar; yol, bariyer yapımı gibi daha dayanıklı olması gereken alanlarda kullanılmışlardır. Ancak her iki formda da duyguları ortaya koymak için edebiyatın alanına girmiş; şiirlere, deyimlere, atasözlerine konu olmuşlardır. Dünyanın oluşumundan günümüze kadar olan bitenleri içinde saklayan, bir anlamda geçmiş zamanı günümüze taşıyan taş, içinde donmuş olan canlıların incelenerek dönemin biyolojik yaşamını araştırmak için fırsatlar sunmuştur. Katmanları arasındaki farklılıklar, dünyanın kuruluşundan bu yana geçen milyonlarca yıl süresince geçirdiği iklimsel olaylar, doğal afetler, dünyanın değişimi, dönüşümü gibi konular hakkında insanlara, yorumlar yapıp geleceğini planlamaları için imkânlar tanımıştır. Çalışmamızda; bazen insanın doğa olaylarını değiştirmesine araç olan, yerine göre inancının simgesi durumuna dönüşen, yaşamının her alanında kullandığı taşın, sadece cansız bir nesne olmadığı, folklorun ayrılmaz bir parçası olduğu üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Edebiyat
• Halk
• Kültür
• Taş
• Yaşam.

Etik Beyan

Etik Kurul kararına gerek yoktur.

Kaynakça

1. Alpaslan, E. (2010). Oltu Taşı, Altın ve Gümüş Kullanılarak Üretilen Kol Düğmesi ve Kravat İğnesi Örneklerinin İncelenmesi, Zeitschrift für die Welt der Türken (Journal of World of Turks) Cilt: 2, Sayı: 2, s. 179-189.
2. Aykal, F.D., Kejanlı, D.T. & Rebaş, M. (2018). Mardin Kent Dokusunda Mimari İkonların Kent Bütünündeki Algısının Değerlendirilmesi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 11, Sayı: 60, s. 518-528. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2801
3. Arat, R. R. (1987). Vekayi Babur’un Hâtıratı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
4. Bayraktar, S. (2022). İnsanın Taşlarla İstiaresi, Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Sayı: 9, s. 1-17.
5. Çelikkol, H. (2001). Küçük ve Orta Ölçekli Mermer İşletmelerinde İhracata Yönelik Bir İşbirliği Stratejisi “Sektörel Dış Ticaret Şirketleri”, Türkiye 3. Mermer Sempozyumu, 3-5 Mayıs, Afyon, 369-370.
6. Dilek, İ. (2021). Türk Mitoloji Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
7. Dülgerler, O. N. (2007). Taş İşçiliği, https://silleli.com/sayfa/tas-isciligi/10 Erişim: 29.03.2025.