Financial Performance Ranking With A New Hybrid Decision Making Model: Application Of The CRISUS-RAWEC Hybrid Model For The Reinsurance Industry

Öz

This study aims to evaluate the financial performance of Türk Reasürans A.Ş., a reinsurance company operating in Turkey, for the period 2020-2024. Within the scope of the analysis, the weights of thirteen financial performance criteria were objectively calculated using the CRISUS (CRiterion Importance Based on SUm of Squares) method, followed by the financial performance ranking conducted through the RAWEC (Ranking of Alternatives by Criterion Weights) procedure. According to the results of the CRISUS method, the most significant criterion was identified as "Net Profit for the Period," followed by "Total Premium Production" as the second most important criterion and "Return on Equity" as the third. The RAWEC method revealed that the year in which the company exhibited the highest financial performance was 2022, with 2024 ranking second and 2021 ranking third. Additionally, sensitivity analyses were conducted to test the reliability of the proposed hybrid decision-support model, confirming its effectiveness in financial performance evaluation.

Anahtar Kelimeler

• CRISUS
• RAWEC
• Reinsurance
• Insurance
• MCDM

Yeni Bir Hibrit Karar Verme Modeliyle Finansal Performans Sıralaması: Reasürans Sektörü İçin Crisus-Rawec Hibrid Modeli Uygulaması

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de reasürans faaliyetlerinde bulunan Türk Reasürans A.Ş.’nin 2020-2024 dönemi için finansal performansını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Analiz kapsamında belirlenen on üç finansal performans kriterinin ağırlıkları, CRISUS (CRiterion Importance Based on SUm of Squares) yöntemi kullanılarak objektif şekilde hesaplanmış, ardından RAWEC (Ranking of Alternatives by Criterion Weights) prosedürü aracılığıyla finansal performans sıralaması oluşturulmuştur. CRISUS yöntemi sonuçlarına göre, en önemli kriterin "Dönem Net Kârı" olduğu belirlenmiş, bunu sırasıyla "Toplam Prim Üretimi" ve "Öz Sermaye Kârlılık Oranı" takip etmiştir. RAWEC yöntemiyle yapılan analizde, şirketin en yüksek finansal performans gösterdiği yıl 2022 olarak saptanmış, ikinci en başarılı yılın 2024, üçüncü en başarılı yılın ise 2021 olduğu görülmüştür. Ayrıca, önerilen hibrit karar destek modelinin güvenilirliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen duyarlılık analizleri, modelin finansal performans değerlendirme süreçlerinde tutarlı ve güvenilir sonuçlar sunduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• CRISUS
• RAWEC
• Reasürans
• Sigorta
• ÇKKV

Kaynakça

1. Acar, M. (2019). Finansal Performansın Belirlenmesinde Ve Sıralanmasında Topsis Çok Kriterli Karar Verme Yönteminin Kullanılması: Bist Sigorta Şirketleri Uygulaması. Finansal Araştırmalar Ve Çalışmalar Dergisi, 11(21), 136-162. https://doi.org/10.14784/marufacd.623385
2. Adalar, İ. & Işık, Ö. (2025). CRiterion Importance Based on SUm of Squares (CRISUS): A Novel Objective Weighting Method and Its Implementation in Multidimensional Sustainability Performance Measurement, Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research 59(2), 52-68. https://doi.org/10.24818/18423264/59.2.25.13
3. Akbulut, O. Y. & Aydın, Y. (2024). A Hybrid Multidimensional Performance Measurement Model Using the MSD-MPSI-RAWEC Model for Turkish Banks. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 11(3), 1157-1183. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1464469
4. Akbulut, O. Y. (2025). Analysis of the Corporate Financial Performance Based on Grey PSI and Grey MARCOS Model in Turkish Insurance Sector. Knowledge and Decision Systems with Applications, 1, 57–69. https://doi.org/10.59543/kadsa.v1i.13623
5. Akbulut, O. Y. & Gümüşkaya, T. (2022). Hayat Dışı Sigorta Sektöründe Finansal Performansın Bütünleşik AHP-SV ve MAIRCA Yöntemleri ile Analizi, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(3), 2426-2448.
6. Akbulut, O. Y. & Aydoğan, E. (2023). Türkiye'de Faaliyet Gösteren Hayat/Emeklilik Sigorta Sektörünün Finansal Performans Analizi: 2010-2021 Dönemi için Ampirik bir Uygulama. Turkish Studies - Economy, 18(4), 1203-1221. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.71616.
7. Ayan, E. (2020). Türkiye sigortacılık tarihinde kamusal bir pranga: Reasürans tekelinin eleştirel analizi. BalıkesirÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(44): 1001-1039. https://doi.org/10.31795/baunsobed.672885.
8. Aydın Ünal, E. (2025). Kasko Üretimi Yapan Sigorta Şirketlerin Performansının Hibrit ÇKKV Modeli ile Değerlendirilmesi. Verimlilik Dergisi, 59(1), 77-100. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1530339

9. Aydın, Y. (2021). Bütünleşik Bir ÇKKV Modeli İle Sigorta Şirketlerinin Piyasa Performansının Analizi. Uluslararası İktisadi Ve İdari İncelemeler Dergisi(32), 53-66. https://doi.org/10.18092/ulikidince.880912
10. Bawa, S. K. & Verma, N. (2017). Appraising the Performance of Indian Reinsurer. Samvad, 13, 46-50. https://doi.org/10.53739/samvad/2017/v13/117056
11. Bektaş, S. (2023). BİST Sigortacılık (XSGRT) Endeksindeki Şirketlerin 2021 Yılı Finansal Performanslarının ÇKKV Yöntemleriyle Değerlendirilmesi. Yönetim Ve Ekonomi Dergisi, 30(4), 787-815. https://doi.org/10.18657/yonveek.1231282
12. Božanić, D., Milić, A., Tešić, D., Salabun, W., & Pamučar, D. (2021). D numbers–FUCOM–fuzzy RAFSI model for selecting the group of construction machines for enabling mobility. Facta Universitatis, Series: Mechanical Engineering, 19(3), 447-471. https://doi.org/10.22190/FUME210318047B
13. Çalış, Y. E. & Taşçı, M. Z. (2020). Sigorta Şirketlerinde Performans Analizi: Bist Sigorta endeksine Yönelik Bir Uygulama. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, Volume: 30, 69-80. http://doi.org/10.17740/eas.soc.2020.V30-05
14. Çilek, A., ve Şeyranlıoğlu, O. (2025). Measuring the Financial Performance of Reinsurance Companies in Türkiye withLODECI, CRADIS and AROMAN MCDM Methods. International Journal of Business and Economic Studies, 7(1), 1-18. https://doi.org/10.54821/uiecd.1587675
15. Çizgici Akyüz, G. (2022). Hayat Dışı Sigorta Şirketlerinin Finansal Performans Analizinde Topsis ve Mabac Yöntemlerinin Değerlendirilmesi. İzmir İktisat Dergisi, 37(4), 891-912. https://doi.org/10.24988/ije.1017854
16. Gülcemal, T., İzci, A. Ç., ve Taşcı, M. Z. (2023). BİST 100’de İşlem Gören Sigorta Şirketlerinin CRITIC-COCOSO Yöntemiyle Performans Analizi. Muhasebe Ve Finansman Dergisi(97), 63-78. https://doi.org/10.25095/mufad.1168270.
17. Işık, Ö. (2019). Türkiye'de hayat dışı sigorta sektörünün finansal performansının CRITIC tabanlı TOPSIS ve MULTIMOORA yöntemiyle değerlendirilmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 7(1), 542-562. http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v7i1.1090.
18. Işık, Ö. (2021a). Analysing the Determinants of Profitability of Domestic and Foreign Non-Life insurers in Turkey. International Journal of Insurance and Finance, 1(1), 45-55. https://doi.org/10.52898/ijif.2021.5.
19. Işık, Ö. (2021b). AHP, CRITIC ve WEDBA Yöntemlerini İçeren Entegre Bir ÇKKV Modeli İle AXA Sigorta Şirketinin Finansal Performansının Analizi. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi (IJBEMP), 5(2), 892-908. https://doi.org/10.29228/ijbemp.55049.
20. Işık, Ö., Çalık, A., & Shabir, M. (2025). A consolidated MCDM framework for overall performance assessment of listed insurance companies based on ranking strategies. Computational Economics, 65(1), 271-312. DOI: https://doi.org/10.1007/s10614-024-10578-5.
21. Işık, Ö., Shabir, M., & Belke, M. (2023). Is there a causal relationship between financial performance and premium production? Evidence from Turkish insurance industry. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 10(2), 1388-1412. DOI: https://doi.org/10.30798/makuiibf.1220299.
22. Işık, Ö., & Adalar, İ. (2025). A multi-criteria sustainability performance assessment based on the extended CRADIS method under intuitionistic fuzzy environment: a case study of Turkish non-life insurers. Neural Computing and Applications, 37(5), 3317-3342. https://doi.org/10.1007/s00521-024-10803-0.
23. Kartasheva, A. V. (2014). Insurance in the Financial System. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3340683 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3340683.
24. Katı, M. (2025). BİST’te İşlem Gören Sigorta Şirketlerinin SV-EDAS Yöntemleri ile Performans Analizi. Journal of Accounting and Taxation Studies, 18(1), 133-150. https://doi.org/10.29067/muvu.1522976
25. Koca, G., & Bingöl, M. S. (2022). Hayat-Dışı Sigorta Şirketlerinin Performanslarının CRITIC Tabanlı MARCOS Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 70-83. https://doi.org/10.33905/bseusbed.1106188.
26. Kutlu D. (2025). Sigorta Şirketlerinin Hizmet Dağıtım Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Tekniği ile Analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1):190-210. https://doi.org/10.17755/esosder.1516804
27. Mukherjee, T., Gorai, P. & Sen, S.S. (2020), "Financial performance analysis of GIC Re", Vilakshan - XIMB Journal of Management, 17(1/2),181-195. https://doi.org/10.1108/XJM-08-2020-0071
28. Özcan, H. & Yıldırım, F. (2021). Türk sigorta sektörünün 2010-2019 dönemi prim ve reasürans ilişkisinin zaman serisi yöntemi ile analizi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(24), 1-16. https://doi.org/10.38155/ksbd.778660
29. Pala, O. (2022). BIST Sigorta Endeksinde CRITIC Ve MULTIMOOSRAL Tekniklerine Dayalı Finansal Analiz. İzmir İktisat Dergisi, 37(1), 218-235. https://doi.org/10.24988/ije.939532
30. Pehlivan, E. & Akpınar, Ö. (2022). Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile TARSİM Özelinde Bir Uygulama. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 132-151.
31. Puška, A., Štilić, A., Pamučar, D., Božanić, D., & Nedeljković, M. (2024). Introducing a Novel multi-criteria Ranking of Alternatives with Weights of Criterion (RAWEC) model. MethodsX, 102628. https://doi.org/10.1016/j.mex.2024.102628
32. Rao, R.V., & Patel, B.K. (2010), A subjective and objective integrated multiple attribute decision making method for material selection. Materials & Design, 31(10), 4738-4747.
33. Shannon, C.E. (1948), A mathematical theory of communication. The Bell system technical journal, 27(3), 379-423.
34. Taşcı, M. Z. (2024a). Hibrit Bir Çkkv Modeli İle Ulusal Ve Uluslararası Sermaye Yapısına Sahip Şirketlerin Finansal Performans Karşılaştırması: Türk Sigorta Sektörü Özelinde Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(67), 113-120. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1326709
35. Taşcı, M. Z. (2024b). Milli Reasürans Şirketi’nin finansal performansının PSI-MEREC-ARAS modeliyle değerlendirilmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 667, 9-34.
36. Thomas, S. W. (1992). Utmost good faith in reinsurance: A tradition in need of adjustment. Duke Law Journal, 41, 1548- 1556. Available at: https://scholarship.law.duke.edu/dlj/vol41/iss6/7
37. Yılmaz, N. (2021a). Finans, Muhasebe ve Sosyal Bilimler Alanında Dijitalleşme ve Teknik Yaklaşımlar. 1. Baskı, Bölüm:Reasürans Şirketlerinin Bütünleşik AHP-ELECTRE Yöntemiyle Performans Analizi, Editör: Yasemin COŞKUN ERDOĞAN, Efe Akademi Yayınları, ISBN: 978-625-8418-04-0, İstanbul.
38. Yılmaz, N. (2021b). Research & Reviews In Social, Human and Administrative Sciences – II, 1. Baskı, Bölüm: Financial Performance Analysis of Reinsurance Companies in Turkey: WPM Method, Editör: Ayşe ÇATALCALI CEYLAN, Gece Kitaplığı, ISBN: 978-625-8002-28-7, Ankara.