Araştırma Makalesi

Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi

Cilt: 12 Sayı: 3 25 Eylül 2021
PDF İndir
EN TR

Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi

Öz

Çerçeveleme etkisi bir olayla ilgili verilmesi gereken kararlarda yapılan seçimlerin, olayın ya da seçeneklerin sunuluş şekline göre etkilendiği bilişsel bir yanlılıktır. Çerçeveleme etkisine göre sunulan çerçeve kazancı ön plana çıkarıyor ise kişiler riskten kaçınma eğilimi gösterirken, eğer kaybı öne çıkarıyor ise kişilerin risk arama eğilimi göstereceklerdir. Bu çalışmada, Tversky ve Kahneman’ın (1981) çerçeve etkisini ortaya koydukları klasik çalışmaları Asya hastalığı probleminin içinde bulunduğumuz Covid salgınına uyarlanmış versiyonu ile çerçeveleme etkisi varsayımları incelenmiştir. Çerçeveleme etkisinin kurgusal bir senaryo yerine gerçek bir soruna uyarlandığında karar verme süreçlerindeki etkisi incelenmiştir. Literatürde çerçeveleme etkilerinin Asya hastalığı probleminde olduğu gibi hayali bir senaryonun sunuluş biçimlerindeki etkisinin incelenmesini içeren pek çok çalışma mevcuttur. Ancak gerçek hayatta yaşanılan tecrübelerin senaryolara uyarlanması ile çerçeveleme etkilerini inceleyen çok fazla çalışma yoktur. Ayrıca Asya hastalığı probleminde çerçeveler iki farklı gruptan denekler arası desende incelemişlerdir. Bu çalışmada denek içi desende iki çerçevede aynı kişilerin yanıtları incelenmiştir. Sonuçlar Tversky ve Kahneman’ın (1981) klasik çalışmalarındaki çerçeveleme etkisi bulguları ile tutarlıdır. Covid salgını ile ilgili kurgulanmış problem ve seçenekler içinden kazancın ön plana çıkarıldığı çerçevede kişiler riskten kaçınarak kesinlik içeren seçeneğe yönelirken, kaybın ön plana çıkarıldığı çerçeve koşulunda risk arama davranışı göstermişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, J. R. (1993). Problem solving and learning. American Psychologist. https://doi.org/10.1037/0003-066X.48.1.35
  2. Arkes, H. R. (1991). Costs and benefits of judgment errors: Implications for debiasing. Psychological Bulletin. https://doi.org/10.1037/0033-2909.110.3.486
  3. Druckman, J. N., & McDermott, R. (2008). Emotion and the framing of risky choice. Political Behavior. https://doi.org/10.1007/s11109-008-9056-y
  4. JASP Team. (2018). JASP (Version 0.8.6.0). [Computer Software].
  5. Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk Daniel Kahneman; Amos Tversky. Econometrica.
  6. Kim, S., Goldstein, D., Hasher, L., & Zacks, R. T. (2005). Framing effects in younger and older adults. Journals of Gerontology - Series B Psychological Sciences and Social Sciences. https://doi.org/10.1093/geronb/60.4.P215
  7. Lauriola, M., Russo, P. M., Lucidi, F., Violani, C., & Levin, I. P. (2005). The role of personality in positively and negatively framed risky health decisions. Personality and Individual Differences. https://doi.org/10.1016/j.paid.2004.03.020
  8. Levin, I. P., Gaeth, G. J., Schreiber, J., & Lauriola, M. (2002). A new look at framing effects: Distribution of effect sizes, individual differences, and independence of types of effects. Organizational Behavior and Human Decision Processes. https://doi.org/10.1006/obhd.2001.2983

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2020

Kabul Tarihi

3 Ağustos 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Şahin, G. (2021). Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 12(3), 734-741. https://doi.org/10.36362/gumus.828822
AMA
1.Şahin G. Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi. GUSBID. 2021;12(3):734-741. doi:10.36362/gumus.828822
Chicago
Şahin, Gökhan. 2021. “Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 12 (3): 734-41. https://doi.org/10.36362/gumus.828822.
EndNote
Şahin G (01 Eylül 2021) Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 12 3 734–741.
IEEE
[1]G. Şahin, “Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi”, GUSBID, c. 12, sy 3, ss. 734–741, Eyl. 2021, doi: 10.36362/gumus.828822.
ISNAD
Şahin, Gökhan. “Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 12/3 (01 Eylül 2021): 734-741. https://doi.org/10.36362/gumus.828822.
JAMA
1.Şahin G. Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi. GUSBID. 2021;12:734–741.
MLA
Şahin, Gökhan. “Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, c. 12, sy 3, Eylül 2021, ss. 734-41, doi:10.36362/gumus.828822.
Vancouver
1.Gökhan Şahin. Çerçeveleme Etkisi: Asya Hastaliği Probleminin Gerçeğe Dönüşü Covid 19 Problemi. GUSBID. 01 Eylül 2021;12(3):734-41. doi:10.36362/gumus.828822