Araştırma Makalesi

Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini

Cilt: 13 Sayı: 4 15 Ekim 2023
PDF İndir
EN TR

Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini

Öz

Ülkemiz taşıdığı coğrafi şartlar gereği doğal afetler, özellikle de deprem gerçeği ile düzenli olarak yüzleşmektedir. Can ve mal kayıplarının büyük bölümünün depremlerde meydana geldiği ve ortalama beş yıllık periyotlarla bu coğrafyanın yıkıcı bir depremle sarsıldığı düşünülürse, deprem afeti alınacak önlemler bakımından ilk sırada gelmektedir. Depremler için alınabilecek önlemlerin belirlenmesi için depremlerin önceden tahmin edilebilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda son yıllarda makine öğrenmesi ile deprem tahmini çalışmaları hız kazanmıştır. Bu çalışmada deprem kataloğu ile jeolojik veriler ve jeodezik verilerin birleştirildiği bir veri seti kullanılarak deprem tahminleri yapılmıştır. Bu veri seti çalışmada kullanılan algoritma modellerini eğitmek ve eğitilen modellerin performansını ölçmek adına test ve eğitim verisi olarak bölünmüştür. Rastgele orman, ekstrem gradyan arttırma, karar ağacı ve k en yakın komşu regresyon algoritmaları kullanılarak eğitim seti ile modeller eğitilmiş, eğitilen modeller test verisi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre rastgele orman ve ekstrem gradyan arttırma regresyon algoritmaları en başarılı sonuçların alındığı algoritmalar olmuştur. Ortalama karesi hatası (MSE) değerleri incelendiğinde, en iyi sonuçlar deprem bilgileri, gerinimler ve fay bilgilerinden oluşan veri setinde gözlenmiştir. MSE için rastgele orman ve ekstrem gradyan arttırma algoritmaları ile 0.09, karar ağacı algoritması ile 0.16, k en yakın komşu algoritması ile 0.11 değerleri elde edilmiştir. Yapılan bu çalışma makine öğrenmesi ile deprem tahmini çalışmalarında, kullandığı veri seti ile farklı bir bakış açısı getirerek literatüre katkıda bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Deprem, Deprem kataloğu, Makine öğrenmesi, Regresyon

Destekleyen Kurum

Afyon Kocatepe Üniversitesi

Proje Numarası

22.FEN.BİL.31

Kaynakça

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), (2018). Türkiye`de afet yönetimi ve doğa kaynaklı afet istatistikleri. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/35429/xfiles/turkiye_de_afetler.pdf
  2. Akın, P., & Terzi, Y. (2020). Dengesiz veri setli sağkalım verilerinde cox regresyon ve rastgele orman yöntemlerin karşılaştırılması. Veri Bilimi, 3(1), 21-25.
  3. Akman, M., Genç, Y., & Ankarali, H. (2011). Random forests yöntemi ve sağlık alanında bir uygulama/random forests methods and an application in health science. Türkiye Klinikleri Biyoistatistik, 3(1), 36-48.
  4. Akşehir, Z. D., & Kılıç, E. (2019). Makine öğrenmesi teknikleri ile banka hisse senetlerinin fiyat tahmini. Türkiye Bilişim Vakfı Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 12(2), 30-39.
  5. Aktuğ, B. (2017). Jeodezik deprem tehlike haritası. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara.
  6. Alptekin, M. U. Ö. (2012). Real-time (gerçek-zamanlı) sismolojisi, dünyadaki gelişimi ve Türkiye`de uygulanabilirliği. İstanbul Yerbilimleri Dergisi, 14(1-2).
  7. Altunkaynak, A., Başakın, E. E., & Kartal, E. (2020). Dalgacık k-en yakın komşuluk yöntemi ile hava kirliliği tahmini. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(3), 1547-1556. https://doi.org/10.17482/uumfd.809938
  8. Araszkiewicz, A., Figurski, M., & Jarosiński, M. (2016). Erroneous GNSS strain rate patterns and their application to investigate the tectonic credibility of GNSS velocities. Acta Geophysica, 64, 1412-1429. https://doi.org/10.1515/acgeo-2016-0057
  9. Başer, B. Ö., Yangın, M., & Sarıdaş, E. S. (2021). Makine öğrenmesi teknikleriyle diyabet hastalığının sınıflandırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(1), 112-120. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.842460
  10. Bingol, K., Akan, A. E., Örmecioğlu, H. T., & Er, A. (2020). Artificial intelligence applications in earthquake resistant architectural design: Determination of irregular structural systems with deep learning and ImageAI method. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University 35:4, 2197-2209. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.647981

Kaynak Göster

APA
Demirelli, E., Solak, H. İ., & Tiryakioglu, İ. (2023). Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13(4), 979-989. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1268504
AMA
1.Demirelli E, Solak Hİ, Tiryakioglu İ. Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2023;13(4):979-989. doi:10.17714/gumusfenbil.1268504
Chicago
Demirelli, Ertuğrul, Halil İbrahim Solak, ve İbrahim Tiryakioglu. 2023. “Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13 (4): 979-89. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1268504.
EndNote
Demirelli E, Solak Hİ, Tiryakioglu İ (01 Ekim 2023) Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13 4 979–989.
IEEE
[1]E. Demirelli, H. İ. Solak, ve İ. Tiryakioglu, “Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 4, ss. 979–989, Eki. 2023, doi: 10.17714/gumusfenbil.1268504.
ISNAD
Demirelli, Ertuğrul - Solak, Halil İbrahim - Tiryakioglu, İbrahim. “Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13/4 (01 Ekim 2023): 979-989. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1268504.
JAMA
1.Demirelli E, Solak Hİ, Tiryakioglu İ. Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2023;13:979–989.
MLA
Demirelli, Ertuğrul, vd. “Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 4, Ekim 2023, ss. 979-8, doi:10.17714/gumusfenbil.1268504.
Vancouver
1.Ertuğrul Demirelli, Halil İbrahim Solak, İbrahim Tiryakioglu. Makine öğrenmesi algoritmaları ile deprem katalogları kullanılarak deprem tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Ekim 2023;13(4):979-8. doi:10.17714/gumusfenbil.1268504