Araştırma Makalesi

Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi

Cilt: 14 Sayı: 3 15 Eylül 2024
PDF İndir
EN TR

Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada, Şırnak il merkezinde işletilmekte olan asfaltit madenlerinin yakınından akan Nerdüş Deresi’nin su kalitesi ve suda madenlerden kaynaklı metal yüklerinin asidiklik etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, dereden mevsimsel değişime bağlı olarak kurak ve yağışlı dönemde olmak üzere alınan su örneklerinin fiziksel parametreleri yerinde ölçümlerle ve majör anyon-katyon içerikleri ise laboratuvar analizleriyle belirlenmiştir. Dereden alınan örneklerin analizleri genellikle Ca+2+Mg+2>Na++K+ olup, karbonatlı ve sülfatlı sular tipinde ve HCO3-+CO3-2>Cl-+SO4-2 olan sulardan oldukları belirlenmiştir. Su örneklerinin majör anyon-katyon analiz sonuçları WHO (2011) ve TS 266 (2005) standartlarına göre değerlendirildiğinde, elementlerin genel olarak sınır değerler içerisinde olduğu, ancak yağışlı dönemde potasyum ve kurak dönemde sülfat içerikleri bakımından içme amaçlı kullanıma uygun olmadıkları belirlenmiştir. TDS değerinin 300-900 mg/L sınır değerleri aralığında olup “kabul edilebilir ve adil” sınıfta yer aldığı, fakat bu değerin nispeten yüksek olmasının nedeninin, dere çevresinde yer alan asfaltit maden sahalarının jeolojik formasyonlarının suyun kimyasını etkilemesinden kaynaklanabileceği değerlendirilmiştir. Ayrıca; su örneklerinin C2-C3 (Orta Tuzlu–Yüksek Tuzlu Su) sınıfında yer aldığı, suyun nötr ve düşük metal konsantrasyon içeriğine sahip olmasından dolayı madenden kaynaklı bir asidite olmadığı belirlenmiştir. Nerdüş Deresi’nin suyunun orta derecede tuza ihtiyacı olan ve sodyuma karşı hassas olan bitkiler dışındaki bitkiler için kullanılabilirliği mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Açık ocak, Asfaltit, Madencilik, Nerdüş Deresi, Su kalitesi

Destekleyen Kurum

Şırnak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü

Proje Numarası

2021.FNAP.06.04.01

Etik Beyan

Bu makalenin yazarları, bu çalışmada kullanılan materyal ve yöntemlerin etik kurul izni ve / veya yasal-özel izin gerektirmediğini beyan etmektedir.

Teşekkür

Bu araştırma; Şırnak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü’nce, 2021.FNAP.06.04.01 numaralı “Şırnak İl Merkezindeki Maden Sahalarının Çevresel Etkilerinin Araştırılması” başlıklı BAP projesi kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Ahdy, H. H., & Khaled, A. (2009). Heavy metal contamination in sediments of the Western Part of Egyptian Mediterranean Sea. Austrlian Journal of Basic Applied Science, 3(4) 3330-3336.
  2. Akaryalı E., Gücer M.A., & Alemdağ S. (2018). Atık barajı rezervuarı ve cevher stok alanlarında asit maden drenajı (amd) oluşumunun değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 4(2), 192-209.
  3. Alemdağ S., Akayalı E., & Gücer M.A. (2020a). Flotasyon tesis atıklarının asit üretme potansiyeli ve kirliliğin önlenmesi, Gümüşhane, KD Türkiye, Yerbilimleri, 41(1), 56-85.
  4. Alemdağ S., Akaryalı E., & Gücer M.A. (2020b). Prediction of mine drainage generation potential and the prevention method in the Gümüşköy (Kütahya) mineralization area, NW-Turkey. Journal of Mountain Science, 17(10), 2387-2404.
  5. Amrhein, C. (1996). Australian sodic soils: distribution, properties, and management. Soil Science, 161, pp412.
  6. APHA. (1992). Standard methods for the examination of water and wastewater. American Public Health Association, Washington.
  7. Arade, S. M. (2021). Variation in total dissolved solids (TDS) of groundwater of Arni Town, District-Yavatmal (Ms) India during period of June 2020-May 2021. International e-Conference on New Horizons And Multidisciplinary Applications In Science And Technology, 9, 6, 70-75.
  8. Baran, H.A., Nalbantcilar, M.T., & Koktan N. (2023). Pollution and health risk assessment of heavy metals in waters around mine sites of Elazig (Eastern Turkey). Journal of Mountain Science, 20(5), 1293-1306.
  9. Bayrak, Ö., & Aktan, M. (2018). Enerjide kömürün yeri ve Şırnak asfaltit sahaları. Baz, İ., Alp, D., & Bilgin, Ö. (Eds.), Şırnak Enerji ve Maden Potansiyeli. 269-301.
  10. Bosco, M. I., Varrica, D., & Dongarra, G. (2005). Case study: Inorganic pollutants associated with particulate matter from an area near a petrochemical plant. Environmental Research, 99, 18–30. https://doi.org/10.1016/j.envres.2004.09.011

Kaynak Göster

APA
Kantarcı, O., Baran, H. A., Kantarcı, S., & Nalbantçılar, M. T. (2024). Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 14(3), 809-823. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1452958
AMA
1.Kantarcı O, Baran HA, Kantarcı S, Nalbantçılar MT. Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2024;14(3):809-823. doi:10.17714/gumusfenbil.1452958
Chicago
Kantarcı, Orkun, Hacı Alim Baran, Sadiye Kantarcı, ve M Tahir Nalbantçılar. 2024. “Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 14 (3): 809-23. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1452958.
EndNote
Kantarcı O, Baran HA, Kantarcı S, Nalbantçılar MT (01 Eylül 2024) Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 14 3 809–823.
IEEE
[1]O. Kantarcı, H. A. Baran, S. Kantarcı, ve M. T. Nalbantçılar, “Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 3, ss. 809–823, Eyl. 2024, doi: 10.17714/gumusfenbil.1452958.
ISNAD
Kantarcı, Orkun - Baran, Hacı Alim - Kantarcı, Sadiye - Nalbantçılar, M Tahir. “Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 14/3 (01 Eylül 2024): 809-823. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1452958.
JAMA
1.Kantarcı O, Baran HA, Kantarcı S, Nalbantçılar MT. Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2024;14:809–823.
MLA
Kantarcı, Orkun, vd. “Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 3, Eylül 2024, ss. 809-23, doi:10.17714/gumusfenbil.1452958.
Vancouver
1.Orkun Kantarcı, Hacı Alim Baran, Sadiye Kantarcı, M Tahir Nalbantçılar. Nerdüş Deresi’nin (Şırnak) su kalitesine asfaltit ocaklarının etkisinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2024;14(3):809-23. doi:10.17714/gumusfenbil.1452958