İstanbul’un Kent Topraklarında Polisiklik Aromatik Hidrokarbonların (PAHs) Birikimi ve Kökenleri Üzerine Bir Ön Araştırma
Öz
Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), kentsel çevrede en ciddi kirletici grupları arasında yer alır. Kentsel topraklardaki PAH konsantrasyonları doğal ortam topraklarındakilere oranla 10 kat daha fazladır. Bu çalışmanın amacı İstanbul’ un farklı ilçelerinden alınan toprak örneklerinde bulunan PAH’ların kontaminasyonları ve kökenleri üzerine ön verileri ortaya koymaktır. İstanbul’un yedi farklı ilçesinde toplamda 23 istasyondan 2015 yılının Temmuz ayında yüzey toprağı örneği alınmıştır. Örneklerde sekiz PAH bileşeni tayin edilmiş ve toplam konsantrasyonlar 0.12 ile 29.4 µg kg-1 aralığında değişiklik göstermiştir. En yüksek toplam PAH (Σ8PAH) konsantrasyonları yol kenarlarında ve sanayi bölgelerine yakın yerlerde tespit edilmiştir. Kökenlerin pirolitik ve/veya petrojenik olduğunu tayin etmek için fenantrenin antrasene ve florantenin pirene oranları kullanılmıştır. Yalnızca iki ilçenin tüm istasyonlarında kökenler pirolitik olarak bulunmuştur. Pirolitik kökenler motorlu taşıt egzozları, endüstriyel faaliyetler ve kömür yanmasıyla ilgilidir. Bu veriler ilerideki izleme çalışmaları için veri tabanı oluşturmakta ve PAH’larla kirlenmiş toprakların insan sağlığı üzerinde risklerin değerlendirilmesi için kullanılabilmektedir.
Anahtar Kelimeler
İstanbul,Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH),Toprak kirliliği
Kaynakça
- Baumard, P., Budzinski, H., Michon, Q., Garrigues, P., Burgeot, T. ve Bellocq, J., 1998. Origin and bioavailability of PAHs in the Mediterranean Sea from mussel and sediment records, Estuarine, Coastal and Shelf Science, 47, 77–90.
- Chung M.K., Hu R., Cheung, K.C. ve Wong, M.H., 2007. Pollutants in Hong Kong soils: polycyclic aromatic hydrocarbons, Chemosphere, 67, 464–473.
- Cetin, B., Ozturk, F., Keles, M. ve Yurdakul, S., 2017. PAHs and PCBs in an Eastern Mediterranean megacity, Istanbul: Their spatial and temporal distributions, air-soil exchange and toxicological effects, Environmental Pollution, 220, 1322–1332.
- Dahle, S., Savinov, V.M., Matishov, G.G., Evenset, A. ve Naes, K., 2003. Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in bottom sediments of the Kara Sea shelf, Gulf of Ob and Yenisei Bay, The Science of the Total Environment, 306, 57–71.
- Gogou, A., Bouloubassi, I. ve Stephanou, E.G., 2000. Marine organic geochemistry of The Eastern Mediterranean, 1. Aliphatic and polyaromatic hydrocarbons in Cretan Sea surficial sediments, Marine Chemistry, 68, 265–282.
- Haugland, T., Ottesen, R.T. ve Volden, T., 2008. Lead and polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in surface soil from day care centres in the city of Bergen, Norway, Environmental Pollution, 153, 266–272.
- Jiang, Y.F., Wang, X.T., Wang, F., Jia, Y., Wu, M.H., Sheng, G.Y. ve Fu, J.M., 2009. Levels, composition profiles and sources of polycyclic aromatic hydrocarbons in urban soil of Shanghai, China, Chemosphere, 75, 1112–1118.
- Jiao, W., Lu, Y., Li, J., Han, J., Wang, T., Luo, W., Shi, Y. ve Wang, G., 2009. Identification of sources of elevated concentrations of polycyclic aromatic hydrocarbons in an industrial area in Tianjin, China, Environmental Monitoring Assessment, 158,581–592.
- Khalili, N.R., Scheff, P.A. ve Holsen, T.M., 1995. PAH source fingerprints for coke ovens, diesel and gasoline engines, highway tunnels, and wood combustion emissions, Atmospheric Environment, 29, 533–542.
- Mielke, H.W., Gonzales, C.R., Smith, M.K. ve Mielke, P.W., 1999. The urban environment and children’s health: soils as an indicator of lead, zinc, and cadmium in New Orleans, Louisiana, USA, Environmental Research Section A, 81,117–129.