Araştırma Makalesi

Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği

Cilt: 10 Sayı: 3 15 Temmuz 2020
PDF İndir
EN TR

Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği

Öz

Bu çalışmada Gümüştaş Atık Depolama Barajı II eksen yeri kaya kütlelerinin kazılabilirlik, taşıma kapasitesi ve geçirimlilik özellikleri değerlendirilmiştir. Atık depolama alanı hacminin arttırılmasına yönelik yapılacak kazı için, kaya kütlelerinin kazılabilirlik sınıfları andezitik breş için kırma yöntemi, andezit için ise kırma ve patlatma yöntemi olarak belirlenmiştir. Baraj eksen yeri temel kayası olan andezitlerin taşıma kapasitesi ampirik eşitlikler yardımıyla belirlenmiş olup, nihai taşıma kapasitesi 31.07MPa, izin verilebilir taşıma kapasitesi ise 10.44MPa olarak belirlenmiştir. Andezit ve andezitik breş kaya kütlelerinde açılmış olan temel sondaj kuyularında yapılan basınçlı su deneyleri ve sonlu elemanlar yöntemi kullanılarak yapılan sızıntı analizi ile geçirimlilik değerlendirmesi yapılmış olup, temel kaya kütlesinin az geçirimli özellikte olduğu belirlenmiştir. Bu durum atık barajı rezervuar alanında biriktirilecek kimyasal atıkların yeraltı suyuna karışmasına sebep olacaktır. Bu sızmayı önlemek için baraj eksen yeri ve rezervuar alanına 35-40cm kalınlığında geçirimsiz doğal kil malzeme serilip sıkıştırılacaktır. Yapılan bu uygulama sonlu elemanlar yöntemi kullanılarak modellenmiş ve rezervuar alanı tamamen atık su ile dolduğu durum için yapılan sızma analizi sonucunda geçirimlilik değeri 5x10-11m/s olarak belirlenmiştir. Ayrıca, temel kazısından 10m derinlikte belirlenen deşarj kesitinde meydana gelen su kaçakları 1.69x10-17m3/s ile 3.44x10-16m3/s arasında değişmektedir. Bu değerler oldukça küçük değerler olup, yine de olası bir sızmanın olabileceğini göstermektedir. Bu muhtemel sızmayı ortadan kaldırmak için serilecek doğal kil tabakanın üzerine, jeotekstil malzemeler (jeosentetik kil membran, jeomembran ve drenaj jeokompozit) serilerek rezervuar alanı tamamen geçirimsiz duruma getirilmelidir. Böylece atık barajı rezervuar alanında flotasyon sonrası biriktirilecek olan kimyasal atık suyun yeraltı suyuna karışması önlenmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Atık Barajı,Sızıntı Analizi,Geçirimlilik,Kazılabilirlik,Taşıma Kapasitesi

Destekleyen Kurum

Gümüştaş Madencilik A.Ş.

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışmayı destekleyen, çalışma süresince bütün olanaklarından yararlandığı Gümüştaş Madencilik A.Ş.’ye, yardımlarını esirgemeyen Genel Koordinatör Erdal Güldoğan’a, Uğur Ölgen ve Korhan Çubukçu’ya teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Alemdag, S., Gurocak, Z., Solanki, P., Zaman, M., 2008. Estimation of Bearing Capacity of Basalts at Atasu Dam Site, Turkey. Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 67, 79–85.
  2. Alemdag, S., 2015. Assessment of Bearing Capacity and Permeability of Foundation Rocks at the Gumustas Waste Dam Site, (NE Turkey) Using Empirical and Numerical Analysis, Arabian Journal of Geosciences, 8, 1099–1110.
  3. Arslan, M., Aliyazıcıoğlu, I., 2001. Geochemical and Petrological Characteristics of the Kale (Gumushane) Volcanic Rocks: Implications for the Eocene Evolution of Eastern Pontide Arc Volcanism, Northeast Turkey. International Geology Review, 43, 595–610.
  4. Bostanci, H.T., Alemdag, S., Gurocak, Z. ve Gokceoglu, C., 2018. Combination of Discontinuity Characteristics and GIS for Regional Assessment of Natural Rock Slopes in a Mountainous Area (NE Turkey), CATENA, 165, 487-502.
  5. Bowles, J.E., 1996. Foundation Analysis and Design, Fifth Ed. New York, McGraw-Hill Inc. 1230p
  6. Bieniawski, Z.T., 1989. Engineering Rock Mass Classification. New York: Wiley Interscience, 251p
  7. Ersoy, H., Bulut, F., Ersoy, A.F., Berkün, M., 2008. Municipal Solid Waste Management and Practices in Coastal Cities of the Eastern Black Sea: A Case Study of Trabzon City, NE Turkey. Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 67(3), 321–333.
  8. Ersoy, H., Karahan, M., Gelişli, K., Akgün, A., Anılan, T., Sünnetci, M. O. ve Yahşi B. K., 2019. Modelling of the Landslide-Induced Impulse Waves in the Artvin Dam Reservoir by Empirical Approach and 3D Numerical Simulation. Engineering Geology, 249, 112–128.
  9. Foyo, A., Sanchez, M. A., Tomillo, C., 2005. A Proposal for a Secondary Permeability Index Obtained from Water Pressure Tests in Dam Foundations. Engineering Geology, 77, 69–82.
  10. Gurocak, Z., Alemdag, S., Zaman, M., 2008. Rock Slope Stability and Excavatability Assessment of Rocks at the Kapikaya Dam Site, Eastern Turkey. Engineering Geology, 96, (1-2), 17-27.

Kaynak Göster

APA
Alemdağ, S., & Kanık, M. (2020). Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(3), 569-580. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.689750
AMA
1.Alemdağ S, Kanık M. Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2020;10(3):569-580. doi:10.17714/gumusfenbil.689750
Chicago
Alemdağ, Selçuk, ve Mustafa Kanık. 2020. “Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (3): 569-80. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.689750.
EndNote
Alemdağ S, Kanık M (01 Temmuz 2020) Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 3 569–580.
IEEE
[1]S. Alemdağ ve M. Kanık, “Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 569–580, Tem. 2020, doi: 10.17714/gumusfenbil.689750.
ISNAD
Alemdağ, Selçuk - Kanık, Mustafa. “Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10/3 (01 Temmuz 2020): 569-580. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.689750.
JAMA
1.Alemdağ S, Kanık M. Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2020;10:569–580.
MLA
Alemdağ, Selçuk, ve Mustafa Kanık. “Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 3, Temmuz 2020, ss. 569-80, doi:10.17714/gumusfenbil.689750.
Vancouver
1.Selçuk Alemdağ, Mustafa Kanık. Atık Baraj Yerindeki Kaya Kütlelerinin Mühendislik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Temmuz 2020;10(3):569-80. doi:10.17714/gumusfenbil.689750