Araştırma Makalesi

Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini

Cilt: 11 Sayı: 4 15 Ekim 2021
Nazan Can , Arzu Şencan Şahin *
PDF İndir
EN TR

Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini

Öz

Çiğ noktası sıcaklığı, tarım başta olmak üzere ekolojik, hidrolojik ve klimatolojik model benzeri birçok faaliyetin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bitkilerin büyüme ve gelişmeleri için çiğ noktası sıcaklığı önemli bir faktördür. Çiğ noktası sıcaklığının yüksek olduğu ve değişkenlik gösterdiği durumda bitkiler olumsuz etkilenmektedir. Bu sebeplerden dolayı seyrek yağış alan kurak bölgelerde ve seracılığın yoğun olduğu bölgelerde çiğ noktası sıcaklığı tahmini önemli bir role sahiptir. Bu çalışmada Muğla ili için 1 Ocak 2019 ve 31 Aralık 2019 tarihleri arasındaki bağıl nem oranı, basınç ve hava sıcaklığı verilerine bağlı olarak yapay sinir ağları (YSA) metodu kullanılarak çiğ noktası sıcaklığı tahmin edilmiştir. Bunun için MATLAB programlama dili kullanılmıştır. YSA’nın eğitiminde en iyi sonucu, gizli tabakada 7 nöron sayısıyla Levenberg-Marquardt (LM) algoritması ve ileri beslemeli geri yayılımlı (Feed-Forward BackProp) sinir ağı modeli vermiştir. RMSE hata değeri 2.112987863, R2 değeri 0.887436814, cov değişim katsayısı 0.170439905 olarak bulunmuştur. Bu değerlerin kabul edilebilir seviyede olduğu ve çiğ noktası sıcaklığının tahmin edilmesinde bu metodun başarılı bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Çiğ noktası sıcaklığı tahmininde yapay sinir ağları modelinin farklı bölgeler ve farklı meteorolojik parametreler için de kullanılabilmesi mümkündür. Bu tahminler, özellikle tarımla uğraşanlar için oldukça yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Çiğ noktası sıcaklığı, Matlab, Yapay sinir ağları

Kaynakça

  1. Agam, N. and Berliner, P. R. (2006). Dew formation and water vapor adsorption in semi-arid environments—a review. Journal of Arid Environments, 65(4), 572-590, https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2005.09.004.
  2. Akyüz, A., Kumaş, K., Ayan, M. ve Güngör, A. (2020). Antalya İli Meteorolojik Verileri Yardımıyla Hava Sıcaklığının Yapay Sinir Ağları Metodu ile Tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10 (1) , 146-154, https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.511481.
  3. Alizamir, M., Kim, S., Kisi, O. and Zounemat-Kermani, M. (2020). Deep echo state network: a novel machine learning approach to model dew point temperature using meteorological variables. Hydrological Sciences Journal, 65(7), 1173-1190, https://doi.org/10.1080/02626667.2020.1735639.
  4. Amirmojahedi, M., Mohammadi, K., Shamshirband, S., Danesh, A. S., Mostafaeipour, A. and Kamsin, A. (2016). A hybrid computational intelligence method for predicting dew point temperature. Environmental Earth Sciences, 75(5), 415, 10.1007/s12665-015-5135-7.
  5. Aslay, F. ve Özen, Ü. (2013). Meteorolojik parametreler kullanılarak yapay sinir ağları ile toprak sıcaklığının tahmini. Politeknik Dergisi, 16(4), 139-145.
  6. Ayvaz, E. (2012). Yapay Sinir Ağları Ve Paralel Akışlı Isı Eşanjörlerinde Uygulanması, Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
  7. Baghban, A., Bahadori, M., Rozyn, J., Lee, M., Abbas, A., Bahadori, A. and Rahimali, A. (2016). Estimation of air dew point temperature using computational intelligence schemes. Applied Thermal Engineering, 93, 1043-1052, https://doi.org/10.1016/j.applthermaleng.2015.10.056.
  8. Bayır, R. (2008). Yapay Zeka Teknikleri Dersi Ders Notları. Karabük Üniversitesi Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi bölümü.
  9. Boyacı, S., Akyüz, A., Üstün, S., Baytorun, A. N. ve Güğercin, Ö. (2017). Seralarda yüksek sıcaklıkların azaltılmasında kullanılan yöntemler. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 89-95, https://doi.org/10.19159/tutad.300720.
  10. Hubbard, K. G., Mahmood, R. and Carlson, C. (2003). Estimating daily dew point temperature for the northern Great Plains using maximum and minimum temperature. Agronomy Journal, 95(2), 323-328, https://doi.org/10.2134/agronj2003.3230.

Kaynak Göster

APA
Can, N., & Şencan Şahin, A. (2021). Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(4), 1154-1163. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.869263
AMA
1.Can N, Şencan Şahin A. Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;11(4):1154-1163. doi:10.17714/gumusfenbil.869263
Chicago
Can, Nazan, ve Arzu Şencan Şahin. 2021. “Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 11 (4): 1154-63. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.869263.
EndNote
Can N, Şencan Şahin A (01 Ekim 2021) Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 11 4 1154–1163.
IEEE
[1]N. Can ve A. Şencan Şahin, “Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini”, Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 4, ss. 1154–1163, Eki. 2021, doi: 10.17714/gumusfenbil.869263.
ISNAD
Can, Nazan - Şencan Şahin, Arzu. “Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 11/4 (01 Ekim 2021): 1154-1163. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.869263.
JAMA
1.Can N, Şencan Şahin A. Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;11:1154–1163.
MLA
Can, Nazan, ve Arzu Şencan Şahin. “Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini”. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 4, Ekim 2021, ss. 1154-63, doi:10.17714/gumusfenbil.869263.
Vancouver
1.Nazan Can, Arzu Şencan Şahin. Yapay sinir ağları metodu ile günlük çiğ noktası sıcaklığı tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Ekim 2021;11(4):1154-63. doi:10.17714/gumusfenbil.869263