Toplam Elektron İçeriği (TEC) Değerleri ve Deprem İlişkisinin İncelenmesi
Öz
Sismik aktivitelerin iyonosfer tabakası üzerindeki etkileri konusunda birçok araştırma yapılmaktadır. Depremin yıkıcı etkilerine karşı önlem alabilmek için depremin meydana geliş zamanının önceden kestirilebilmesi önemlidir. Yerkürede meydana gelen kabuk hareketlerinin etkileri sadece sarsıntı olarak değil insanoğlunun direkt algılayamadığı değişimlere de yol açmaktadır. Bu değişimler farklı yöntem ve cihazlarla tespiti yapılacak şekilde modellenebilmektedir.Bu yöntemlerin incelenmesindeki temel parametrelerden birisi de Toplam Elektron İçeriği (TEC)değerinindeğişimidir.TEC, GPS alıcısı ile her bir GPS uydusu arasındaki sinyal yolunda bulunan toplam elektron sayısı olarak tanımlanır.İyonosferin radyo sinyalleri üzerindeki etkilerinden faydalanarakTECparametresiortayaçıkarılmıştır.Deprem öncüllerinin belirlenmesinde de deprem öncesi iyonosferde meydana gelen değişimlerin araştırılması bu açıdan yararlı olacaktır. Bu amaçla deprem öncesi ve sonrasıiyonosferde meydana gelen değişimlerinGPS sinyallerinden elde edilen TECdeğerleri ileberaber modellenerek aralarındaki ilişkinin ortaya çıkarılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Toplam Elektron İçeriği (TEC), GPS, İyonosfer, Deprem Öncülleri
Kaynakça
- Atabey, E., (2000), "Deprem", Maden Tetkik Ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları, Eğitim Serisi No. 34, Ankara, 2000.
- Barnes R A andLeonard R S (1965),Observations of ionospheric disturbances following the Alaska earthquake. J GeophysRes70: 1 250−1 253.
- Bibl, K., (1998), Evolution of the Ionosonde, AnnaliDi Geofisica, Vol. 41, N. 5-6, November-December 1998.
- Dach, R.,Hugentobler, U., Fridez, P. &Meindl, M. (2007). Manual of Bernese GPS Software Version5.0, Astronomical Institute, University of Bern.
- Datchenko E A, Ulomov V I and Chernyshova C P (1972). Electron density anomalies as the possible precursor of Tashkent earthquake. DoklUzbekAcadSci12: 30−32.
- Dautermann T, Calais E, Haase J and Garrison J (2007). Investigation of ionospheric electron content variations before earthquakes in southern California, 2003– 2004. J GeophysRes12: 1 230−1 231.
- Du P R, Jiang H R andGuo Q S (1998). Research on possibility of ionospheric anomalies as an earthquake precursor. Earthquake18(2): 119−126 (in Chinesewith English abstract).
- Jin, R., S.G. Jinand G.P. Feng (2012), M_DCB: Matlabcode forestimating GNSS satellite and receiver differential code biases, GPS Solut., 16(4), 541-548, doi: 10.1007/s10291-012-0279-3.
- Klobuchar, J.A. and Aarons, J.,(1973), "Introduction - Importance of the Total Electron Content Parameter", Total Electron Content Studies Of The Ionosphere, Air Force Cambridge Research Laboratories L. G. Hanscom Field, Massachusetts, Received for publication7 February1973.
- Komjathy, A. (1997). Global Ionospheric Total Electron Content Mapping Using the Global Positioning System, Ph.D. dissertation, Department of Geodesy and Geomatics Engineering Technical Report NO. 188, University of New Brunswick, Fredericton, New Brunswick, Canada, 248pp.