COVID-19 Pandemisi Sürecinde Fonksiyonel Besinlere Yönelik Bilgi, Farkındalık ve Tutumların Değerlendi-rilmesi: Kesitsel Bir Çalışma
Öz
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin COVID-19 pandemi sürecinde fonksiyonel besinlere yönelik bilgi, tutum, farkındalık düzeylerini değerlendirmeyi ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri (doğrudan, dolaylı ve koşullu) incelemeyi amaçlamaktadır. Tanımlayıcı ve kesit-sel nitelikteki bu araştırma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversi-tesi Sağlık Bilimleri, Tıp ve Diş Hekimliği Fakültelerinde öğrenim gören toplam 334 öğrenci ile yürütülmüştür. Çevrim içi anket formu, demografik bilgileri ve COVID-19 pandemisine yönelik sorulara ek olarak, fonksiyonel besin-lere yönelik bilgi ve tutum ölçekleri ile tüketim sıklığını değerlendiren bölümleri içermektedir. İstatistiksel analiz-lerde SPSS 30.0 ve Hayes’in PROCESS makrosu kulla-nılmıştır. Katılımcıların en yüksek oranda fonksiyonel olarak tanımladığı besin %73,7 ile kefir ve probiyotik yoğurt olmuştur. Bunu diğer probiyotik–prebiyotik ürün-ler ve zenginleştirilmiş ürünler izlemiştir. Pandemi süre-cinde tüketimi en fazla artan fonksiyonel besin grubu ise %53 ile vitamin ve mineral açısından zenginleştirilmiş ürünlerdir. COVID-19 pandemisine karşı fonksiyonel besinlerin koruyucu etkileri olduğunu düşünen veya pan-demide beslenme konusunda araştırmalar yapan öğrenciler bilgi, farkındalık ve tutum düzeyi açısından anlamlı olarak daha yüksek puanlara sahiptir (p<0.05) (OR = 0.859–0.956). Ek olarak bu üç değişken arasında anlamlı pozitif korelasyonlar bulunmuştur (r = 0.134–0.421). Bilgi düze-yinin farkındalık aracılığıyla tutum üzerindeki dolaylı etkisi anlamlı bulunmamıştır. Ancak bilgi, hem farkında-lık (B=0.172) hem de tutum (B=0.121) değişkenlerini pozitif yönde yordamaktadır (p<0.001). Bilgi düzeyinin farkındalığı yordama etkisi sadece kendisi veya bir yakını COVID-19 enfeksiyonu geçiren öğrencilerde anlamlıdır (B=0.270; p<0.001). Sonuç olarak, fonksiyonel besinlere yönelik bilgi, farkındalık ve tutumları pozitif ilişkilidir; bu ilişki cinsiyet, bilgi kaynağı, fonksiyonel besinlere yönelik inanç, beslenme eğitimi ve COVID-19 deneyiminden etkilenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Tutum, Farkındalık, Covid-19 pandemisi, Fonksiyonel besin, Bilgi
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu)
Proje Numarası
TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program (Application ID: 1919B012101684)
Etik Beyan
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Sağlık Bilimleri Etik Kurulu’ndan etik onay alındı (Karar Tarihi: 29 Kasım 2021; Protokol ve Karar No: 210058-32).
Knowledge, Awareness, and Attitudes Toward Functional Foods During the COVID-19 Pandemic: A Cross-Sectional Study
Öz
This study aimed to evaluate university students’ lev-els of knowledge, attitudes, and awareness regarding functional foods during the COVID-19 pandemic and to examine the relationships among these variables (direct, indirect, and conditional). This descriptive and cross-sectional study was conducted with a total of 334 students enrolled in the Faculties of Health Sciences, Medicine, and Dentistry at Muğla Sıtkı Koçman University. The online questionnaire included sections on demographic characteristics and COVID-19–related questions, as well as scales assessing knowledge and attitudes toward func-tional foods and the frequency of their consumption. Statistical analyses were performed using SPSS version 30.0 and Hayes’ PROCESS macro. The food most fre-quently identified as functional by participants was kefir and probiotic yogurt (73.7%), followed by other probiotic–prebiotic products and fortified foods. The functional food group with the greatest increase in consumption during the pandemic was vitamin- and mineral-fortified products (53%). Students who believed that functional foods have protective effects against COVID-19 or who conducted research on nutrition during the pandemic had significant-ly higher knowledge, awareness, and attitude scores (p < 0.05) (OR = 0.859–0.956). In addition, significant positive correlations were found among these three variables (r = 0.134–0.421). The indirect effect of knowledge on atti-tudes through awareness was not statistically significant. However, knowledge positively predicted both awareness (B = 0.172) and attitudes (B = 0.121) (p < 0.001). The predictive effect of knowledge on awareness was signifi-cant only among students who themselves or whose rela-tives had experienced COVID-19 infection (B = 0.270; p < 0.001). In conclusion, knowledge, awareness, and atti-tudes toward functional foods are positively related, and this relationship is influenced by gender, source of infor-mation, beliefs regarding functional foods, nutrition edu-cation, and COVID-19 experience.
Anahtar Kelimeler
Attitude, Awareness, COVID-19 Pandemic, Functional foods, Knowledge
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK (The Scientific and Technological Research Council of Türkiye)
Proje Numarası
TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program (Application ID: 1919B012101684)
Etik Beyan
Ethical approval was obtained from the Ethics Committee of Medicine and Health Sciences at Muğla Sıtkı Koçman University (Decision Date: November 29, 2021; Protocol and Decision No: 210058-32).