6 Şubat Depremi Sonrası Kırsal Alanlarda Yapılan Konutlar Ve Konut Alanlarının Mekânsal Uygunluğu

Öz

Çalışma, 6 Şubat depreminden sonra yapılan kırsal konutların ve konut alanlarının sosyal, kültürel, ekonomik çevre ve doğal çevre ile uyumu üzerine odaklanmış ve bu yönde analizler yapılmıştır. Bu amaçla, daha önce kırsal alana yönelik yapılmış deprem konutları ile 6 Şubat depreminden sonra kırsal alanlar için yapılan deprem konutları ve bunların alanları karşılaştırılmıştır. Bunun yanında kırsal alanlara yönelik eski ve yeni deprem konut alanlarında arazi çalışmaları da yapılmıştır. Böylece bu arazi çalışmaları sayesinde kırsal deprem konutları yerinde de incelenmiş, gözlemlenmiş ve grup odak görüşmeleri yoluyla da burada yaşayan ailelerin deprem amaçlı yapılan kırsal konutlara yönelik fikirleri de alınmıştır. Ayrıca Doğu Anadolu Fay Zonu üzerinde yer alan geleneksel kırsal konut tiplerine ait planlara da ulaşılmış ve bunların çizimleri hazırlanmıştır. Ayrıca Google Earth programında arazi çalışması yapılan köylerin konut alanları ve yerleşme düzenleri çizilerek ArcGIS ortamına aktarılmış ve bu köylerin yerleşim alanlarını ve konutlarını gösteren haritalar üretilmiştir. Bunun yanında, masa başı çalışmaları kapsamında depreme yönelik kırsal konutlara ilişkin literatür taraması da yapılmıştır. Bütün bunlara ek olarak, 1985 yılında deprem konutlarıyla ilgili yapılmış bir TÜBİTAK projesine de ulaşılmış ve o dönemdeki bulgular günümüzdeki bulgularla karşılaştırılmıştır. Toplanan bu veriler bir araya getirilmiş ve çalışmaya konu olan deprem konutlarının özellikleri, kırsal alanlara uygunluğu, dayanıklılıkları, işlevsellikleri ve çevresel uyumları detaylı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kırsal alanlar
• Doğu Anadolu Fay Zonu
• Kırsal Deprem Konutları
• 6 Şubat Depremi
• Karşılaştırmalı Analiz

Proje Numarası

223K116 (TUBITAK-1001)

Spatial Suitability of Housing and Residential Areas Built in Rural Areas After the February 6 Earthquake

Öz

The study focused on the social, cultural, economic, and natural environments of rural housing and residential areas constructed following the February 6 earthquake, with analyses conducted within this framework. For this purpose, the previously constructed earthquake housing in rural areas was compared with the earthquake housing built after the February 6 earthquake, and their respective locations were included. Furthermore, fieldwork was conducted on land in both the older and newer earthquake housing regions in rural areas. These field works involved examining rural earthquake housing through on-site observations and collecting insights from families residing there via group focus discussions concerning the post-disaster rural housing projects. Additionally, plans for traditional rural housing types located along the Eastern Anatolia Fault Zone were obtained, and their drawings were prepared. The spatial data collected from the case study villages during the fieldwork were digitized using Google Earth and integrated into ArcGIS.Maps illustrating the settlement regions and residential areas of these villages were also generated. Moreover, a literature review on rural housing and earthquakes was conducted as part of the desk research. A 1985 TÜBİTAK Project on earthquake-resistant housing was reviewed, and its findings were compared with contemporary data. All collected information was consolidated, and the characteristics of earthquake-resistant housing—including their suitability for rural environments, durability, functionality, and environmental compatibility—were thoroughly evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Kırsal alanlar
• Doğu Anadolu Fay Zonu
• Kırsal deprem konutları
• 6 Şubat Depremi
• Karşılaştırmalı Analiz

Proje Numarası

223K116 (TUBITAK-1001)

Kaynakça

1. Adam, M. (1985). Yerel Süreçleri Kullanan Depreme Dayanıklı Kırsal Konut Üretimi. Ankara: TÜBİTAK, Yapı Araştırma Enstitüsü.
2. Akyüz Levi, E., & Taşçı, B. (2016). Küçükavulcuk Köyü Yerleşim Dokusu ve Evleri. TÜBA-KED(14), 193-207.
3. Altan, G., Er Akan, A., & Örmecioğlu, H. T. (2016). Geleneksel Üretim Biçimlerinin Kirsal Konutlar Üzerindeki Etkileri: Kızılcabölük Örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 1040-1046.
4. Avcı, C. (2020). Kültürel bellek mekânı: barak odası ve geleneği. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(4), 1519-1533.
5. Aydın, K., & Hanağası, U. B. (2017). Sosyoloji ve Siyasal Araştırmalarda Karşılaştırmalı Yöntem. KOSBED(33), 57-86.
6. Aydın, Y. (2023). Deprem ve Konut. F. Çakı, & K. Canatan içinde, Deprem ve Toplum Sosyalbilimsel Projeksiyonlar (s. 377-390). İstanbul: Çizgi Kitabevi.
7. Bakırcı, M. (2007). Türkiye'de Kırsal Kalkınma Kavramlar-Politikalar-Uygulamalar. Ankara: Nobel Yayınları.
8. Bektaş, C. (2001). Halk Yapı Sanatı, Literatür Yayınları, İstanbul.

9. Çetin, P., & Özyıldıran, G. (2024). Doğu Anadolu Bölgesi Dağlık Kırsal Yerleşimlerinde Konut Yeme İçme Mekânlarının Soğuk İklime Bağlı Biçimlenişi Ve Kullanımı: Bitlis Oğlaklı Köyü Örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi 2. Uluslararası Avrasya İklim Değişikliği Kongresi EURACLI’2024 (s. 64-81). Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
10. Çokluk, Ö., Yılmaz, K., & Oğuz, E. (2011). Nitel Bir Görüşme Yöntemi: Odak Grup Görüşmesi. Kuramsal Eğitimbilim, 4(1), 95-107.
11. Göğebakan, Y., & Saban, F. D. (2021). Kültürel Özelliklerin Kırsal Mimariye Yansıması: Ceyhan Burhanlı Köyü Örneği. Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi(22), 32-63.
12. Gökçe, D., & Kaya, A. (2020). Geleneksel Kırsal Konut Tipolojileri Üzerinden Kültür-Mekân İlişkilerinin Mekân Dizimi Yöntemiyle İncelenmesi: Düzce İli Örneği. Tasarım Kuram, 16(31), 36-56.
13. Görentaş, B., & Yiğit, N. (2024). Kilis’te Sosyo-Mekânsal Ayrışma, Sınır ve Kimlik. Asia Minor Studies, 12(1), 106-122.
14. Gül, A., Bostan, Ç., & Akın, T. (2019). Kırsal Yerleşimlerde Yerel Kimlik Ve Mekânsal Tasarımın Önemi. Uluslararası Uygulamalı Sosyal Bilimler Kongresi C-iasos 2019 – Çeşme-İzmir-Türkiye (s. 377-388). Bacau, Romanya: Educart Publishing House.
15. Gülcan, C. (2021). Nitel Bir Veri Toplama Aracı: Odak (focus) Grup Tekniğinin Uygulanışı ve Geçerliliği Üzerine Bir Çalışma. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü e-Dergisi, 4(2), 94-109.
16. Gürgör Kılıç, F. G., & Aksoy, F. (2024). Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde Çalışan Özel Eğitim Alan Mezunu Öğretmenlerinin Pandemi Deneyimleri: Bir Odak Grup Tartışması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 338-364.
17. Hayli, S., & Canpolat, F. A. (2018). Türkiye’de Kırsal Yerleşmelerin Kuruluş ve Gelişmesinde Etkili Olan Faktörlere Teorik Bir Yaklaşım. ZfWT, 10(2), 183-206.
18. Kavas, K. R. (2012). Türk Konut Mimarisinde Tarihsel Süreklilikler: Orta Asya ve Anadolu. Belleten, 76(276), 503-526.
19. Kefeli, E. (2006). Karfl›laflt›rmal› Edebiyat: Tan›m, Yöntem ve ‹ncelemeler. Türkiye Araşltırmaları Literatür Dergisi, 4(8), 331-350.
20. Köse, A. (2005). Türkiye’de Geleneksel Kırsal Konut Planlarında. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 158-191.
21. Kropf, K. S. (1993). The Definition of Built Form in Urban Morphology (Doktora Tezi). Birmingham: Department of Geography Faculty of Arts University of Birmingham.
22. Milošević, D., & Maksimovic, J. (2020). Methodology of Comparative Research in Education: Role and Significance. International Journal of Cognitive Research in Science, 8(3), 155-162.
23. Muşkara, Ü. (2017). Kırsal Ölçekte Geleneksel Konut Mimarisinin Korunması:Özgünlük. SEFAD(37), 437-448.
24. Özbayraktar, M., & Çapar, M. (2024). Yok Olan Kırsal Mirasın İzinde: Barak Kırsal Mimarisi-Gaziantep/Oğuzeli/ Tüzel Köyü. Turkish Studies, 19(4), 1767-1803.
25. Öztürk, Ş. (2010). Geleneksel Bitlis Evlerinde Bahçe Hayat ve Mutfak İlişkisi. I.Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu (s. 51-60). Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi.
26. Ragin, C., & Zaret, D. (1983). Theoxy and Method in Comparative Research: Two Strategie. Social Forces, 16(3), 731-754.
27. San, C. (1993). Karşılaştırma Yönteminde Zaman ve Mekan. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 48(1), 155-159.
28. Taşdelen, G., & Canıtez, T. (2023). Bitlis-Uzuntaş Köyü Geleneksel Konut Mimarisi ve Koruma Sorunları. Journal of Humanities and Tourism Research, 13(3), 600-626.
29. Yalansız, N. (2009). Karşılaştırmalı Tarih: Tarih Öğretiminde Yeni Bir Yaklaşım. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(9), 493-498.