18. Yüzyılda Ayıntab’da Suç ve Ceza

Öz

Osmanlı Devletinde kanunlar ikili işleyişe sahipti. Bir yandan şeriattan kaynağını alan kurallar diğer yandan örfi uygulamalar bir biriyle çatışmayacak şekilde işletilmeye çalışıyordu. Kadılar bu yüzden ceza tercihlerini hem kanunname metinlerine ve önceki uygulamalara hem de şer’i kurallara uygun olacak şekilde belirliyordu. Öte yandan halkın kendi savunma mekanizmaları suçun topluma tahribat oluşturacağı durumlarda devreye giriyor ve kadıyla koordineli bir şekilde toplum korunmaya çalışılıyordu. Bu çalışma 18. yüzyılda Ayıntab’da gerçekleşen katil, hırsızlık, zina, yol kesme suçlarını örnek vakalar üzerinden değerlendirerek gerek toplumun gerekse devletin adli kolunun refleksini ölçmeyi amaçlamaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• Ayıntab,Katl,Hırsızlık,Zina,mahalleden ihraç

Crime and Punishment in Ayntab (1750-1775)

Öz

The law in the Ottoman Empire had bilateral mechanism. On the one hand the rules taking its base from sharia and on the other hand practices of örf, run accordingliy. Kadıs, because of this, while imposing punishment, tried to remain within the border of both sharia and law text, also previous practices. On the other hand, the self-protection mechanism of the society stepped in when the crime became dangerous for the community and with the help of kadı the society tried to be kept in an order. This article aims to evaluate the reflex of both the judicial power of the state in the province and the society by the way of examining the sample events related to murder, robbery, brigandage, adultery that took place in Ayıntab in the 18^th century. 

Anahtar Kelimeler

• Ayıntab,Murder,Robbery,Adultery,Expulsion from district

Kaynakça

1. Ahmet El-Kuduri.(2015). Muhtasar'ul Kuduri. (Osman Güman, Soner Duman.çev.),İstanbul : Beka Yay.
2. Akers, Ronald L.. ( 1973 ) .Deviant Behavior : A Social Learning Aproach, Wadsworth Publishing. California
3. Akgündüz ,Ahmet. (1990 ). Osmanlı Kanunnâmeleri. OSAV ,c.III.,İstanbul
4. Akgündüz, Ahmet . (2011 ). İslam ve Osmanlı Hukuku Külliyatı 1.Cilt Kamu Hukuku (Anayasa- İdare- Ceza- Usul- Vergi- Devletler Umumi). OSAV, İstanbul
5. Avcı ,Mustafa. ( 2004 ). Osmanlı Hukukunda Suçlar ve Cezalar. İstanbul
6. Bilmen ,Ömer Nasuhi. ( 1999) . Hukuki İslamiye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu. Enes Sarmaşık Yayınları
7. Çelikdemir ,Murat. (2001 ). Osmanlı Döneminde Asiretlerin Rakka’ya İskanı (1690-1840). Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ
8. Ebu'l-Hasan Habib el-Mâverdî. (1994). el-Ahkâmü's-Sultâniye. Safak, Ali (Çev), Bedir Yay. İstanbul

9. Eken, Galip . (1998 ). Gaziantep'in 113 Nolu Şer'iyye Sicili Transkripsiyonu ve Değerlendirme, Yüksek Lisans Tezi, AÜSBE, Ankara
10. Ekinci ,Ekrem Buğra.( 2008 ). Osmanlı Hukuku, Adalet ve Mülk. Arı Sanat Yay., İstanbul
11. Ebu Zehra ,Muhammed. ( 1994 ). İslam Hukukunda Suç ve Ceza. Kitabevi Yay., c.I, İstanbul
12. Ergenç, Ö. (1984). Osmanlı Şehrindeki “mahalle”nin İşlev ve Nitelikleri Üzerine. Osmanlı Araştırmaları, 4(4), 69–78.
13. Faroqhi, Suraiya.( 2005 ). Bursa’da Cinayet : Bir Cui Bono Vakası. Osmanlı’da Asayiş, Suç ve Ceza, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul
14. Heyd, Uriel. (1973). Studies in Old Otoman Criminal Law. (Ed.), V.L.Menage, Oxford Clarendon Pres
15. İbrahim-i Halebi. (n.d.). Mülteka El-Ebhur. (Mustafa Uysal, Trans.). İstanbul: Çelik Yayınevi.
16. İnanır, A. (2014). İbn Kemal’in Fetvaları Işığında Osmanlı’da İslâm Hukuku. Ankara: Gece Kitaplığı.
17. Ronald L.akers. ( 1973 ) .Deviant Behavior : A Social Learning Aproach, Wadsworth Publishing. California
18. Karaman , Hayreddin. (2010). Anahatlarıyla İslâm Hukuku. Ensar Yay., c.I, İstanbul
19. Karasakal,Mehmet. ( 2010). 109 Numaralı Ayıntab Şer’iyye Siclinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H.1165 / M.1752). Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep
20. Kıvrım, İsmail. (2009). Osmanlı Mahallesinde Gündelik Hayat (17. Yüzyılda Gaziantep Örneği). Gaziantep University Journal of Social Sciences, 8(1), 231-255.
21. Koç, Yunus. ( 1997 ).La fixation par ecrit des lois ottomanes et le role des codes de lois. Etude accompagnée de l'édition du manuscrit de Munich Turc 111 (XVe-XVIe siècles). Paris I Üniversitesi (Universite de Paris I Pantheon-Sorbonne)
22. Koç,Yunus.( 1999). Erken Dönem Osmanlı Hukuku: Yaklaşımlar, Temel Sorunlar. H. Ü. Edebiyat Fakültesi Dergisi, Osmanlı Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılı Özel Sayısı, s. 115-126
23. Kumrular ,Özlem. ( 2008 ).Avrupa'da Türk Düşmanlığının Kökeni: Türk Korkusu. Doğan Kitap, İstanbul
24. Kuzucu ,Serhat. ( 2006 ). 123 Nolu Ayıntab Gaziantep Şer'iyye Sicilinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H.1180-1181/M.1766-1767). Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep
25. Molla Hüsrev. (1980). Düreru’l- Hukkâm fi Şerhi Gureru’l-Ahkâm (883 H./ 1477 M.). (Arif Erkan, Trans.). İstanbul: Eser Neşriyat
26. Menekşe, Ömer. ( 1998 ). XVII. Ve XVIII. Yüzyılda Osmanlı'da Hırsızlık Suçu ve Cezası. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyla Bilimler Enstitüsü, İstanbul
27. Mumcu, Ahmet. ( 2007 ) . Osmanlı Devletinde Siyaseten Katl. Phoenix Yay.,İstanbul
28. 3 Nolu Mühimme Defteri ( 966-968/ 1558-1560 ). ( 1993) , Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayını : 12, Ankara
29. Orhunlu, Cengiz. (1978).Osmanlı İmparatorlugunda Asiretlerin İskânı. Eren Yayınları, İstanbul
30. Peirce, Lesli.(2005). Ahlak Oyunları, 1540-1541 Osmanlı'da Ayıntab Mahkemesi ve Toplumsal Cinsiyet . Tarih Vakfı , İstanbul
31. Schacht, Joseph.(1964).An Introduction to Islamic Law. The Clarendon Pres, Oxford
32. Tabakoğlu, Ahmet (2011). XVII ve XVIII yüzyıl Osmanlı Bütçeleri. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 41, s.389-414
33. Udeh, Abdulkadir. (2012). Seküler Ceza Hukuku Kurumlarıyla Mukayeseli İslâm Ceza Hukuku. (Ali Şafak, çev.). İstanbul: Kayıhan Yayınları
34. Yılmaz, F. (2005). Boş Vaktiniz var mı ? ve ya 16. Yüzyılda Anadolu’da Şarap, Eğlence ve Suç. Tarih ve Toplum Yeni Yaklaşımlar, (1), 11–49.
35. Yücel, Yaşar, & Selâmi, Pulaha (haz.). (1995). I. Selim Kanunnâmesi. Ankara: Türk Tarih Kurumu
36. Zuhayli, Vehbe. (1994 ) . İslam Fıkhı Anskilopedisi. c.VII, İstanbul