Green Supplier Selection in the Tourism Sector in Line With Sustainable Development Goals

Öz

Sustainability has become increasingly important due to the growing global challenges such as environmental issues linked to global warming, gender inequality, and the rising number of people living in poverty. The United Nations, in 2015, set the Sustainable Development Goals to be achieved by 2030 in UN member countries, including Türkiye. In this study, the concept of sustainability is evaluated from the perspective of the tourism sector, and green suppliers for accommodation facilities are selected based on predetermined criteria. The study focuses on nine different sub-themes of the Sustainable Development Goals, including clean water and sanitation, climate action, life below water, and life on land. The primary aim of this study is to evaluate the selection of green suppliers who will ensure the recycling of waste oils in accommodation facilities through an analytical decision support model, in line with the Sustainable Development Goals. Data obtained from various accommodation facilities in Antalya were assessed using the LBWA (Level-Based Weight Assessment) and VIKOR methods, which are multi-criteria decision-making (MCDM) approaches, to determine the most suitable supplier. The research findings indicate that criteria such as energy savings, carbon footprint, environmentally friendly logistics, and social responsibility stand out compared to other criteria due to their impacts on both environmental outcomes and the operational efficiency and corporate reputation of businesses. In this respect, the study provides an original contribution by offering an applicable and systematic methodology for green supplier selection in the tourism sector through the integration of the LBWA and VIKOR methods.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Development Goals
• Waste Oil
• Green Supplier Selection
• VIKOR
• LBWA

Turizm Sektöründe Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Doğrultusunda Yeşil Tedarikçi Seçimi

Öz

Sürdürülebilirlik, küresel ısınmaya bağlı artan çevre sorunları, cinsiyet eşitsizliği, yoksul insan sayısındaki artış gibi dünyadaki temel sorunların artmasıyla daha da önemli hâle gelmiştir. Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında belirlenen sürdürülebilir kalkınma hedeflerine Türkiye’nin de içinde bulunduğu ülkelerde 2030 yılına kadar ulaşılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada sürdürülebilirlik kavramı turizm sektörü perspektifinden değerlendirilmiş ve belirlenen kriterler doğrultusunda konaklama tesisleri için yeşil tedarikçi seçilmiştir. Çalışma sürdürülebilir kalkınma amaçlarında yer alan temiz su ve sanitasyon, iklim eylemi, sudaki yaşam, karasal yaşam gibi dokuz farklı alt başlık odağında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda konaklama tesislerinde atık yağların geri dönüşümünü sağlayacak yeşil tedarikçilerin seçimini analitik bir karar destek modeliyle değerlendirmektir. Antalya’daki farklı konaklama tesislerinden alınan veriler çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden Düzey Temelli Ağırlık Değerlendirmesi (LBWA) ve VIKOR ile değerlendirilerek en uygun tedarikçi seçimi yapılması sağlanmıştır. Araştırma bulguları, enerji tasarrufu, karbon ayak izi, çevreci lojistik ve sosyal sorumluluk kriterlerinin hem çevresel etkiler hem de işletmelerin operasyonel verimliliği ve kurumsal itibarına olan katkıları nedeniyle diğer kriterlere kıyasla ön plana çıktığını göstermektedir; bu yönüyle çalışma, LBWA ve VIKOR yöntemlerinin entegrasyonu ile turizm sektöründe yeşil tedarikçi seçiminde uygulanabilir ve sistematik bir metodoloji sunarak özgün bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
• Atık Yağ
• Yeşil Tedarikçi Seçimi
• VIKOR
• LBWA

Kaynakça

1. Akman, G., Pamuk, K. C., & Karabıçak, Ç. (2021). Yeni ürün geliştirme sürecinde Bulanık AHP & ORESTE bütünleşik yöntemi ile tedarikçi seçimi: Savunma sanayisinde bir uygulama. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(2), 788–807. https://doi.org/10.35193/bseufbd.954791
2. Alimohammadlou, M., & Khoshsepehr, Z. (2022). Green-resilient supplier selection: A hesitant fuzzy multi-criteria decision-making model. Environment, Development and Sustainability, 1-37.
3. Alkan, C. (2015). Sürdürülebilir turizm: Alaçatı destinasyonuna yönelik bir uygulama. Journal of Yaşar University, 10(40), 6692–6710. https://doi.org/10.19168/jyu.36395
4. Alpdoğan, H. (2023). OECD ülkelerinde sürdürülebilir kalkınma politikalarının ARAS metodu ile performans analizi. Business & Management Studies: An International Journal, 11(3), 1079–1103. https://doi.org/10.15295/bmij.v11i3.2285
5. Arslan, H. M. (2017). AHP-VIKOR yöntemi ile en iyi tedarikçi seçimi ve bir uygulama. Electronic Journal of Social Sciences, 16(63), 1203–1217. https://doi.org/10.17755/esosder.305241
6. Aşan, H. (2025). Evaluation of consultant selection criteria with Level Based Weight Assessment (LBWA) method in intelligent ERP (Enterprise Resource Planning) perspective. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 29–52. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1514312
7. Ayçin, E. (2023). Çok kriterli karar problemlerinde LBWA yöntemi ile kriterlerin önem ağırlıklarının hesaplanmasına yönelik bir uygulama: LBWA-SOLVER. G. İşseveroğlu, M. Mete & C. Şahin (Ed), İktisadi ve İdari Bilimlerde Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeler (s. 83–93) içinde. Serüven Yayınevi
8. Aydın, Y., & Eren, T. (2018). Savunma sanayiinde stratejik ürün için çok kriterli karar verme yöntemleri ile tedarikçi seçimi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 7(1), 129-148.

9. Balıbaş, B. (2020). Çok kriterli karar verme yöntemleri ile sürdürülebilir tedarikçi seçimi: Katı atık işleme tesisinde bir uygulama [Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=Eb5EkakJlp3olBdo_wNEGc6P3w0TSVU3zaxXDLi9VEWu9Ouj5Qq_85XSP4js_xSx
10. Balıbaş, B., & Sel, Ç. (2021). Geri dönüşüm malzeme temininde tedarikçi seçimi için sürdürülebilirlik kriterleri: Literatür araştırması ve tartışma. Verimlilik Dergisi, (1), 83–96. https://doi.org/10.51551/verimlilik.577507
11. Baysal, Z. S., Ayvaz, B., & Ceylan, M. (2024). Küresel Bulanık Ortamda Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Demir Çelik Sektöründe Tedarikçi Seçimi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 36(2), 116–133. https://doi.org/10.7240/jeps.1432211
12. Başaran, S., & Çakır, S. (2020). Bulanık TODIM yöntemiyle gıda sektöründe tedarikçi seçimi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (28), 65–78. https://doi.org/10.18092/ulikidince.666189
13. Başar, R., & Yavuzyılmaz, O. (2023). Küçük ve orta ölçekli üretim işletmeleri için tedarikçi seçim probleminin nötrosifik AHP, TOPSIS ve VIKOR yöntemiyle değerlendirilmesi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 14(1), 259–294. https://doi.org/10.54688/ayd.1288616
14. Binboğa, G., & Özdil, T. (2021). Sürdürülebilirliğin işletme performansına etkisinin çok kriterli karar verme teknikleriyle incelenmesi. International Review of Economics and Management, 9(2), 182–199. https://doi.org/10.18825/iremjournal.1003203
15. Büyükkol, M., & Bedük, F. (2020). Antalya’da Faaliyet Gösteren Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde “Sıfır Atık Projesi”nin Uygulanabilirliği. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(1), 529-538. https://doi.org/10.17482/Uumfd.685925
16. Çelik, F., & Çağıl, G. (2021). Bulanık çok kriterli karar verme teknikleri ile tedarikçi seçimi; bir traktör fabrikası örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 23(68), 607-619.
17. Chakraborty, T., & Chakraborty, S. (2022). Assessing green suppliers using MCDM tool. Kindler, 22(1–2), 9–21. https://kindler-aim.ac.in/source/xxii/01_TC.pdf
18. Chang, C.-L., & Hsu, C.-H. (2009). Multi-criteria analysis via the VIKOR method for prioritizing land-use restraint strategies in the Tseng-Wen reservoir watershed. Journal of Environmental Management, 90(10), 3226–3230. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2009.04.020
19. Chen, H. (2025). Comprehensive evaluation of safety emergency plans for petrochemical enterprises under interval valued trapezoidal neutrosophic set to enhance preparedness and risk mitigation. Neutrosophic Sets and Systems, 82(1), 208–225. https://doi.org/10.5281/zenodo.14962750
20. Çelik, P., & Ustasüleyman, T. (2018). Bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile yeşil tedarikçilerin değerlendirilmesi. Akademik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 75(75), 375-390. https://doi.org/10.16992/ASOS.13938
21. Çiçekli, U. G., & Nazlı, A. (2023). AHP ve TOPSIS entegrasyonu ile termoteknik sektöründe faaliyet gösteren bir firmada tedarikçi seçimi. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 37–51
22. Çilek, A. (2022). Kripto para talebini etkileyen faktörlerin LBWA tekniğiyle değerlendirilmesi. In 9. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Kongresi. Tokat, Türkiye.
23. Daldır, İ., & Tosun, Ö. (2018). Bulanık WASPAS ile yeşil tedarikçi seçimi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 23(4), 193–208. https://doi.org/10.17482/uumfd.449584
24. Deveci, M., Özcan, E., John, R., Covrig, C. F., & Pamucar, D. (2020). A study on offshore wind farm siting criteria using a novel interval-valued fuzzy-rough based Delphi method. Journal of Environmental Management, 270, 110916. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2020.110916
25. Ecemiş, Ö. G. D. O., & Yaykaşlı, Ö. G. M. (2018). Çok kriterli karar verme yöntemleriyle sürdürülebilir tedarikçi seçimi ve bir uygulama. The Journal of Academic Social Science, 83, 382-399.
26. Elarslan, T. (2022). Atık ağartma toprağından geri kazanılan atık yağdan biyodizel üretimi ve dizel motor performans ve emisyonlarına etkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Muş Alparslan Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5XiSE4yCP_gmnukpMEp65fxF7Ilb25BwZqeCLFZ06uZl2O_z7o543z5EhxRIxCbC
27. Eş, A., & Kocadağ, D. (2020). Entropi tabanlı MAUT ve VIKOR yöntemleriyle tedarikçi seçimi: Bir kamu kurumu örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Armağan Sayısı), 265–280. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.670472
28. Ghosh, S., Mandal, M. C., & Ray, A. (2021). Green supply chain management framework for supplier selection: An integrated multi-criteria decision-making approach. International Journal of Management Science and Engineering Management.
29. Govindan, K., Rajendran, S., Sarkis, J., & Murugesan, P. (2015). Multi criteria decision making approaches for green supplier evaluation and selection: A literature review. Journal of Cleaner Production, 97, 219–235. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.06.046
30. Gündoğan, K., & Borat, O. (2021). Çelik yapıda kullanılan endüstriyel boya için AHP ve TOPSİS yöntemleri uygulanarak yapılan tedarikçi seçimi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 20(40), 162–177.
31. Gümüş, M., Karabayır, A. N., Güler, T., & Arslan, G. (2017). Alanya otel işletmelerinde AHP metodu ile tedarikçi seçimi. Alanya Akademik Bakış, 1(3), 1–14. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.331034
32. Günay, Z., & Ünal, Ö. F. (2016). AHP-TOPSIS yöntemi ile tedarikçi seçimi (Bir telekomünikasyon şirketi örneği). PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 37–53.
33. Güneş, H. (2019). Otomotiv sektöründe yeşil tedarikçi seçimi için yeni birçok kriterli karar verme yaklaşımı [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=as2oTjW5jfr9IKSvmCdJYsNNS0SPmzXDIB5stnre4rMJdZUCrP4sWCrB2FAKl0FE
34. Ho, W., Xu, X., & Dey, P. K. (2010). Multi-criteria decision making approaches for supplier evaluation and selection: A literature review. European Journal of operational research, 202(1), 16-24.
35. Kantoğlu, B., & Gökçe, Ş. (2023). Çikolata endüstrisinde bulanık AHP yöntemi ile tedarikçi seçimi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 11(4), 1666–1685. https://doi.org/10.29130/dubited.1014146
36. Kara, İ., & Ecer, F. (2016). AHP-VIKOR entegre yöntemi ile tedarikçi seçimi: Tekstil sektörü uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 255–272. https://doi.org/10.16953/deusbed.78956
37. Kara, K., & Yalçın, G. C. (2022). Küresel bulanık sayılara dayalı TOPSIS tekniğiyle yeşil tedarikçi seçimi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 14(27), 483–506. https://doi.org/10.38155/ksbd.1187057
38. Karataş, Ö., & Özçelik, T. Ö. (2022). Green supplier selection with EDAS and VIKOR methods in the electricity sector. http://dx.doi.org/10.17740/eas.econ.2022.V30-07
39. Kaya, C. (2006). Bitkisel yağlardan biyodizel üretimi [Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=NtBAevXNhYaNqJFoAcdBdqO5MNniKNm9DFUA5lhzV-Q47wT4l-uJ33KjkjQpKPDI
40. Khan, M., Chao, W., Rahim, M., & Amin, F. (2024). Enhancing green supplier selection: A nonlinear programming method with TOPSIS in cubic Pythagorean fuzzy contexts. PLoS ONE, 19(12), e0310956. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0310956
41. Liu, Z. (2003). Sustainable tourism development: A critique. Journal of Sustainable Tourism, 11(6), 459–475. https://doi.org/10.1080/09669580308667216
42. Madenoğlu, F. S. (2019). Bulanık çok kriterli karar verme ortamında yeşil tedarikçi seçimi. Business & Management Studies: An International Journal, 7(4), 1850–1869. https://doi.org/10.15295/bmij.v7i4.1155
43. Mercan, Y., & Çetin, O. (2022). Green supplier selection with integrated multi-criteria decision making techniques. Trakya Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 11(1), 42–61. https://doi.org/10.47934/tife.11.01.04
44. Nuriyev, A., & Baysal, A. B. (2022, January). Selection of the hotel suppliers under high-level uncertainty. 5th International European Conference on Interdisciplinary Scientific Research.
45. Opricovic, S., & Tzeng, G. H. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156(2), 445–455. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00020-1
46. Opricovic, S., & Tzeng, G. H. (2007). Extended VIKOR method in comparison with outranking methods. European Journal of Operational Research, 178(2), 514–529. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2006.01.020
47. Özen, M., & Borat, O. (2020). Otomotiv yan sanayi sektöründe tedarikçi seçiminde AHP, bulanık AHP ve bulanık TOPSIS yaklaşımı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 19(38), 152–171.
48. Rao, R., & Patel, S. (2023). Selection of sustainable and green suppliers using a fuzzy R-method in group decision-making situations. Journal of Future Sustainability, 3(3), 167–182.
49. Reisoğlu, A., & Bolelli, M. (2022). Çeviklik kriterleri ve TOPSIS yöntemi kullanılarak tedarikçi seçimi: İklimlendirme sektöründe gerçekleştirilen bir uygulama. Verimlilik Dergisi(3), 539–558. https://doi.org/10.51551/verimlilik.682743
50. Sahoo, S. K., & Goswami, S. S. (2024). Green supplier selection using MCDM: A comprehensive review of recent studies. Spectrum of Engineering and Management Sciences, 2(1), 1–16. https://doi.org/10.31181/sems1120241a
51. Smith, H. K. (2024). Sustainable procurement and supplier selection in green supply chains. https://www.researchgate.net/publication/382115401_Sustainable_Procurement_and_Supplier_Selection_in_Green_Supply_Chains
52. Song, J., Leng, X., & Liu, Z. (2023). Green supplier selection based on sequential group three-way decision making. Mathematics, 11(22), 4605. https://doi.org/10.3390/math11224605
53. Soyer, A. ve Türkay, B. (2020). Yeşil satın alma ve yeşil tedarikçi seçimi: beyaz eşya sektöründe bir uygulama. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 8(4), 1202-1222. https://doi.org/10.21923/jesd.706339
54. Streimikis, J., Štreimikienė, D., Bathaei, A., & Bahramimianrood, B. (2024). Green supplier selection using advanced multi-criteria decision-making tools. Information, 15(9).
55. Şimşek, A., Çatır, O., & Ömürbek, N. (2015). TOPSIS ve MOORA yöntemleri ile tedarikçi seçimi: Turizm sektöründe bir uygulama. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(33), 133–161. https://doi.org/10.31795/baunsobed.645458
56. Şimşek, A., & Çatır, O. (2020). MOORA yöntemi ile ürün seçimi: Turizm sektöründe bir uygulama. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(74), 549–563. https://doi.org/10.17755/esosder.520399
57. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). Sürdürülebilir kalkınma amaçları: Değerlendirme raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/SurdurulebilirKalkinmaAmaclariDegerlendirmeRaporu.pdf
58. Terzi, S., Gür, Ş., & Eren, T. (2020). Sürdürülebilir tedarik zincirine endüstri 4.0 etkisinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(1), 511–528. https://doi.org/10.17482/uumfd.537979
59. Tezcan, N. (2020). Sürdürülebilir kalkınma amaçları kapsamında Türkiye’de sağlık göstergelerinin analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(Temmuz 2020 Özel Ek), 202–217.
60. Tseng, M. L., & Chiu, A. S. (2013). Evaluating firm's green supply chain management in linguistic preferences. Journal of Cleaner Production, 40, 22-31.
61. Turan, F., & Türkay, O. (2024). Otellerde atık gıda yönetimi: Trabzon örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(2), 700-717. https://doi.org/10.33206/mjss.1306637
62. Türkmen, M., & Demirel, A. (2022). SWARA ağırlıklı bulanık COPRAS yöntemi ile tedarikçi seçimi. Alanya Akademik Bakış, 6(1), 1739–1756. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.986700
63. Uluskan, M., Topuz, D., & Çimen, C. (2022). AHP, bulanık AHP, LBWA ve COPRAS yöntemleri ile tedarikçi değerlendirme: Demiryolu sektöründe bir uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 30(3), 412–430. https://doi.org/10.31796/ogummf.1068384
64. Yazdani, M. (2014). Yeşil tedarikçi seçimine yönelik entegre bir MCDM yaklaşımı. Uluslararası Endüstri Mühendisliği Hesaplamaları Dergisi, 5(3).
65. Yerli, M., & Öztürk, D. (2023). AHP-TOPSIS yöntemine dayalı tedarikçi seçimi: Ahşap sektöründe bir uygulama. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu Özel Sayısı), 147–168. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1184556
66. Yu, P. L. (1973). A class of solutions for group decision problems. Management Science 19(8), 936–946.
67. Yurduseven, A. (2024). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin CRITIC tabanlı GİA yöntemi ile performanslarının değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=UjlM15wKZGQW6TLC0pvCt5skX8iQZOd3BhIsbeXqgCI8UfZLjUx41ZpEf8qbaGXv
68. Yücel, Y. B. (2018). Çok kriterli karar verme teknikleri ile tekstil sektöründe en uygun tedarikçi seçimi ve bir yazılım uygulaması [Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=hcgrYffRbz0Z44UJEuLtwczm2ZZi6QGiGKo5bNv3dlMBSZhO5NVYt2wfxdrscvzE
69. Žižović, M., & Pamucar, D. (2019). A new model for determining criteria weights: The LevelBased Weight Assessment (LBWA) model. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 2(2), 126–137. https://doi.org/10.31181/dmame1902102z