Ontological and Epistemological Reframing of Tourism through Space Tourism Lens

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 394 - 409, 27.03.2026

Vahit Oğuz Kiper

https://doi.org/10.32572/guntad.1760728

https://izlik.org/JA43ZZ77RL

Öz

This study examines the ontological and epistemological dimensions of space tourism, aiming to explore the evolving nature of tourism through a philosophical lens. It focuses on the academic, cultural, and media-based representations of space tourism, analyzing the meaning of experience within the framework of consumer culture. The study highlights how space-related experiences are interpreted in the social sciences, emphasizing individual existential transformation through concepts such as the overview effect. In the conclusion, it is argued that tourism cannot be confined to a fixed definition, and that space tourism redraws both physical and theoretical boundaries. The philosophical approach offers conceptual clarity to tourism scholarship and encourages open-ended reflection. In this context, tourism is not merely an industry, but a domain of meaning production intimately tied to one’s narrative of selfhood.

Anahtar Kelimeler

Space Tourism , Space Travel , Tourism Ontology , Tourism Philosophy

Uzay Turizmi Bağlamında Turizm Kavramının Ontolojik ve Epistemolojik Yeniden Çerçevelenmesi

https://izlik.org/JA43ZZ77RL

Öz

Bu çalışma, uzay turizminin ontolojik ve epistemolojik boyutlarını ele alarak, turizm kavramının dönüşen doğasını felsefi bir çerçevede tartışmayı amaçlamaktadır. Literatürde uzay turizminin akademik, kültürel ve medyatik temsillerine odaklanılmış; deneyimin anlamı, tüketim kültürü bağlamında incelenmiştir. Sosyal bilimlerde uzaya dair deneyimlerin nasıl yorumlandığı açıklanırken, “bakış etkisi” (overview effect) gibi kavramlarla bireyin varoluşsal dönüşümüne vurgu yapılmıştır. Sonuç bölümünde turizmin sabit bir tanımının mümkün olmadığı, uzay turizmiyle birlikte hem fiziksel hem de kuramsal sınırların yeniden çizildiği açıklanmıştır. Felsefi yaklaşımın turizm çalışmalarına sunduğu düşünsel açıklık vurgulanmış; okuyucunun açık uçlu düşünmeye teşvik edilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, turizm yalnızca bir sektör değil, insanın kendilik anlatısına eşlik eden bir anlam üretim alanı olarak ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Uzay Turizmi , Uzay Seyahati , Turizm Ontolojisi , Turizm Felsefesi

Kaynakça

• Açıksözlü, Ö., & Varol, İ. (2023). Dünya dışında turistik bir gezi: uzay turizmine yönelik metafor analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(3), 385–401. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1282
• Akoğlan Kozak, M., Evren, S., & Çakır, O. (2013). Tarihsel süreç içinde turizm paradigması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 24(1), 7-22. https://izlik.org/JA43RK49ZM
• Aksu, F., & Ünsal Akbıyık, B. S. (2023). Uzay turizmi konulu akademik çalışmaların bibliyometrik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(4), 669–684. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1346
• Anlı, Ö. F. (2018). Wittgenstein’da dil-oyunu kavramı bağlamında özel-dil sorunu ve metafor kullanımı. Felsefe Dergisi, 1(1), 149–165. https://izlik.org/JA35NS38KP
• Ar, M. (2021). Mekân, yer ve yersizlik kavramları üzerine bir inceleme. Şehir ve Medeniyet Dergisi, 14(2), 1–18. https://doi.org/10.35674/kent.1566196
• Arıkan Sandıkcıoğlu, P. (2014). Uzay-zamanda nesneler ve bilinç. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 18, 61–73. https://izlik.org/JA96HP97XG
• Augé, M. (1995). Non-Places: Introduction to an Anthropology of Supermodernity. Verso.
• Baloglu, S., & Uysal, M. (1996). Market segments of push and pull motivations: A canonical correlation approach. International journal of contemporary Hospitality Management, 8(3), 32-38. https://doi.org/10.1108/09596119610115989
• Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve Simülasyon (Çev. Oğuz Adanır). Doğu Batı Yayınları.
• Bensoussan, D. (2010). Space tourism risks: a space insurance perspective. Acta Astronautica, 66(11-12), 1633-1638. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2010.01.009
• Casey, E. (2013). The Fate of Place: A Philosophical History. Univ of California Press.
• Chang, Y. W. (2015). The first decade of commercial space tourism. Acta Astronautica, 108, 79-91. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2014.12.004
• Civelek, M., & Türkay, O. (2019). Uzay turizmine ilişkin uluslararası turizm karikatürlerinin göstergebilimsel bir analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 960-980. https://doi.org/10.32709/akusosbil.551708
• Cohen, E. (1979). A Phenomenology of tourist experiences. Sociology, 13(2), 179–201. https://doi.org/10.1177/003803857901300203
• Cohen, E., & Spector, S. (2020). Transhumanism and cosmic travel. Tourism Recreation Research, 45(2), 176-184. https://doi.org/10.1080/02508281.2019.1679984
• Crompton, J. L. (1979). Motivations for pleasure vacation. Annals of Tourism Research, 6(4), 408–424.
• Çıvak, B., & Sezerel, H. (2018). Araştırma paradigmaları ve turizm yazını. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 1–14. https://izlik.org/JA52EL44FL
• Dann, M. S. (1977). Anomie, ego-enhancement and tourism. Annals of Tourism Research, 5(4), 184–194.
• Einstein, A. (1905). Zur elektrodynamik bewegter körper. Annalen der Physik, 17(10), 891–921.
• Foucault, M. (2005). The Order of Things. Routledge.
• Franklin, A., & Crang, M. (2001). The trouble with tourism and travel theory? Tourist Studies, 1(1), 5–22. https://doi.org/10.1177/146879760100100101
• Gelfert, A. (2017). The ontology of models. In Magnani, L., Bertolotti, T. (eds) Springer Handbook of Model-Based Science. Springer Handbooks. https://doi.org/10.1007/978-3-319-30526-4_1
• Gössling, S., & Dolnicar, S. (2023). A review of air travel behavior and climate change. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 14(1), e802.
• Gössling, S., & Hall, C. M. (2006). Tourism and Global Environmental Change: Ecological, Social, Economic and Political Interrelationships. Routledge.
• Guo, Y., Jiang, J., & Li, S. (2019). A sustainable tourism policy research review. Sustainability, 11(11), 3187. https://doi.org/10.3390/su11113187
• Gül, Y. E. (2023). Bilimsel araştırma yöntemlerinde yaklaşımlar ve felsefi ikilemler: paradigma savaşları. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 13(3), 296–315. 10.29228/beytulhikme.68781
• Gürçağlar, M. N., & Yıldırım, H. M. (2024). Uzay turizminin potansiyeli ve riskleri üzerine kavramsal bir araştırma. Journal of New Tourism Trends, 5(1), 17–33. https://doi.org/10.58768/joinntt.1435062
• Heidegger, M. (1971). Poetry, Language, Thought (Çev: A. Hofstadter). Harper & Row.
• Jacobsen, D. (2016). Worldmaking and domestic tourists: critical insights from philosophical hermeneutics. Tourism Analysis, 21(2-3), 309-324. 10.3727/108354216X14559233985051
• Jamal, T., & Hollinshead, K. (2001). Tourism and the forbidden zone: the underserved power of cultural politics. Tourism Geographies, 3(1), 28–55. 10.1016/S0261-5177(00)00020-0
• Jennings, G. R. (2007). Advances in tourism research: theoretical paradigms and accountability. In A. Matias, P. Nijkamp, & P. Neto (Ed.), Advances in Modern Tourism Research (pp. 9–37). Physica-Verlag.
• Johnson, M. R., & Martin, D. (2017). The anticipated futures of space tourism. In Traces of a Mobile Field (pp. 135-151). Routledge.
• Kiper, V. O., & Batman, O. (2018). Uzay turizminin bibliyometrik analizi. INGANT 2018 Bildiri Kitabı, 76–85.
• Kiper, V. O., & Batman, O. (2021). Uzay turizmi: olasılıklar, uygulamalar, kavramsal bir yaklaşım. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(1), 265-271. https://izlik.org/JA34AZ23TY
• Kiper, V. O., & Batman, O. (2023). Uzay turizmi ve uzay seyahatlerinin getirdiği risklere dair bir öngörü çalışması. Journal of Eurasia Tourism Research, 4(1), 43-51. https://izlik.org/JA45YR35XF
• Kuhn, T. S., (2008). Bilimsel devrimlerin yapısı, (Çev: N. Kuyaş). Kırmızı Yayınları.
• Kuzu, L. (2020). Küresel salgın sonrası uluslararası ilişkiler bağlamında uzay çalışmalarının önemi ve toplumsal etkileri. TÜBA Bilim ve Düşün, 46, 1–18. 10.53478/TUBA.2020.069
• Leiper, N. (1979). The framework of tourism: towards a definition of tourism, tourist, and the tourist industry. Annals of Tourism Research, 6(4), 390–407. https://doi.org/10.1016/0160-7383(79)90003-3
• Little, J. (2012). Transformational tourism, nature and wellbeing: new perspectives on fitness and the body. Sociologia Ruralis, 52(3), 257–271. doi.org/10.1111/j.1467-9523.2012.00566.x
• MacCannell, D. (2013). The Tourist: A New Theory of The Leisure Class. Univ of California Press.
• Nandasena, R., Morrison, A. M., & Coca-Stefaniak, J. A. (2022). Transformational tourism – a systematic literature review and research agenda. Journal of Tourism Futures, 8(3), 282–297. doi.org/10.1108/JTF-02-2022-0038
• Okuyan, H., & Taslaman, C. (2018). Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramında ayartma kavramı. Din ve Felsefe Araştırmaları, 1(1), 29–45. https://izlik.org/JA96WZ36SL
• Özdemir, M., & Başaran, N. (2021). Transhümanizm, posthümanizm ve insan bilincinin yeni kapsamı. İslâmi Araştırmalar Dergisi, 32(1), 30–51.
• Paley, J. (1997). Husserl, phenomenology and nursing. Journal of Advanced Nursing, 26(1), 187-193. doi.org/10.1046/j.1365-2648.1997.1997026187.x
• Reddy, K. S., Nica, M., & Wilkes, L. (2012). Space tourism: research recommendations for the future of an emerging industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 24(6), 998–1024. https://doi.org/10.1108/09596111211253464
• Reisinger, Y. (2013). Transformational Tourism: Tourist Perspectives. CABI.
• Relph, E. (1976). Place and Placelessness. Pion.
• Robledo, M. A., & Batle, J. (2017). Transformational tourism as a hero's journey. Current Issues in Tourism, 20(16), 1736–1748. 10.1080/13683500.2015.1054270
• Sarı Çallı, D. (2016). Turizm yazınında teorik çerçevede yaşanan tartışmalar ve turizmoloji üzerine nitel bir değerlendirme. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi. https://izlik.org/JA67PX88XP
• Sartre, J. P. (2020). Varlık ve Hiçlik (Çev: T. Turan). Say Yayınları.
• Seamon, D. (2014). Place attachment and phenomenology: the synergistic dynamism of place. In L. C. Manzo & P. Devine-Wright (Ed.), Place Attachment: Advances in Theory, Methods and Applications (pp. 11–22). Routledge.
• Tribe, J. (1997). The indiscipline of tourism. Annals of Tourism Research, 24(3), 638-657. doi.org/10.1016/S0160-7383(97)00020-0
• Tribe, J. (2006). The truth about tourism. Annals of Tourism Research, 33(2), 360–381. doi.org/10.1016/j.annals.2005.11.001
• Tribe, J. (2009). Philosophical issues in tourism. Channel View Publications.
• Tuan, Y. F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. University of Minnesota Press.
• Tuncel, İ. K. (2024). Felsefi görüşlerin epistemolojik ve ontolojik boyutları: varlık ve bilgi problemi. IJHE, 10(23), 303–309. https://izlik.org/JA76WP65JE
• UNWTO. (1995). Concepts, Definitions and Classifications for Tourism Statistics. World Tourism Organization.
• Urry, J. (2002). The Tourist Gaze. Sage Publications.
• Urry, J., & Larsen, J. (2011). The Tourist Gaze 3.0. Sage.
• White, F. (1998). The overview effect: space exploration and human evolution. American Institute of Aeronautics and Astronautics.
• Wittgenstein, L. (1998). Felsefi Soruşturmalar (Çev. M. Küçük). Yapı Kredi Yayınları.
• Yiğit, İ. (2021). Sosyoteknik Tahayyüller Uzay Mühendisi Olmayı Nasıl Etkiliyor? https://www.bilimkurgukulubu.com/genel/inceleme/sosyoteknik-tahayyuller-uzay-muhendisi-olmayi-nasil-etkiliyor/
• Yolagiden, C., & Bektaş, O. (2022). Ortaokul öğrencilerinin uzay ve uzay araştırmalarına ilişkin görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(35), 844–869. https://doi.org/10.35675/befdergi.877329
• Zuckerman, N. (2015). Heidegger and the Essence of Dasein. The Southern Journal of Philosophy, 53(4), 493-516. 10.1111/sjp.12151