Derleme

Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge

Cilt: 10 Sayı: 1 27 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge

Öz

İstilacı yabancı türler (İYT), küresel biyolojik çeşitlilik kaybı ve ekosistem bozulmasının başlıca nedenleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma, turizm faaliyetlerinin İYT’lerin yayılımındaki kritik rollerini dikkate alarak, turizm sektörü ile İYT’ler arasındaki etkileşimi ekolojik, sosyoekonomik ve yönetsel boyutlarıyla değerlendirmektedir. İYT’lerin; özellikle korunan alanlar ve adalar gibi kırılgan ekosistemlerde yol açtığı biyolojik çeşitlilik kaybı, yönetim maliyetlerindeki artış, canlı ve çevre sağlığı ile insan refahı üzerinde olumsuz etkileri, turizm dâhil olmak üzere farklı sektörlerle doğrudan ilişkilidir. Bu ilişkinin kapsamlı biçimde anlaşılması, ilgili türlerin yönetimine yönelik politika ve uygulamaların geliştirilmesine önemli katkılar sağlayabilir. Bu bağlamda bu çalışma, İYT’lerin yayılımında turizm sektörünün üstlendiği rolleri ortaya koymakta; önleme, erken tespit, hızlı müdahale ve uzun vadeli kontrol stratejilerinin entegrasyonu gibi mevcut yönetim yaklaşımlarının turizm sektörüne uyarlanmasının, turizm kaynaklı yayılımın sınırlandırılması ve disiplinler arası politika entegrasyonunun güçlendirilmesi açısından taşıdığı önemi vurgulamaktadır. Sonuç olarak, İYT yayılımında turizmin rolüne ilişkin bilimsel temelli çözüm önerileri sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alexander, J. M., Kueffer, C., Daehler, C. C., Edwards, P. J., Pauchard, A., Seipel, T., & MIREN Consortium. (2011). Assembly of non-native floras along elevational gradients explained by directional ecological filtering. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(2), 656–661. https://doi.org/10.1073/pnas.1013136108
  2. Anderson, L. G., Rocliffe, S., Haddaway, N. R., & Dunn, A. M. (2015). The role of tourism and recreation in the spread of non-native species: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 10(10), e0140833. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140833
  3. Blackburn, T. M., Pyšek, P., Bacher, S., Carlton, J. T., Duncan, R. P., Jarošík, V., Wilson, J. R. U., & Richardson, D. M. (2011). A proposed unified framework for biological invasions. Trends in Ecology & Evolution, 26(7), 333–339. https://doi.org/10.1016/j.tree.2011.03.023
  4. Bradshaw, C. J. A., Leroy, B., Bellard, C., Roiz, D., Albert, C., Fournier, A., Barbet-Massin, M., Salles, J.-M., Simard, F., & Courchamp, F. (2016). Massive yet grossly underestimated global costs of invasive insects. Nature Communications, 7, 12986. https://doi.org/10.1038/ncomms12986
  5. Caffrey, J. M., Baars, J.-R., Barbour, J. H., Boets, P., Boon, P., Davenport, K., Dick, J. T. A., Early, J., Edsman, L., Gallagher, C., Gross, J., Heinimaa, P., Horrill, C., Hudin, S., Hulme, P. E., Hynes, S., MacIsaac, H. J., McLoone, P., Millane, M., ... Lucy, F. E. (2014). Tackling invasive alien species in Europe: The top 20 issues. Management of Biological Invasions, 5(1), 1–20. https://doi.org/10.3391/mbi.2014.5.1.01
  6. Callaway, R. M., & Ridenour, W. M. (2004). Novel weapons: Invasive success and the evolution of increased competitive ability. Frontiers in Ecology and the Environment, 2(8), 436–443. https://doi.org/10.1890/1540-9295(2004)002[0436:NWISAT]2.0.CO;2
  7. Convention on Biological Diversity. (2019). Invasive alien species. Convention on Biological Diversity. https://www.cbd.int/invasive
  8. Chown, S. L., & Gaston, K. J. (2000). Areas, cradles and museums: The latitudinal gradient in species richness. Trends in Ecology & Evolution, 15(8), 311–315. https://doi.org/10.1016/S0169-5347(00)01910-8

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Turizm (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2025

Kabul Tarihi

28 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Seven, E., & Genç, V. (2026). Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 10(1), 410-432. https://doi.org/10.32572/guntad.1785055
AMA
1.Seven E, Genç V. Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge. GTAD. 2026;10(1):410-432. doi:10.32572/guntad.1785055
Chicago
Seven, Erdem, ve Volkan Genç. 2026. “Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge”. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi 10 (1): 410-32. https://doi.org/10.32572/guntad.1785055.
EndNote
Seven E, Genç V (01 Mart 2026) Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi 10 1 410–432.
IEEE
[1]E. Seven ve V. Genç, “Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge”, GTAD, c. 10, sy 1, ss. 410–432, Mar. 2026, doi: 10.32572/guntad.1785055.
ISNAD
Seven, Erdem - Genç, Volkan. “Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge”. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi 10/1 (01 Mart 2026): 410-432. https://doi.org/10.32572/guntad.1785055.
JAMA
1.Seven E, Genç V. Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge. GTAD. 2026;10:410–432.
MLA
Seven, Erdem, ve Volkan Genç. “Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge”. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 1, Mart 2026, ss. 410-32, doi:10.32572/guntad.1785055.
Vancouver
1.Erdem Seven, Volkan Genç. Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge. GTAD. 01 Mart 2026;10(1):410-32. doi:10.32572/guntad.1785055

Değerli Araştırmacılar,

Dergimize gönderilen çalışmalar geliş sırasına ve konusuna göre öncelikle editör değerlendirmesinden geçmekte, editör görüşü doğrultusunda hakem değerlendirmesine karar verilmektedir.

Değerlendirme süreci tamamlanan çalışmalar da aynı şekilde değerlendirmenin tamamlanma tarihlerine, türlerine ve kapsamlarına göre yayıma kabul edilmektedir. Editör, benzer çalışmaların yoğunlaştığı dönemlerde, kabul edilen çalışmaların tarihini dikkate almaksızın başka bir sayıya atayabilir.

Bu yüzden GTAD'a gönderilen çalışmaların herhangi bir sayı için yayıma kabul edileceğinin planlanarak önerilmemesi gerektiğini tekrar hatırlatmak isteriz.