Turizmin Davetsiz Misafirleri: İstilacı Türler ve Ekosistem Sürdürülebilirliği Arasında Kırılgan Bir Denge
Öz
İstilacı yabancı türler (İYT), küresel biyolojik çeşitlilik kaybı ve ekosistem bozulmasının başlıca nedenleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma, turizm faaliyetlerinin İYT’lerin yayılımındaki kritik rollerini dikkate alarak, turizm sektörü ile İYT’ler arasındaki etkileşimi ekolojik, sosyoekonomik ve yönetsel boyutlarıyla değerlendirmektedir. İYT’lerin; özellikle korunan alanlar ve adalar gibi kırılgan ekosistemlerde yol açtığı biyolojik çeşitlilik kaybı, yönetim maliyetlerindeki artış, canlı ve çevre sağlığı ile insan refahı üzerinde olumsuz etkileri, turizm dâhil olmak üzere farklı sektörlerle doğrudan ilişkilidir. Bu ilişkinin kapsamlı biçimde anlaşılması, ilgili türlerin yönetimine yönelik politika ve uygulamaların geliştirilmesine önemli katkılar sağlayabilir. Bu bağlamda bu çalışma, İYT’lerin yayılımında turizm sektörünün üstlendiği rolleri ortaya koymakta; önleme, erken tespit, hızlı müdahale ve uzun vadeli kontrol stratejilerinin entegrasyonu gibi mevcut yönetim yaklaşımlarının turizm sektörüne uyarlanmasının, turizm kaynaklı yayılımın sınırlandırılması ve disiplinler arası politika entegrasyonunun güçlendirilmesi açısından taşıdığı önemi vurgulamaktadır. Sonuç olarak, İYT yayılımında turizmin rolüne ilişkin bilimsel temelli çözüm önerileri sunulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alexander, J. M., Kueffer, C., Daehler, C. C., Edwards, P. J., Pauchard, A., Seipel, T., & MIREN Consortium. (2011). Assembly of non-native floras along elevational gradients explained by directional ecological filtering. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(2), 656–661. https://doi.org/10.1073/pnas.1013136108
- Anderson, L. G., Rocliffe, S., Haddaway, N. R., & Dunn, A. M. (2015). The role of tourism and recreation in the spread of non-native species: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 10(10), e0140833. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140833
- Blackburn, T. M., Pyšek, P., Bacher, S., Carlton, J. T., Duncan, R. P., Jarošík, V., Wilson, J. R. U., & Richardson, D. M. (2011). A proposed unified framework for biological invasions. Trends in Ecology & Evolution, 26(7), 333–339. https://doi.org/10.1016/j.tree.2011.03.023
- Bradshaw, C. J. A., Leroy, B., Bellard, C., Roiz, D., Albert, C., Fournier, A., Barbet-Massin, M., Salles, J.-M., Simard, F., & Courchamp, F. (2016). Massive yet grossly underestimated global costs of invasive insects. Nature Communications, 7, 12986. https://doi.org/10.1038/ncomms12986
- Caffrey, J. M., Baars, J.-R., Barbour, J. H., Boets, P., Boon, P., Davenport, K., Dick, J. T. A., Early, J., Edsman, L., Gallagher, C., Gross, J., Heinimaa, P., Horrill, C., Hudin, S., Hulme, P. E., Hynes, S., MacIsaac, H. J., McLoone, P., Millane, M., ... Lucy, F. E. (2014). Tackling invasive alien species in Europe: The top 20 issues. Management of Biological Invasions, 5(1), 1–20. https://doi.org/10.3391/mbi.2014.5.1.01
- Callaway, R. M., & Ridenour, W. M. (2004). Novel weapons: Invasive success and the evolution of increased competitive ability. Frontiers in Ecology and the Environment, 2(8), 436–443. https://doi.org/10.1890/1540-9295(2004)002[0436:NWISAT]2.0.CO;2
- Convention on Biological Diversity. (2019). Invasive alien species. Convention on Biological Diversity. https://www.cbd.int/invasive
- Chown, S. L., & Gaston, K. J. (2000). Areas, cradles and museums: The latitudinal gradient in species richness. Trends in Ecology & Evolution, 15(8), 311–315. https://doi.org/10.1016/S0169-5347(00)01910-8
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Turizm (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
27 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
16 Eylül 2025
Kabul Tarihi
28 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1