Elements of Museum Experience in the Context of Archaeological Tourism: The Case of Antalya Archaeological Museum

Öz

The aim of this study is to identify the main factors that influence the museum experience of individuals visiting the Antalya Archaeology Museum. The theoretical framework is based on Falk & Dierking's Museum Experience Model (1992) due to its relevance to the subject matter. Accordingly, the ethnographic method was adopted as a qualitative approach in the research, and data was obtained through the online review platform TripAdvisor. The findings of the analysis were grouped under three main themes: “Visitor Experience and Satisfaction” (Service and Experience Quality, Information and Technological Facilities, Visitor Profile and Suitability), “Physical and Cultural Infrastructure” (Richness and Content of Artworks, Physical Environment and Ancillary Facilities), and “Economic Factors” (Price, Economic Convenience). The majority of participants expressed a high degree of satisfaction with the overall museum experience. In particular, the museum's structure, rich collections, physical environment, and ancillary services stand out as the main factors positively influencing the visitor experience. However, while foreign visitors criticize pricing policies, local visitors do not express any complaints about prices and mostly express their satisfaction.

Anahtar Kelimeler

• Archaeotourism
• Cultural Heritage
• Tourism
• Museum Experience
• Archaeology

Arkeoturizm Bağlamında Müze Deneyimi Unsurları: Antalya Arkeoloji Müzesi Örneği

Öz

Çalışmanın amacı, Antalya Arkeoloji Müzesi’ni ziyaret eden bireylerin müze deneyimini etkileyen başlıca unsurları ortaya koymaktır. Kuramsal altyapı, konu bakımından uyum sağlaması sebebiyle, Falk & Dierking’in Müze Deneyimi Modeli (1992) üzerine kurulmuştur. Bu doğrultuda, araştırmada nitel bir yaklaşım olarak netnografi yöntemi benimsenmiş ve veriler çevrimiçi değerlendirme platformu TripAdvisor üzerinden elde edilmiştir. Analiz bulguları, “Ziyaretçi Deneyimi ve Memnuniyeti” (Hizmet ve Deneyim Kalitesi, Bilgilendirme ve Teknolojik Olanaklar, Ziyaretçi Profili ve Uygunluğu), “Fiziksel ve Kültürel Altyapı” (Eser Zenginliği ve İçeriği, Fiziksel Ortam ve Yan Olanaklar) ve “Ekonomik Unsurlar” (Fiyat, Ekonomik Kolaylık) olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır. Katılımcıların büyük bir kısmı, müzenin genel deneyiminden yüksek derecede memnuniyet duyduklarını belirtmektedir. Özellikle müzenin yapısı, zengin koleksiyonları, fiziksel ortamı ve yan hizmetleri ziyaretçi deneyimini olumlu yönde etkileyen başlıca unsurlar arasında öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, yabancı ziyaretçiler fiyatlandırma politikalarına dair eleştirilerde bulunurken, yerli ziyaretçilerin fiyat konusunda herhangi bir şikâyet belirtmedikleri ve çoğunlukla memnuniyetlerini ifade ettikleri görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Arkeoturizm
• Kültürel Miras
• Turizm
• Müze Deneyimi
• Arkeoloji

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2025). Antalya'da müze ve ören yerleri 2024'te 3 milyon 252 bin ziyaretçi ağırladı. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/antalyada-muze-ve-oren-yerleri-2024te-3-milyon-252-bin-ziyaretci-agirladi/3452303
2. Antalya Valiliği. (2025). Antalya Müzesi. http://www.antalya.gov.tr/antalya-muzesi
3. Antón, C., Camarero, C., & Garrido, M. J. (2018). Exploring the experience value of museum visitors as a co-creation process. Current Issues in Tourism, 21(12), 1406-1425. 10.1080/13683500.2017.1373753
4. Aybek, G., Demirel, A., & Öner, C. E. (2022). Yerli turistlerin kendilerini yabancılarla karşılaştırması ve hissettikleri ayrışma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 33(2), 7-18. https://doi.org/10.17123/atad.1006613
5. Baş, A., & Bozkurt, T. (2003). Konya bedesteni. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 507-529. https://izlik.org/JA29EL23KR
6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
7. Cameron, C. M., & Gatewood, J. B. (2003). Seeking numinous experiences in the unremembered past. Ethnology, 42(1), 55-71. https://doi.org/10.2307/3773809
8. Cezar, M. (1971). Sanatta Batı’ya açılış ve Osman Hamdi (1. Baskı). Erol Kerim Aksoy Kültür, Eğitim, Spor ve Sağlık Vakfı Yayınları.

9. Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46.
10. Çal, H. (2009). Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de müzeler. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 14, 315-334. https://izlik.org/JA54FL35MT
11. Çelik Başok, G. Ç. (2016). Conservation history of cultural heritage in Kaleiçi District in Antalya (from the 20th century to present day) [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12620242/index.pdf
12. Dayar, E. (2022). Antalya müzesinin kurucusu Süleyman Fikri Erten. M. Arslan, M. Demirel, S. Atalay, U. Orhan (Ed), Antalya müzesi 100 yaşında: Antalya’nın arkeolojik mirası (s.46-61) içinde. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
13. Demir, S., & Demirel, E. Ü. (2019). Bir deneyimi unutulmaz kılan unsurlar nedir? Unutulmaz turizm deneyimi üzerine kavramsal bir değerlendirme. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 661-682. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.532082
14. Demirel, M., & Çelik, A. (2023). 100. Yılında Antalya Müzesi. https://taed.ktb.gov.tr/Eklenti/124870,taed85duzeltme-metinleri-sonrasipdf.pdf?0
15. Dirsehan, T. (2012). Analyzing museum visitor experiences and post experience dimensions using sem. Boğaziçi Journal: Review of Social, Economic & Administrative Studies, 26(1), 103-125. https://doi.org/10.21773/boun.26.1.6
16. Ercan Kydonakis, A. (2024). Historia (non?) grata: Byzantine archaeology of Istanbul during the first world war and the allied occupation. European Review of History: Revue Européenne D'histoire, 31(6), 931-964 https://doi.org/10.1080/13507486.2024.2414037
17. Erdoğan, H., & Kırcova, İ. (2017). Müze deneyimi boyutları: İstanbul oyuncak müzesi örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 16. Ulusal İşletmecilik Kongresi Özel Sayısı, 649-664. https://doi.org/10.18092/ulikidince.323747
18. Erturk, N. (2022). The conservation-restoration history of museum collections in Turkey. Museum History Journal, 15(2), 176-192. https://doi.org/10.1080/19369816.2022.2079810
19. Eser, S. (2021). Ziyaretçi deneyimleri üzerine nitel bir araştırma: Göbekli Tepe örneği. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(2), 478-495. https://doi.org/10.24010/soid.930862
20. Falk, J., & Dierking, L. (1992). The Museum experience (1. Edition). WhalesBack Books.
21. Goulding, C. (2000). The museum environment and the visitor experience. European Journal of Marketing, 34(3/4), 261-278. https://doi.org/10.1108/03090560010311849
22. Gündüz, B. (2025). Antalya Arkeoloji Müzesi yıkılıyor: "Sadece Antalya’nın değil, Türkiye’nin meselesi”. https://bianet.org/haber/antalya-arkeoloji-muzesi-yikiliyor-sadece-antalyanin-degil-turkiyenin-meselesi-309651
23. ICOMOS. (2025). Antalya Müzesi modern mimarlık mirası olarak korunmalıdır. https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0639715001751900831.pdf
24. İşçi, C., Güzel, B., Canko, D. M., İşci, T., & Moroğlu, F. (2020). Müze deneyimi: yönetim ve ziyaretçi perspektiflerinin karşılaştırılması. Turizm Akademik Dergisi, 7(1), 29-45. https://izlik.org/JA96PT56ZF
25. Kesner, L. (2006). The role of cognitive competence in the art museum experience. Museum Management and Curatorship, 21(1), 4-19. https://doi.org/10.1016/j.musmancur.2005.09.007
26. Kocaman, S. (2019). Antalya Arkeoloji Müzesi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/antalya-arkeoloji-muzesi
27. Korkmaz, H., Savaşçı, U., & Aydın, B. (2019). Müze tanıtım faaliyetleri ve ziyaretçi deneyiminin değerlendirilmesi: Troya Müzesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4), 3156-3173. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.521
28. Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing ethnographic research online (1. Edition). SAGE Publication. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2025). Antalya Müzesi. https://antalya.ktb.gov.tr/TR-67525/antalya-muzesi.html
29. Latham, K. F. (2007). The poetry of the museum: a holistic model of numinous museum experiences. Museum Management and Curatorship, 22(3), 247-263. https://doi.org/10.1080/09647770701628594
30. Lee, H. M., & Smith, S. L. (2015). A visitor experience scale: historic sites and museums. Journal of China Tourism Research, 11(3), 255-277. 10.1080/19388160.2015.1083499
31. McHugh, M. L. (2012). Interrater reliability: the kappa statistic. Biochemia Medica, 22(3), 276-282. 10.11613/BM.2012.031
32. Mehmetoglu, M., & Engen, M. (2011). Pine and Gilmore's concept of experience economy and its dimensions: an empirical examination in tourism. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 12(4), 237-255. 10.1080/1528008X.2011.541847
33. Mkono, M. (2012). Netnographic tourist research: the internet as a virtual fieldwork site. Tourism Analysis, 17(4), 553-555. https://doi.org/10.3727/108354212X13473157390966
34. Müze.gov.tr. (2025). Antalya Müzesi. https://muze.gov.tr/muze-detay?SectionId=ANT01&DistId=ANT
35. Örmecioğlu H. T., & Er Akan A. (2025). Antalya Arkeoloji Müzesi. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=458&RecID=6158
36. Radder, L., & Han, X. (2015). An examination of the museum experience based on Pine and Gilmore's experience economy realms. Journal of Applied Business Research, 31(2), 455. https://doi.org/10.19030/jabr.v31i2.9129
37. Shaw, W. (2007). Museums and narratives of display from the late Ottoman Empire to the Turkish Republic. Muqarnas Online, 24(1), 253-279. https://doi.org/10.1163/ej.9789004163201.i-310.46
38. Sheng, C. W., & Chen, M. C. (2012). A study of experience expectations of museum visitors. Tourism Management, 33(1), 53-60. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.01.023
39. Sop, S. A., Ongun, U., & Abalı, R. (2020). Müze deneyimini etkileyen unsurlar: çevrimiçi yorumlar üzerine nitel bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1123-1138. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.386
40. Tekeli, D., & Sisa, S. (1974). Projeler, uygulamalar 1954 – 1974. APA Ofset.
41. Timothy, D. J., & Boyd, S. W. (2003). Heritage tourism (1. Edition). Prentice Hall.
42. TripAdvisor. (2025a). TripAdvisor web sitesi şartları, koşulları ve bildirimleri. https://tripadvisor.mediaroom.com/TR-terms-of-use
43. TripAdvisor. (2025b). TripAdvisor hakkında. https://tripadvisor.mediaroom.com/tr-about-us
44. Türkiye Kültür Portalı. (2025). Antalya Müzesi-Antalya. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/antalya/gezilecekyer/antalya-muzesi
45. Ünal, C. (2020). Antalya Arkeoloji Müzesi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/antalya-arkeoloji-muzesi
46. Ünlüönen, S. (2023). Rethinking the nineteenth‐century museum via the Ottoman imperial museum. Literature Compass, 21(1-3), https://doi.org/10.1111/lic3.12710