Kültürel Deneyim Arayışının Film ve Dizi Kaynaklı Turizm ile Kesişimi: Mardin’e Yönelik Paket Turların Yapısal ve Tematik İçerik Analizi

Öz

Bu çalışma, dizi ve kültürel deneyim arayışı etkisiyle görünürlüğü artan Mardin destinasyonunun paket turlarda nasıl sunulduğunu yapısal ve tematik içerik analizi yoluyla incelemiştir. Bulgular, Mardin turlarının büyük ölçüde orta-üst fiyat segmentinde konumlandığını, çoğunlukla üç günlük programlar hâlinde tasarlandığını ve talebin özellikle İstanbul, Ankara ve Antalya gibi büyük metropollerde yoğunlaştığını göstermektedir. Fiyata dahil/dahil olmayan hizmetlerin analizi, tur operatörlerinin çekirdek hizmetleri standartlaştırırken diğer unsurları opsiyonel bırakarak esnek bir fiyatlandırma stratejisi izlediğini ortaya koymuştur. Kapsanan destinasyonlar, turların tarihi, inanç ve dizi/film mekânlarının yoğun olarak geçtiği yerler etrafında şekillendiğini göstermektedir. Tematik analiz; otantiklik, tarih/miras, sokak/atmosfer, ve fotoğraf deneyimi temalarının tamamının tüm turlarda yer aldığını; gastronomi, yerel halkla etkileşim, atölye/telkari deneyimi ve inanç gibi unsurların turu zenginleştiren deneyim temaları olarak sunulduğunu ortaya koymuştur. Film/dizi etkisinin, özellikle eğlence/gece programı ve dizi/film mekânları üzerinden üçte bire yakın bir temsille turlara seçici biçimde entegre edildiği tespit edilmiştir. Genel olarak sonuçlar, Mardin paket turlarının kültürel deneyim odaklı, görsel estetiği güçlü ve film/dizi etkisiyle güçlenen çok katmanlı bir destinasyon anlatısı sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mardin
• Kültürel Deneyim
• Film/Dizi Etkili Turizm
• Kültür Turizmi

The Intersection of Cultural Experience Seeking and Film and Tv-Induced Tourism: A Structural and Thematic Content Analysis of Package Tours to Mardin

Öz

This study examined how the destination of Mardin, whose visibility has increased due to the influence of TV series and the search for cultural experiences, is presented in package tours through structural and thematic content analysis. The findings show that Mardin tours are largely positioned in the mid-upper price segment, are mostly designed as three-day programs, and that demand is concentrated particularly in major metropolitan cities such as İstanbul, Ankara, and Antalya. The analysis of included and excluded services revealed that tour operators follow a flexible pricing strategy by standardizing core services while leaving other elements optional. The covered destinations indicate that the tours are structured around places where historical, religious, and TV/film locations are intensely present. The thematic analysis showed that the themes of authenticity (100%), history/heritage, street/atmosphere, and photography experience were included in all tours; while gastronomy, interaction with local people, workshop/filigree experience, and belief/faith were presented as experience-enhancing elements. It was determined that the influence of films/TV series was selectively integrated into the tours, mainly through entertainment/night programs and TV/film locations, representing nearly one-third of the content. Overall, the results indicate that Mardin package tours present a multi-layered destination narrative that is focused on cultural experience, characterized by strong visual aesthetics, and reinforced by the influence of films and TV series.

Anahtar Kelimeler

• Mardin
• Cultural Experience
• Film/TV-Induced Tourism
• Cultural Tourism

Kaynakça

1. Ahmed, S. K., Mohammed, R. A., Nashwan, A. J., Ibrahim, R. H., Abdalla, A. Q., Ameen, B. M. M., & Khdhir, R. M. (2025). Using thematic analysis in qualitative research. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health, 6, 100198. https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2025.100198
2. Akıcı, E. E., & Perçin, N. Ş. (2024). Yöresel mutfaklara yönelik motivasyon faktörlerinin müşteri memnuniyeti ve davranışsal niyet üzerine etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(1), 118-136. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1312258
3. Aktürk, S., Durak, S., & Arslan, T. V. (2019). Otantiklik ve metalaşma kavramlarinin turizmin sürdürülebilirliği çerçevesinde Taraklı ve Cumalıkızık bölgeleri üzerinden okunmasi. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 2200-2225. https://doi.org/10.26466/opus.569837
4. Alkaya, S., & Mutlu Öztürk, H. (2023). Film etkili turizm kapsamında “Zeytin Ağacı” dizisinin göstergebilimsel bir analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(1), 467-483. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1202
5. Allan, M. (2025). Tourism experiences, motivations, and travel lifestyles preferences for domestic tourists: a case of Jordan. Geo Journal of Tourism and Geosites, 58(1), 52-60. https://doi.org/10.30892/gtg.58105-1390
6. Atış, B., & Kaya, M. (2024). Film ve dizi sektörünün destinasyon aracı olarak şehir turizmine katkısı: Midyat örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 14(3), 355-375. https://izlik.org/JA43YA92ZU
7. Ayaz, N., & Eren, M. (2020). Türkiye'de inanç turizmi üzerine nitel bir araştırma. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 284-300. https://doi.org/10.37847/tdtad.833480
8. Aydın, F., & Koçak, E. (2022). Dizilerin turizm faaliyetlerine etkisi: Gönül Dağı dizisi örneği. International Journal of Geography and Geography Education, 47, 162-186. https://dergipark.org.tr/tr/pub/igge/article/1113526

9. Bayrakci, S., & Akdağ, G. (2016). Yerel yemek tüketim motivasyonlarının turistlerin tekrar ziyaret eğilimlerine etkisi: Gaziantep'i ziyaret eden yerli turistler üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 96-110. https://izlik.org/JA67TT89ZC
10. Beeton, S. (2009). Ekrandan alana: filmin turizm ve rekreasyon üzerindeki etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 20(2), 230-239. https://izlik.org/JA87CD78SX
11. Daşdemir, A., & Madenci, A. B. (2021). Gastronomi turizmi kapsamında yerel yiyecek tüketim motivasyonlarının yerli turistlerin tekrar ziyaret etme niyetlerine etkisinin belirlenmesi: Van kahvaltısı örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(2), 155-176. https://doi.org/10.32958/gastoria.949285
12. Demir, S., & Demirel, E. Ü. (2019). Bir deneyimi unutulmaz kilan unsurlar nedir? Unutulmaz turizm deneyimi üzerine kavramsal bir değerlendirme. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 661-682. https://izlik.org/JA93CC44SP
13. Demircan, Ş. (2023). Film ve dizi turizmi. T. Dalgın & M. Civelek (Ed.), Turizmde değişim ve yeni arayışlar (s.79-88) içinde. Özgür Yayınları.
14. Dirier, B., & İnan, A. C. (2021). Reyhanî, oryantalleşmiş bir zeybektir. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.
15. Güngör, Ş. & Uysal, A. (2019). Film turizmi: popüler kültür aracı olarak film ve dizilerin Nevşehir ili turizm faaliyetlerine etkisi. International Journal of Geography and Geography Education, 39, 189-202. https://doi.org/10.32003/iggei.489920
16. Güzel, S. Ö., & Aktaş, G. (2016). Türk televizyon dizilerinin destinasyon imajına ve seyahat etme eğilimine etkisi: Atina örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 111-124. https://izlik.org/JA65LT62GJ
17. Ha, T. T. T., & Quyen, L. T. H. (2021). Impacts of authenticity on tourists’ experience quality and satisfaction–The case of Hue city. Hue University Journal of Science: Economics and Development, 130, 85-105. https://doi.org/10.26459/hueunijed.v130i5C.6306
18. Harman, S., & Tan, E. (2018). Turist fotoğrafları ve turizm pazarlaması açısından önemi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(3), 1-9. https://doi.org/10.26677/tutad.2018.32
19. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
20. Hudson, S., & Ritchie, J. B. (2006). Film tourism and destination marketing: The case of Captain Corelli's Mandolin. Journal of Vacation Marketing, 12(3), 256–268. https://doi.org/10.1177/1356766706064619
21. Kervankıran, İ., & Çuhadar, M. (2018). Mardin’de çekilen dizi ve filmlere dönük yerel halkın algısı. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 44-59. https://doi.org/10.26677/tutad.2018.23
22. Koçer, S., & Gürer, M. (2021). Film etkili turizm kapsaminda tv dizilerinde destinasyon tanitimi üzerine örnek olay incelemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), 121-137. https://doi.org/10.46928/iticusbe.762505
23. Korstjens, I., & Moser, A. (2017). Series: Practical guidance to qualitative research. Part 4: Trustworthiness and publishing. European Journal of General Practice, 24(1), 120–124. https://doi.org/10.1080/13814788.2017.1375092
24. MacCannell, D. (1973). Staged authenticity: arrangements of social space in tourist settings. American journal of Sociology, 79(3), 589-603. https://www.jstor.org/stable/2776259
25. Mardin Şehir Rehberi. (2026, 5 Şubat). Şehirde çekilen filmler ve diziler. https://www.mardinsehirrehberi.com/icerik-detay/617593-%C5%9Eehirde-%C3%87ekilen-filmler-diziler
26. Odacı, G., & Oktay, K. (2023). Yerli turistlerin kültürel deneyimleri, kültürel katılımları ve kültürel bağlılıkları: Kastamonu örneği. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 665-680. https://izlik.org/JA77MY22TW
27. Okuyucu, A., & Somuncu, M. (2013, 9–12 Mayıs). Türkiye’de inanç turizmi: Bugünkü durum, sorunlar ve gelecek. International Conference on Religious Tourism and Tolerance, Konya, Türkiye.
28. Öcal, T. (2012, 18–19 Ekim). Tarsus kentinde tarihi-kültürel miras bölgelerinin turizm planlaması. TÜCAUM VII. Coğrafya Sempozyumu, Ankara, Türkiye.
29. Öncülokur, A. G. & Doğan, M. (2024). Somut olmayan kültürel miras değerlerinin Diyarbakir ve Mardin turizmine etkisi: tur operatörleri ve turist rehberleri üzerinden bir araştirma. Journal of Current Debates in Social Sciences, 7(1), 51-67. https://cudesjournal.com/sayi/c44def26-f91d-4840-b7b2-a53d8668e8f0.pdf#page=53
30. Richards, G. (2018). Cultural tourism: a review of recent research and trends. Journal of hospitality and tourism management, 36, 12-21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005
31. Richards, G. (2025). Cultural tourism: an integrative review. Tourism & Management Studies, 21(4), 19-31. https://doi.org/10.18089/tms.20250402
32. Richards, G., & Fernandes, C. (2023). Cultural tourism during the (COVID)-19 pandemic in Portugal. Tourism Culture & Communication, 23(2-3), 219-231. https://doi.org/10.3727/109830422X16600594683427
33. Riley, R., Baker, D., & Van Doren, C. S. (1998). Movie induced tourism. Annals of Tourism Research, 25(4), 919–935. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(98)00045-0
34. Saltık, A. I., Coşar, Y., & Kozak, M. (2010). Televizyon dizilerinin destinasyon pazarlaması açısından olası sonuçları. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(1), 41-50. https://izlik.org/JA47SM58PZ
35. Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description?. Research in Nursing & Health, 23(4), 334-340. https://doi.org/10.1002/1098-240X%28200008%2923%3A4%3C334%3A%3AAID-NUR9%3E3.0.CO%3B2-G
36. Semerci, H., & Akbaba, A. (2018). Bodrum’a gelen uluslararası ziyaretçilerin yerel yemek tüketimindeki motivasyon faktörlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 41-57. https://izlik.org/JA37FJ39NJ
37. Serbestoğlu, İ. (2020). Nevşehir yöresi geleneksel eğlence unsurlarinin turizmde kullanimi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13(30), 745-761. https://doi.org/10.12981/mahder.732909
38. Serçek, G. Ö., & Akyüz, İ. (2021). Telkari Sanatı'nın kültürel miras ve turizm açısından değerlendirilmesi. International Journal of Mardin Studies, 2(2), 18-30. https://izlik.org/JA79YU93ZE
39. Sezgin, F. (2025). Sürdürülebilir kültür turizmi kapsamında turist-yerel halk etkileşiminin tekrar ziyaret etme niyetine etkisi: Assos örneği [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. https://acikerisim.comu.edu.tr/items/be87cf57-33f2-42ff-b029-84fb3cb629ed
40. Şahbaz, R. P., & Kılıçlar, A. (2009). Filmlerin ve televizyon dizilerinin destinasyon imajina etkileri. İşletme Araştırmaları Dergisi, 1(1), 31-52. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/5
41. Şahin, İ., & Güzel, F. Ö. (2018). Destinasyon deneyimi bileşenleri: Antalya ve İstanbul destinasyonları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29(1), 77-89. https://izlik.org/JA36CF65TJ
42. Tapur, T. (2009). Konya ilinde kültür ve inanç turizmi. Journal of International Social Research, 2(9), 473-492. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/konya-lnde-kltr-ve-nan-turzm-the-cultural-and-belief-tourism-in-vicinity-of-konya.pdf
43. Tourism Today. (2025, Kasım 13). Mardin turizmde rekor kırdı: 10 ayda 950 bini konaklamalı 3,5 milyon ziyaretçi. https://www.tourismtoday.net/TR/2025/2205/Mardin-turizmde-rekor-kirdi-10-ayda-950-bini-konaklamali-3-5-milyon-ziyaretçi
44. Ünlü, H. (2025). Destinasyon yiyecek imajinin seyahat motivasyonuna etkisi: Doğu Karadeniz örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(1), 276-297. https://izlik.org/JA59MW68LH
45. UNWTO. (2026, Şubat 3). Anıtlı Village – Best Tourism Villages by UNWTO. United Nations World Tourism Organization. https://tourism-villages.unwto.org/en/villages/
46. Wang, N. (2017). Rethinking authenticity in tourism experience. D. J. Timothy (Ed.), The political nature of cultural heritage and tourism (ss. 469–490) içinde. Routledge.
47. Yıldız, S., & Kerestecioğlu, F. Ö. (2011). Turizm amaçli değişen tarihi bölge Talimhane'nin sokak cephelerinde mimari kimliği oluşturan verilerin incelenmesi. Megaron, 6(3), 193-209. https://megaronjournal.com/jvi.aspx?pdir=megaron&plng=tur&un=MEGARON-57355
48. Yılmaz, İ., & Altun, M. T. (2025). Kaman (Kırşehir) yavaş turizm şehri olabilir mi?. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 7(2), 325-340. https://doi.org/10.51525/johti.1803386
49. Yılmaz, H., & Yolal, M. (2008). Film turizmi: Destinasyonların pazarlanmasında filmlerin rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 175–192. https://www.academia.edu/download/105327839/acarindex-1423869597.pdf
50. Yordam, S., & Akkuş, G. (2022). Otantiklik arayışı, yiyecek deneyimi ve tavsiye etme niyeti arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Alaçatı Ot Festivali örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1606-1620. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1033240
51. Zoğal, V., & Emekli, G. (2017). Yaratıcı turizme kavramsal ve coğrafi bir yaklaşim. Ege Coğrafya Dergisi, 26(1), 21-34. https://izlik.org/JA35WY56KG