Derleme

Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi

Cilt: 7 Sayı: 1 27 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi

Öz

Amaç: Bu çalışma ile insanoğlunun sahip olduğu en özel ve benzersiz duyusu olan kokunun diğer duyulara kıyasla duyusal sistem içerisinde farklılık gösteren işleyişine ayna tutularak, pazarlama uygulamaları ve tüketici davranışı üzerine olan yansımalarına dair literatür değerlendirmesiyle detaylı bir içerik ve geniş bir anlayış sunulması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada bütünleştirici literatür incelemesine yer verilmiş, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Scholar, DergiPark ve ScienceDirect online veri tabanları üzerinde “koku pazarlaması ve kokusal pazarlama” anahtar kelimeleri kullanılarak çalışmalar taranmıştır. Belirlenen kriterler doğrultusunda toplam 83 akademik yayın bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Bulgular: Pazarlamada koku unsuru akademik sahada önceden beri ilgi uyandıran ve akademik ilgiyle karşılanan bir konu olmuştur. Koku kullanımının tüketici üzerinde yarattığı etkiden hareketle mevcut konunun literatürde ürün ve ortam kokusu olarak ele alındığı, ürün kokusuna yönelik çalışmaların daha sınırlı olduğu görülmüştür. Alan yazın ürün kokusunun kalite algısını, tüketici hafızasını ve ürün kimliğini güçlendirdiğini, ürün değerlendirmeleri, marka tercihi ve bağlılığını etkilediğini göstermiştir. Ortam kokusunun ise tüketicinin harcama eğilimini, hizmet ve mağaza değerlendirmelerini, mekânın ve markanın hatırlanabilirliğini, hizmet kalitesini, mağazayı tekrar ziyaret etme niyetini, mağazada geçirilen süreyi ve memnuniyet düzeyini etkilediğine dikkat çekmiştir. Sonuç: Kokunun tüketici duygularını yönlendirdiğine, ürün ve hizmet markalarına pozitif etkiler yarattığına ve tüketici ile duygusal bağların kurulmasında önemli bir yere sahip olduğuna vurgu yapılmıştır. Ürün, marka ve hizmet temalarına ek olarak farklı disiplinlerin katılımıyla değişik bakış açılarının desteklendiği konuların ele alınmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

Duyusal pazarlama, koku pazarlaması, tüketici davranışı, duygu, hafıza.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır. Çalışma için gereken harcamalar yazar tarafından karşılanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği izni gerektiren bir çalışma olmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Kaynakça

  1. Aggleton, J. P., & Waskett, L. (1999). The ability of odours to serve as state-dependent cues for real-world memories: Can viking smells aid the recall of viking experiences? British Journal of Psychology, 90, 1-7. https://doi.org/10.1348/000712699161170
  2. Akgün, V. Ö., & Ergün, G. S. (2016). Yeni bir pazarlama yaklaşımı olarak nöropazarlama üzerine kuramsal bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 11, 223-235.
  3. Ali, B., Al-Wabel, N. A., Shams, S., Ahamad, A., Khan, S. A., & Anwar, F. (2015). Essential oils used in aromatherapy: A Systemic review. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 5(8), 601-611. https://doi.org/10.1016/j.apjtb.2015.05.007
  4. Anguera-Torrell, O., Álvarez León, I., Cappai, A., & Sanmartín Antolín, G. (2021). Do ambient scents in hotel guest rooms affect customers’ emotions? European Journal of Tourism Research, 27, 1-16. https://doi.org/10.54055/ejtr.v27i.2120
  5. Ariely, D., & Berns, G. S. (2010). Neuromarketing: The hope and hype of neuroimaging in business. Nature Reviews Neuroscience, 11(4), 284-292. https://doi.org/10.1038/nrn2795
  6. Arslan, İ. K., & Basmacı, U. (2020). Kokunun tüketici satın alma davranışı üzerindeki etkisi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(58), 2434-2442.
  7. Axel, R. (1995). The molecular logic of smell. Scientific American, 273(4), 154-159. http://dx.doi.org/10.1038/scientificamerican1095-154
  8. Aydın Aslaner, D. (2022). Dijital çağda tüketicinin duyularına hitap etmek: Çoklu duyusal pazarlama üzerine bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 698-722. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1138427
  9. Babür Tosun, N., & Elmasoğlu, K. (2016). Duyusal markalamanın marka sadakati üzerindeki rolü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2(1), 91-111.
  10. Berčík, J., Mravcová, A., Gálová, J., & Mikláš, M. (2020). The use of consumer neuroscience in aroma marketing of a service company. Potravinarstvo Slovak Journal of Food Sciences, 14, 1200-1210. https://doi.org/10.5219/1465

Kaynak Göster

APA
Bican Şen, A. (2026). Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 132-156. https://doi.org/10.54439/gupayad.1897830
AMA
1.Bican Şen A. Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi. GÜPAYAD. 2026;7(1):132-156. doi:10.54439/gupayad.1897830
Chicago
Bican Şen, Ayşe. 2026. “Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7 (1): 132-56. https://doi.org/10.54439/gupayad.1897830.
EndNote
Bican Şen A (01 Temmuz 2026) Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7 1 132–156.
IEEE
[1]A. Bican Şen, “Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi”, GÜPAYAD, c. 7, sy 1, ss. 132–156, Tem. 2026, doi: 10.54439/gupayad.1897830.
ISNAD
Bican Şen, Ayşe. “Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Temmuz 2026): 132-156. https://doi.org/10.54439/gupayad.1897830.
JAMA
1.Bican Şen A. Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi. GÜPAYAD. 2026;7:132–156.
MLA
Bican Şen, Ayşe. “Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Temmuz 2026, ss. 132-56, doi:10.54439/gupayad.1897830.
Vancouver
1.Ayşe Bican Şen. Kokunun Tüketici Beynindeki Yolculuğu: Pazarlamada Koku Faktörü Üzerine Bütünleştirici Bir Literatür İncelemesi. GÜPAYAD. 01 Temmuz 2026;7(1):132-56. doi:10.54439/gupayad.1897830