Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi

İlknur Ayar

doi:10.54439/gupayad.1916899

EN TR

A Bibliometric Analysis of Research on Family Purchasing Decisions

Öz

Purpose: The aim of this study is to examine scientific publications on family purchasing decisions through a bibliometric analysis in order to reveal the structure of the literature, its thematic orientations, and its developmental trends. Material and Method: A bibliometric analysis approach was employed in this study. The dataset consists of studies published between 1980 and 2025 in the Web of Science (WoS) database. Based on predefined criteria, a total of 541 academic publications were analyzed. The data were evaluated using R Studio software and the Bibliometrix package. The analysis included thematic mapping, collaboration networks, thematic evolution, and keyword analyses. Findings: The findings indicate that “children,” “family,” and “decision-making” are central themes in the literature. In addition, topics such as digitalization, the pandemic, and health have emerged as growing research areas in recent years. The country collaboration analysis indicates that the United States, China, and the United Kingdom stand out, whereas Türkiye is positioned within European-based clusters. Conclusion: The findings show that the literature on family purchasing decisions is becoming more diverse and that new research areas are emerging with digitalization. Accordingly, future research should focus on technology-driven consumer behavior, children’s digital influence, and post-pandemic consumption patterns. The study provides a thematic and structural framework for the field.

Anahtar Kelimeler

Family decision-making, consumer behavior, bibliometric analysis.

Destekleyen Kurum

This study did not receive any financial support from any institution. The expenses associated with the study were funded by the author.

Etik Beyan

Ethics committee approval was not obtained because this study did not constitute research requiring scientific research and publication ethics approval.

Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, ailelerin satın alma kararları üzerine yapılan bilimsel yayınları bibliyometrik analiz yöntemiyle inceleyerek literatürün yapısını, tematik yönelimlerini ve gelişim eğilimlerini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini, Web of Science (WoS) veri tabanında 1980–2025 tarihleri arasında yayımlanan çalışmalar oluşturmaktadır. Belirlenen kriterler doğrultusunda toplam 541 akademik yayın analiz edilmiştir. Veriler R Studio yazılımı ve Bibliometrix paketi aracılığıyla değerlendirilmiş; tematik haritalama, işbirliği ağları, tematik evrim ve anahtar kelime analizlerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Analiz sonuçları, literatürde “children”, “family” ve “decision-making” temalarının merkezî bir konumda olduğunu göstermektedir. Ayrıca dijitalleşme, pandemi ve sağlık temalarının son yıllarda yükselen araştırma alanları olduğu belirlenmiştir. Ülkeler arası işbirliği analizine göre ABD, Çin ve İngiltere öne çıkarken, Türkiye Avrupa merkezli kümelerde konumlanmaktadır. Sonuç: Bulgular, ailelerin satın alma kararlarına ilişkin literatürün çeşitlendiğini ve dijitalleşmeyle yeni araştırma alanlarının ortaya çıktığını göstermektedir. Bu doğrultuda, gelecekteki çalışmalar için teknoloji temelli tüketici davranışları, çocukların dijital etkisi ve pandemi sonrası tüketim yapıları öne çıkmaktadır. Çalışma, alana tematik ve yapısal bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile satın alma kararı, tüketici davranışları, bibliyometrik analiz.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır. Çalışma için gereken harcamalar yazar tarafından karşılanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği izni gerektiren bir çalışma olmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Kaynakça

Alp, A. (2024). Toplumsal değişim sürecinde aile. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(7), 43–60. https://doi.org/10.69787/bitigefd.1443004
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of informetrics, 11(4), 959-975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
Aygün, İ., & Kazan, H. (2008). Aile üyelerinin aile satın alma kararlarına etkileri: İstanbul uygulaması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(15), 227–248.
Aymankuy, Y., & Ceylan, U. (2013). Ailelerin turistik ürün satın alma karar sürecinde çocukların rolü (Yerli turistler üzerinde bir araştırma). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(45), 105–122.
Bradford, S. C. (1934). Sources of information on specific subjects. Engineering, 137, 85–86. Reprinted in Collection Management, 1, 95–103.
Broadus, R. (1987). Toward a definition of “bibliometrics”. Scientometrics, 12(5-6), 373-379. https://doi.org/10.1007/bf02016680
Buz, A. G. S. (2003). Aile politikalarına mülteciler boyutunda bir bakış. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 6(6). https://doi.org/10.21560/spcd.65123
Chiteji, N. (2010). Wealth in the extended family. Du Bois Review: Social Science Research on Race, 7(2), 357–379. https://doi.org/10.1017/s1742058x10000366
Chuoyan Dong, M., & Yiyan Li, S. (2007). Conflict resolution in Chinese family purchase decisions: The impact of changing female roles and marriage duration. International Journal of Conflict Management, 18(4), 308–324. https://doi.org/10.1108/10444060710833441
Civelek, P., & Civelek, M. (2023). Ailelerin tatil planlama süreçlerinde işletme seçimi davranışlarında çocuk dostu turizmin rolü. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 390–405. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1347128

Cronin, B. (2001). Bibliometrics and beyond: some thoughts on web-based citation analysis. Journal of Information Science, 27(1), 1-7. https://doi.org/10.1177/016555150102700101
Çakıcı, A. C., & İyitoğlu, V. (2011). Tatil kararlarında çocukların etkisine göre Antalya’ya gelen ailelerin pazar bölümlerine ayrılması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 4(8), 1–20.
Çakmak, A. Ç., & Çakır, M. (2013). 9-11 yaş arası ilköğretim öğrencilerinin ailedeki satın alma kararlarına etkileri: Karabük şehir merkezinde bir araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 116–136.
Davis, P. M. (2009). Reward or persuasion? The battle to define the meaning of a citation. Learned Publishing, 22(1), 5-11. https://doi.org/10.1087/ 095315108X378712
Domenteanu, A., Delcea, C., Chiriță, N., & Ioanăș, C. (2023). From data to insights: A bibliometric assessment of agent-based modeling applications in transportation. Applied Sciences, 13(23), 12693. https://doi.org/10.3390/app132312693
Duran, R. (2022). Türkiye aile yapısının geleceğine yönelik çıkarımların değerlendirilmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 2(1), 147–164.
Ekström, K. M. (2004). Guest editor’s introduction: Family consumption. Consumption, Markets and Culture, 7(3), 185–190. https://doi.org/10.1080/1025386042000271324
Esteve, A., Pohl, M., Becca, F., Fang, H., Galeano, J., García-Román, J., ... & Turu, A. (2024). A global perspective on household size and composition, 1970–2020. Genus, 80(2), 1–23. https://doi.org/10.1186/s41118-024-00211-6
Evlioğlu Gezer, E., & Gezer, S. (2023). Aile yapısı ve kimlik inşası bağlamında değişen tüketim dinamiklerinin reklamlar üzerinden analizi. Akdeniz İletişim, (41), 47–69. https://doi.org/10.31123/akil.1300940
Feyzioğlu, S., & Kuşçuoğlu, C. (2011). Tek ebeveynli aileler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 26(26), 97–110. https://doi.org/10.21560/spcd.77415
Geuens, M., De Pelsmacker, P., & Mast, G. (2003). How family structure affects parent-child communication about consumption. International Journal of Advertising and Marketing to Children, 4(2), 57–62. https://doi.org/10.1108/17473610310813825
Gülarslan, A. (2013). Tüketici olarak çocuk ve ailenin satın alma kararlarına etkisi. Selçuk İletişim, 6(4), 126–137. https://doi.org/10.18094/si.34727
Hael, M., Hazaea, S. A., Zhang, H., et al. (2025). Mapping the literature trends of consumer behavior and sustainability: Insights from a bibliometric analysis approach. Environment, Development & Sustainability, 27, 9841–9871. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04382-8
Hallaç, S., & Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6(2), 142–153. https://doi.org/10.5455/cap.2013 0625102321
Hamilton, K. (2009). Consumer decision making in low-income families: The case of conflict avoidance. Journal of Consumer Behaviour, 8, 252–267. https://doi.org/10.1002/cb.285
Hasbullah, N. N., Sulaiman, Z., Mas' od, A., & Ahmad, S. N. (2021). Bibliometric analysis of sustainable and green consumption research from 1974 to 2019. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 12(5), 1292-1301.
Hastürk, E. Y. (2012). Çocuk mobilyası satın alımında ailelerin etkisi ve çocukların tercihleri. Politeknik Dergisi, 15(2), 105–110.
Jæger, M. M. (2012). The extended family and children’s educational success. American Sociological Review, 77(6), 903-922. https://doi.org/10.1177/0003122412464040
Karadağ, L. (2011). Çocuk pazarları, çocukların aile kararlarına etkisi: Marmaris örneği. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 3(10), 73–92.
Lee, C. K., & Beatty, S. E. (2002). Family structure and influence in family decision making. Journal of Consumer Marketing, 19(1), 24–41. https://doi.org/10.1108/07363760210414934
Li, M., Lehto, X., & Li, H. (2020). 40 years of family tourism research: Bibliometric analysis and remaining issues. Journal of Hospitality & Tourism Research, 1–22. https://doi.org/10.1080/19388160.2020.1733337
Li, P., & Hassan, S. H. (2023). Mapping the literature on Gen Z purchasing behavior: A bibliometric analysis using VOSviewer. Innovative Marketing, 19(3), 62–73. https://doi.org/10.21511/im.19(3).2023.06
Lindridge, A. M., Hogg, M. K., & Shah, M. (2004). Imagined multiple worlds: How South Asian women in Britain use family and friends to navigate the “border crossings” between household and societal contexts. Consumption, Markets and Culture, 7(3), 211–238. https://doi.org/10.1080/ 1025386042000271342
Ma, R., & Yin, S. (2024). Rural economic transformation and household consumption structure: An empirical study in the context of urbanization. Journal of the Knowledge Economy, 1–17. https://doi.org/10.1007/s13132-024-01815-1
Mishra, A., & Maity, M. (2021). Influence of parents, peers, and media on adolescents' consumer knowledge, attitudes, and purchase behavior: A meta-analysis. Journal of Consumer Behaviour, 20(6), 1675–1689. https://doi.org/10.1002/cb.1946
Moschis, G. P. (1985). The role of family communication in consumer socialization of children and adolescents. Journal of Consumer Research, 11(4), 898–913. https://doi.org/10.1086/209025
Murdock, G. P. (1949). Social structure. The MacMillan Company.
Nakip, M., & Yaraş, E. (1999). Ailenin satın alma kararlarında çalışma durumuna göre kadının rolü. In 4. Ulusal Pazarlama Kongresi: 21. Yüzyıl Eşiğinde Ulusal Pazarlama (pp. 18–20).
Özbek, V., & Koç, F. (2009). Kırsal kesimde ve kentlerde yaşayan ailelerin dayanıklı tüketim malları satın alma kararlarının karşılaştırılmasına yönelik bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 139–156.
Rindfleisch, A., Burroughs, J. E., & Denton, F. (1997). Family structure, materialism, and compulsive consumption. Journal of Consumer Research, 23(4), 312–325. https://doi.org/10.1086/209486
Rousseau, D. M. (Ed.). (2012). The Oxford handbook of evidence-based management. Oxford University Press.
Sharma, A., & Sonwaney, V. (2014). Theoretical modeling of influence of children on family purchase decision making. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 133, 38–46. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.167
Shergill, G. S., Sekhon, H., & Zhao, M. (2013). Parents' perception of teen's influence on family purchase decisions: A study of cultural assimilation. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 25(1), 162–177. https://doi.org/10.1108/13555851311290993
Sheth, J. N. (1974). A theory of family buying decisions. In J. N. Sheth (Ed.), Models of buyer behavior: Conceptual, Quantitative and Empirical (pp. 17–33). Harper & Row.
Sheth, J. N., & Mittal, B. (2004). Customer Behavior: A Managerial Perspective. South-Western Thomson.
Shoham, A., & Dalakas, V. (2003). Family consumer decision making in Israel: The role of teens and parents. Journal of Consumer Marketing, 20(3), 238–252. https://doi.org/10.1108/07363760310472263
Small, H. (1973). Co-citation in the scientific literature: A new measure of the relationship between two documents. Journal of the American Society for Information Science, 24(4), 265-269. https://doi.org/10.1002/asi.46302 40406
Su, C., Fern, E., & Ye, K. (2003). A temporal dynamic model of spousal family purchase-decision behaviour. Journal of Marketing Research, 40(3), 268–281. https://doi.org/10.1509/jmkr.40.3.268.192
Talaie, H. (2024). Children’s sensory involvement and parents' purchase decision: The mediating role of parents' attitude. Journal of Contemporary Marketing Science, 7(2), 217–232. https://doi.org/10.1108/JCMARS-08-2023-0036
Tan, Q. L., Hashim, S. B., Abdullah, N. L., Zaki, H. O., & Zheng, Z. (2025). Bibliometric insights into the impact of values on consumer sustainable environmental behavior: Current trends and future directions. Sustainable Futures, 9, 100582. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100582
Trikha, A., & Saini, K. (2022). Children's influence on purchase decisions in households: A literature review and bibliometric analysis. Journal of Management and Entrepreneurship, 16(3), 90-107.
Varışlı, B., Kurdoğlu, İ., & Ergin, S. (2024). Değişen toplumda dünya aileleri: Aile örüntüleri ve hastalıkta, sağlıkta evlilikler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 24(62), 129–155. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1461520
Vranješ, M., & Tomašević, D. (2024). Comparative analysis of the impact of family and social media influencers on the purchase decision. Marketing, 55(1), 17–26. https://doi.org/10.5937/mkng2401017V
Watne, T., Lobo, A., & Brennan, L. (2011). Children as agents of secondary socialisation for their parents. Young Consumers: Insight and Ideas for Responsible Marketers, 12(4), 285–294. https://doi.org/10.1108/17473611111185841
Williams, L. A., & Veeck, A. (1998). An exploratory study of children’s purchase influence in urban China. In K. Hung & K. B. Monroe (Eds.), AP-Asia Pacific Advances in Consumer Research (Vol. 3, pp. 13–19). Association for Consumer Research.
Wut, T. M., & Chou, T. L. (2009). Children’s influences on family decision making in Hong Kong. Young Consumers, 10(2), 146–156. https://doi.org/10.1108/17473610910964723
Xia, Y., Ahmed, Z. U., Ghingold, M., Hwa, N. K., Li, T. W., & Ying, W. T. C. (2006). Spousal influence in Singaporean family purchase decision‐making process: A cross‐cultural comparison. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 18(3), 201–222. https://doi.org/10.1108/13555 850610675661
Xu, Z., Frankwick, G. L., & Ramirez, E. (2016). Effects of big data analytics and traditional marketing analytics on new product success: A knowledge fusion perspective. Journal of Business Research, 69(5), 1562–1566. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2015.10.017
Yıldırım, Y., & Aslankaya, E. (2020). Kreşe giden 2-6 yaş arası çocukların ailelerin tatil kararları üzerindeki etkisi: Akçakoca örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 107–134. https://doi.org/10.31454/usb.774283
Zhou, A., Hellström, I., Roos, S., & Ranada, Å. L. (2024). Aging with my family: A grounded theory approach on the role of family when aging as foreign-born. BMC Geriatrics, 24(1), 45. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04641-3
Ziol-Guest, K. M. (2009). A Single Father’s Shopping Bag: Purchasing Decisions in Single-Father Families: Purchasing Decisions in Single-Father Families. Journal of Family Issues, 30(5), 605-622. https://doi.org/10.1177/0192513X08331022
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). İstatistiklerle aile, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatisti klerle-Aile-2024-53898

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tüketici Davranışı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İlknur Ayar ^*
0000-0002-6870-5571
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

26 Mart 2026

Kabul Tarihi

6 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.54439/gupayad.1916899

IZ

https://izlik.org/JA69AD52MB

APA

Ayar, İ. (2026). Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 54-76. https://doi.org/10.54439/gupayad.1916899

AMA

1.Ayar İ. Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi. GÜPAYAD. 2026;7(1):54-76. doi:10.54439/gupayad.1916899

Chicago

Ayar, İlknur. 2026. “Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7 (1): 54-76. https://doi.org/10.54439/gupayad.1916899.

EndNote

Ayar İ (01 Temmuz 2026) Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7 1 54–76.

IEEE

[1]İ. Ayar, “Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi”, GÜPAYAD, c. 7, sy 1, ss. 54–76, Tem. 2026, doi: 10.54439/gupayad.1916899.

ISNAD

Ayar, İlknur. “Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Temmuz 2026): 54-76. https://doi.org/10.54439/gupayad.1916899.

JAMA

1.Ayar İ. Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi. GÜPAYAD. 2026;7:54–76.

MLA

Ayar, İlknur. “Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi”. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Temmuz 2026, ss. 54-76, doi:10.54439/gupayad.1916899.

Vancouver

1.İlknur Ayar. Ailelerin Satın Alma Kararları Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi. GÜPAYAD. 01 Temmuz 2026;7(1):54-76. doi:10.54439/gupayad.1916899