MAMOGRAFİ MEMNUNİYET ÖLÇEĞİ TÜRKÇE GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI

Yıl 2025, Cilt: 28 Sayı: 4, 541 - 558, 24.12.2025

Gülüzar Yelegen , Perihan Eren Bana

https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1531601

Öz

Bu çalışma, mamografi yaptıran kadınların memnuniyet algısının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı bünyesinde kurulan KETEM (Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi) biriminde yürütülmüştür. Bu araştırmanın örneklemini İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı olarak hizmet veren KETEM’e mamografi çekimi için başvuran 40-69 yaş arası gönüllü 179 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışma, katılımcıların mamografi çekim sürecini değerlendirebilecekleri anket formu aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, IBM SPSS 25.0 ve IBM SPSS AMOS 25.0 istatistik programları ve Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kurularak analiz edilmiştir. Türkçe literatürde özellikle mamografi memnuniyetini değerlendirmek üzere geliştirilmiş ölçek bulunmadığından, bu çalışma kapsamında Mamografi Memnuniyet Ölçeği geliştirilmiştir. İrlanda Ulusal Tarama Programında kullanılan ölçekten esinlenerek geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenirlilik çalışması da yapılmıştır. Çevirisi yapılan ölçek için bilgilendirme ve mahremiyet, genel memnuniyet, çalışana güven, zorlanma, işlem öncesi süreç ve işlem algısı şeklinde altı boyut oluşmuştur. Katılımcıların ağırlıklı olarak 40-50 yaş arasında (%78), evli (%91,6), orta öğretim mezunu (%46,4) ve çalışmayan (%58,1) kadınlardan oluştuğu görülmektedir. Ölçeğin açıklayıcılığı %63,4 ve güvenilirlik değeri %87’dir.

Anahtar Kelimeler

KETEM , Mamografi , Memnuniyet

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Fen, Sosyal ve Girişimsel Olmayan Sağlık Bilimleri Araştırmaları Etik Kurulu’ndan (Etik Kurul Karar No: 2022/07-885 / Tarih: 04.07.2022) izin alınmıştır.

MAMMOGRAPHY SATISFACTION SCALE TURKISH VALIDITY AND RELIABILITY STUDY

Öz

This study was conducted to evaluate the satisfaction perception of women who underwent mammography. The study was conducted in the KETEM (Cancer Early Diagnosis Screening and Education Center) unit established under the Department of Cancer of the Ministry of Health, General Directorate of Public Health. The sample of this study consisted of voluntary participants aged 40-69 years who applied for mammography at KETEM, which serves under the Istanbul Provincial Health Directorate. The sample of this study consists of 179 volunteer participants between the ages of 40-69 who applied to KETEM, which operates under the Istanbul Provincial Health Directorate, for mammography. The data obtained were analyzed using IBM SPSS 25.0 and IBM SPSS AMOS 25.0 statistical programs and Structural Equation Modeling (SEM). Mammography Satisfaction Scale was translated within the scope of this study, since there is no scale specifically developed to assess mammography satisfaction in the Turkish literatüre. A validity and reliability study of the scale, which was developed based on the scale used in the Irish National Screening Program, was also conducted. For the translated scale, six dimensions were formed: information and privacy, general satisfaction, trust in the employee, difficulty, pre-procedure process and process perception. It is observed that the participants mainly consist of women between the ages of 40-50 (78%), married (91.6%), secondary education Decedents (46.4%) and non-working (58.1%). The explanatory power of the scale is 63.4% and the reliability value is 87%.

Anahtar Kelimeler

KETEM , mammography , satisfaction

Kaynakça

• Akdağ, S. (2014). Kadınların tarama veya tanısal amaçlı mamografi uygulaması ile ilgili bilgi, düşünce ve davranışlarının değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Bilim Üniversitesi].
• Aker, S., Öz, H., ve Tunçel, E. (2015). Samsun’da yaşayan kadınların meme kanseri erken tanı yöntemleri ile ilgili uygulamaları ve bu uygulamaları etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. J Breast Health, 11, 115-22. DOI: 10.5152/tjbh.2015.2547
• Avcı, İ. A., Atasoy, A., ve Sabah, E. (2007). Video ile eğitimin kadınların kendi kendine meme muayenesine yönelik inanç, bilgi ve uygulamalarına etkisi. Florence Nightingale Journal of Nursing, 15(60), 119-128.
• Creswell J. W., Vicki L. ve Clark P. (2015) (Çeviri: Dede Y. Demir S.B. ve ark.) Karma Yöntem Araştırmaları Tasarımı ve Yürütülmesi, Anı Yayıncılık, ISBN: 9786055213701.
• Çiçekli Taşdemir, T. (2019). Kırsal alanda yaşayan kadınların mamografi taramasına katılımını etkileyen prediktörler. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi].
• Demirel, E. T. ve Derin, N. (2013). Sağlık hizmetlerinde kalitenin göstergesi olan hasta memnuniyetine yönelik ölçek geliştirme çalışması. JASSS, 6(2), 1111-1130. http://dx.doi.org/10.9761/jasss_638
• Dolay, K. (1996). Lokal ileri meme kanserinde neo-adjuvant kemoterapi. [Uzmanlık tezi, İstanbul Üniversitesi].
• Doyle, C.A. and Stanton, M.T. (2002). Significant factors in patient satisfaction ratings of screening mammography. Radiography, International Journal of Diagnostic Imaging and Radiation Therapy, 8(3), 159-172. https://doi.org/10.1053/radi.2002.0379
• Engelman, K. K., Cizik, A. M. and Ellerbeck, E. F. (2006). Women's satisfaction with their mammography experience: results of a qualitative study. Women & Health, 42(4), 17-35. http://dx.doi.org/10.1300/J013v42n04_02
• Eren-Bana, P. (2022). Fenomenolojik yaklaşımın bir yöntem olarak sağlık bilimleri alanında kullanımı. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 4(2), 119-140.
• Ersin, F. (2012) Sağlığı geliştirme modelleri ile yapılan hemşirelik girişimlerinin kadınların meme ve serviks kanserine yönelik erken tanı davranışlarına etkisi. [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
• Esatoğlu, E.E. (1997). Hastanelerde hasta tatmininin hastane yönetimi açısından değerlendirilmesi ve kullanımına yönelik model önerisi. [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi].
• Gültekin, S., A. Oktay (Ed.). (2020). Meme hastalıklarında görüntüleme. Dünya Tıp Kitabevi.
• Gündoğdu, K., Uzunoğlu, Y., Arslan, Y, Dilek, F., Kahyaoğlu, Z. ve Altıntoprak, F. (2013). Erkek meme kanseri-3 olgu sunumu. Cumhuriyet Medical Journal, 35(4), 22-26. http://dx.doi.org/10.7197/1305-0028.2253
• Güzelgöl, B. (2022). Kırsal alanda yaşayan kadınların mamografi öz yeterlilik, meme kanseri korkusu ve riskinin mamografi çektirmeye etkisi. [Yüksek lisans tezi, İzmir Ekonomi Üniversitesi).
• Jerome‐D'emilia, B.and Suplee, P. D. (2015). Mammogram use and self‐efficacy ın an urban minority population. Public Health Nursing, 32(4), 287-297. https://doi.org/10.1111/phn.12162
• Karagöz, F., Kandemir, B., Karagöz, L. ve Alvur, Y. (1989). Erkeklerde müsinöz meme kanseri. Journal Of Experimental And Clinical Medicine, 6 (4) Https://Dergipark.Org.Tr/Tr/Pub/Omujecm/Issue/20338/216785 Erişim: 08.10.23.
• Keskin, O. Ö. (2018). Birinci basamakta mamografi çektiren ve çektirmeyen kadınların meme kanseri tarama hizmeti kullanım özelliklerinin değerlendirilmesi. [Uzmanlık tezi, Kocaeli Üniversitesi].
• Kıraç, A.S. (2019). Hizmet kalitesinin servqual modeli ile ölçülmesi: istanbul ili bir aile sağlığı merkezi örneği. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi].
• Loeken, K., Steine, S., Sandvik, L., Laerum, E.and Finset, A. (1996). A new measure of patient satisfaction with mammography. validation by factor analytic technique. Family Practice, 13(1), 67-74. https://doi.org/10.1093/fampra/13.1.67
• Merey, S. (2002). Kadınlarda meme kanseri tarama davranışları. [Yüksek lisans tezi, İstanbul üniversitesi]. Millî Eğitim Bakanlığı. (2011). MEGEP MEB Radyoloji. Http://Www.Megep.Meb.Gov.Tr/Mte_Program_Modul/Moduller_Pdf/Mamografi.Pdf
• Molina, Y., Kim, S., Berrios, N.and Calhoun, E. A. (2015). Medical mistrust and patient satisfaction with mammography: The mediating effects of perceived self‐efficacy among navigated African American women. Health Expectations, 18(6), 2941-2950. doi: 10.1111/hex.12278
• Myklebust. A. M, Seierstad, T., Stranden, E.and Lerdal A. (2009). Level of satisfaction during mammography screening ın relation to discomfort, service provided, level of pain and breast compression. European Journal Of Radiography, 1(2), 66-72. doi:10.1016/j.ejradi.2009.09.003
• Nergiz, U. E. (2008). Mamografi ünitelerine gelen kadınların meme kanseri ve erken tanısıyla ilgili bilgi, tutum ve inançları. [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
• Öçalan, B. K. (2009). Sağlık hizmetlerinde toplam kalite yönetimi ve memnuniyet analizi. [Yüksek Lisans tezi, Kadir Has Üniversitesi].
• Parasuraman, A., Berry, L. L., & Zeithaml, V. A. (1991). Perceived service quality as a customer‐based performance measure: An empirical examination of organizational barriers using an extended service quality model. Human resource management, 30(3), 335-364. https://doi.org/10.1002/hrm.3930300304
• Pisano, E. D., & Yaffe, M. J. (2005). Digital mammography. Radiology, 234(2), 353-362. https://doi.org/10.1148/radiol.2342030897
• Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2020). Meme Kanseri Klinik Rehberi. https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/38131/0/memekanskr20200720pdf.pdf
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2021). Türkiye Kanser Kontrol Programı. Türkiye Kanser Kontrol Programi (Saglik.Gov.Tr)
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı. (2023). “Ekim” Meme Kanseri Farkındalık Ayı. “Ekim” Meme Kanseri Farkındalık Ayı (Saglik.Gov.Tr)
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2025). Mamografi bilgilendirme broşürü. Mamografibilgilendirmemesaji (Saglik.Gov.Tr)
• Songur, L., Turan, A. ve Songur, G. (2017). Sağlık sektöründe hizmet kalitesinin serv-perf ölçeği ile ölçülmesi: Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi örneği. The measurement service quality in the health sector by means of serv-perf scale: The example of Sereflikochisar State Hospital. The Journal, 10(53). http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20175334188
• Turgut, A. T., Hasırcıoğlu, F. ve Koşar, U. (2000). Meme hastalıklarının tanısında mamografi. Sted Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 9. Https://Www.Ttb.Org.Tr/Sted/Sted1200/3.Html Erişim:19.09.23
• Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM). (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Yayinlar/Dosya/0e96a18f-24e8-41dd-ae87-18e19e3f4eb9.pdf
• Wang, L. (2017). Early diagnosis of breast cancer. Sensors, 17(7), 1572. https://doi.org/10.3390/s17071572
• Wiratkapun, C, Lertsithichai, P., Wibulpolprasert, B., Leelaswattanakul, M., Detakarat, J., Jungjai, P. (2006). Breast pain and service satisfaction during digital mammography. Journal-Medical Association Of Thailand, 89(11), 1864. http://www.medassocthai.org/journal
• World Health Organization & International Agency for Research on Cancer. (2014). Kanser Atlası. The-Cancer-Atlas-Second-Edition-In-Turkish1.Pdf
• World Health Organization (WHO). (2025). https://www.who.int/about/governance/constitution
• Yalçınöz-Baysal, H. (2008). Meme kanseri ve mamografiye ilişkin sağlık inançları ile telefonla hatırlatmanın tekrar mamografi çektirmeye etkisi. [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].