Öz
تهدف هذه الدراسة إلى تحليل الدور المحوري الذي تؤدّيه الأسرة في تكوين الهوية الدينية وبناء الشخصية الأخلاقية لدى الفرد، وذلك في ضوء أحد المفاهيم المركزية في التصور الإسلامي للإنسان، وهو مفهوم الفطرة. وتنطلق الدراسة من إدراكٍ نظريّ مفاده أن الإنسان كائن مركّب تتداخل في تشكيل شخصيته وهويته الدينية جملة من العوامل، من أبرزها الاستعدادات الوراثية، والاختيارات الفردية الواعية، والسياقات الاجتماعية والثقافية المحيطة، والمؤسسات التربوية والتعليمية، إضافة إلى منظومة القيم السائدة في المجتمع. ومع ذلك، تفترض هذه الدراسة أن الأسرة تظلّ الإطار الاجتماعي الأوّل والأكثر تأثيرًا في توجيه هذا الاستعداد الفطري، وفي تحويله من قابلية كامنة إلى هوية دينية متشكّلة المعالم وشخصية أخلاقية قابلة للظهور في السلوك والممارسة.
وتنبع إشكالية البحث أساسًا من الحديث النبوي المشهور: «كل مولود يولد على الفطرة، فأبواه يهوّدانه أو ينصّرانه أو يمجّسانه»، والذي يثير تساؤلات علمية وتربوية عميقة حول طبيعة الفطرة الإنسانية، وحدود تأثير البيئة الأسرية، وعلاقة التنشئة الدينية بالاختيار الفردي والمسؤولية الأخلاقية. وتسعى الدراسة إلى استكشاف الدلالات التربوية والاجتماعية لهذا الحديث، مع التركيز على العلاقة الجدلية بين الفطرة بوصفها استعدادًا أصليًا، والتنشئة الأسرية بوصفها عاملًا موجهًا وحاسمًا في مسار هذا الاستعداد.
Kaynakça
- Abdülbâkî, M. Fuad. el-Mu’cemü’l-müfehres. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1986.
- Abdürrezzâk b. Hemmâm, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî, el-Musannef, thk, Habîburrahmân el-A‘zamî, 11 Cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. 6 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Ahmed Muhammed Şakir, 10 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1416/1995.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Şuayb el-Arnaûd, 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1420/1999.
- Akseki, Ahmet Hamdi. İslâm - Fıtrî, Tabiî ve Umûmî Bir Dindir. İstanbul: Sebil Yayınevi, 2004.
- Armaner, Neda. Din Psikolojisine Giriş. Ankara: Ayyıldız Matbaası, 1980.
- Armaner, Neda. “Şahsiyet Terbiyesinde Dini Kültürün Rolü”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20 (1976), 143-150.
- Arslan, Zarife Şeyma. Fıtrat Kavramı Çerçevesinde Eğitimde “İnsanın Neliği” Sorusu. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
- Atav, Nephan. “Şahsiyetin Gelişmesinde Aile Çevresinin ve Ailedeki Gerginliklerin Etkileri”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Ay, Mehmet Emin. “Aile Ortamında Yerine Getirilen İbadetlerin Çocuk Üzerindeki Etkileri.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 1/1 (1994), 163-170.
- Ay, Mehmet Emin. “Ailede Verilecek Din Eğitiminde Genel Prensipler.” İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II Sempozyumu. ed. İbrahim Canan. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
- Ay, Mehmet Emin. Çocuklarımıza Allah’ı Nasıl Anlatalım. İstanbul: Timaş Yayınları, 2013.
- Aybey, Salih. “Ailenin Dini Değerleri Aktarmadaki Rolü ve Bu Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken İlkeler.” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 7/2 (2018), 544-560.
- Aydın, A. Rıza. “Çocuğun Dini Kişiliğinin Gelişiminde Aile Faktörü”. Ekev Akademi Dergisi 7/15 (2003), 105-112.
- Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. ‘Umdetü’l-kârî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
- Başaran, İbrahim Ethem. Psikoloji. Ankara: Kadıoğlu Matbaası, 1978.
- Bayraklı, Bayraktar. “İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II”. Kur’ân-ı Kerim’e Göre Ailede Çocuk Eğitimi. İstanbul: Ensar Yayınları, 1996.
- Bayraklı, Bayraktar. İslâm’da Eğitim. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 1989.
- Beyatlı, Yahya Kemal. Aziz İstanbul. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, 12. Basım, 2009.
- Bilecik, Sümeyra. “Anne Baba Tutumlarının Bireylerin Din Algısına Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi 15/33 (2017), 7-38.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-sahîh. 8 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Canan, İbrahim. Hz. Peygamber’in Sünnetinde Terbiye. İstanbul: Akademi Yayınları, ts.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd el-. es-Sıhâh. thk. Ahmed Abdulğafûr Attâr. 6 Cilt. Mısır: Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, ts.
- Coşkun, İbrahim. İslâm Düşüncesinde İnkâr Problemi. Konya: Tekin Kitabevi, ts.
- Coşkun, Selçuk. Bir Eğitimci Olarak Hz. Peygamber’in İnsan Anlayışı. Erzurum: Ekev Yayınları, ts.
- Çamdibi, Mahmut. Şahsiyet Terbiyesi ve Din Eğitimi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Çifçi, Osman Zahid. “Naturalist Verilerin Teistik Sonuçları (Fıtrat Kavramı Özelinde Bir Yorum Denemesi)”. Ekev Akademi Dergisi 63 (2015), 345-356.
- Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Elmusa, Merve. Kütüb-i Sitte Çerçevesinde Fıtrat Hadislerinin Tespit, Tahric ve Değerlendirmesi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
- Emiroğlu, Kudret - Aydın, Suavi. Antropoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2003.
- Erkaya, Musa. Hadîsü'l-Fıtra: Dirâse İsnâdiyye Tahlîliyye. PDF: İlahiyat Yayınevi, 2025.
- Erul, Bünyamin. Hadislerin Dili. Ankara: TDV Yayınları, 2009.
- Evgin, Abdulkadir. “Hadislerde ‘Fıtrat’ Kavramı ve ‘İslam Fıtratı’ Söyleminin Tenkidi”. K. Maraş Sütçü İmam Ü. İlahiyat Fak. Dergisi 1/1 (2003), 93-110.
- Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed b. Ezher el-Ezherî el-Herevî. Tehzîbü’l-lüğa. thk. Ahmed Abdulalîm. 15 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mısriyye, 1964.
- Fahrüddîn er-Râzî, Ebû Abdillâh Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî. Mefâtîhu’l-ğayb. 32 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
- Fırat, Erdoğan. Şahsiyet Gelişiminde Tevbenin Fonksiyonu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Doçentlik Tezi, 1982.
- Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kûb b. Muhammed. el-Kâmûsu’l-muhît. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1993.
- Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. İhyâü ‘Ulûmi’d-dîn. çev. Ahmed Serdaroğlu. 4 Cilt. İstanbul: Bedir Yayınevi, 1986.
- Gökçe, Birsen. “Çocuğun Kişiliğinin Gelişiminde Aile, Okul ve Dış Çevrenin Rolü”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Günay, Ünver. Din Sosyolojisi. İstanbul: İnsan Yayınları, 2000.
- Güngör, Erol. Ahlâk Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2010.
- Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-Ayn. thk. Mehdî el-Mahzûmî - İbrahim el-Ferâhidî. 8 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Âlemi li’l-Matbuât, 1998.
- Hâzin, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Hâzin el-Bağdâdî. Lubâbü’t-te’vîl. 7 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, ts.
- Hemmâm, Ebû Ukbe Hemmâm b. Münebbih es-San‘ânî. Sahîfetü Hemmâm b. Münebbih. thk. Ali Hasan Ali Abdülhamîd. Beyrut: Mektebetü’l-İslâmî Dâru Ammâr, 1407/1988.
- Hökelekli, Hayati. Çocukta Ahlâk Gelişimi ve Eğitimi, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. İstanbul: İslam Araştırmaları Vakfı, 1998.
- Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
- Hökelekli, Hayati. “Fıtrat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/47-48. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
- Isfahânî, Ebü’l-Kâsım Hüseyn b. Muhammed b. el-Mufaddal er-Râgıb. el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur’ân. İstanbul: y.y., 1986.
- İbn Abdilber en-Nemerî, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdillâh b. Muhammed. et-Temhîd limâ fi'l-Muvatta' mine'l-meânî ve'l-esânîd. nşr. Saîd Ahmed E’rab v.dğr. 25 Cilt. Tıtvân: Vizâretü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1990.
- İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî. Mu’cemü mekâyîsi’l-luğa. thk. Muhammed Harun Abdusselâm. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts.
- İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisanü’l-Arab. 10 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1994.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm el-Harrânî. Der’u teâruzi’l-akli ve’n-nakl. thk. Muhammed Reşad Sâlim. 11 Cilt. b.y.: Dâru’l-Künûzi’l-Edebiyye, ts.
- İbnü’l-Esîr, Ebü’s-Seâdât Mecdüddîn el-Mübârek. en-Nihâye fî garîbi’l-hadîs ve'l-eser. nşr. Tâhir Ahmed ez-Zâvî, Mahmûd Muhammed et-Tanâhî, 5 Cilt. Beyrut: Dârul-Kütübi'l-Bünânî, ts.
- İbrahim Mustafa v.dğr. el-Mu’cemü’l-vasît. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
- İmam Mâlik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî. el-Muvatta’. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Joachim, Wach. Din Sosyolojisi. çev. Ünver Günay. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, 1990.
- Kastallânî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed b. Ebî Bekr el-Kastallânî, İrşâdü’s-sârî li şerhi Sahîhi'l-Buhârî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1305/1889.
- Kaya, Mevlüt. Din Eğitiminde İletişim ve Dini Tutum: Bazı Çevre Faktörlerinin Dini Tutum Üzerindeki Etkisi. Samsun: Etüd Yayınları, 1998.
- Köylü, Mustafa. “Çocukluk Dönemi Dini İnanç Gelişimi ve Din Eğitimi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 45/2 (2004), 37-54.
- Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş – Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2009.
- Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmî’ li ahkâmi’l-Kur’ân. 20 Cilt. b.y.: y.y., ts.
- Ma‘mer b. Râşid, Ebû Urve el-Basrî es-San‘ânî, el-Câmi’, (Abdürrezzâk b. Hemmâm’ın el-Musannef’iyle birlikte.), tahk., Habîburrahmân el-A‘zamî), 11 cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Marshall, Gordon. Sosyoloji Sözlüğü. çev. Osman Akınhay - Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999.
- Mehmedoğlu, Ali Ulvi. Kişilik ve Din. İstanbul: Dem Yayınları, 2004.
- Mutarrizî, Ebu’l-Feth Nasr b. Abdüsseyyid. el-Muğrib fî tertîbi’l-mu’rib. thk. Fahûrî Mahmud. 2 Cilt. Halep: Mektebetü Usâme b. Zeyd, 1979.
- Müslim, Ebu’l-Huseyin Muslim b. Haccâc. el-Câmiu’s-Sahîh. thk. M. Fuad Abdulbâkî. 3 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Necati, Osman. Hadis ve Psikoloji. çev. Mustafa Işık. Ankara: Fecr Yayınları, 2000.
- Necati, Osman. Kur’an ve Psikoloji. çev. Hayati Aydın. Ankara: Fecr Yayınları, 2012.
- Öcal, Mustafa. “Ailede Çocukların Dinî ve Ahlâkî Eğitimlerinde Karşılaşılan Problemlerin Başlıca Sebepleri ve Çözüm İçin Bazı Teklifler.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 3 (1996), 187-206.
- Öcal, Mustafa. Din Eğitim ve Öğretiminde Metodlar. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2013.
- Öge, Sinan. “Fıtratın Mîsâkı”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (Haziran 2004), 243-263.
- Özcan, A. Osman. “Din ve Ahlâk Eğitiminde Ailenin Rolü”. Kubbealtı Akademi Mecmuası 4 (1985), 13-18.
- Özgür, İbrahim N. Çocuk Psikolojisi (Çocuk Gelişimi ve Modern Eğitim). İstanbul: İbrahim Özgür Yayınları, 1979.
- Özgüven, İbrahim Ethem. Hacettepe Kişilik Envanteri El Kitabı. Ankara: y.y., 1992.
- Peker, Hüseyin. Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Peker, Hüseyin. “Olumlu Şahsiyet Özellikleri ve Din”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (1986), 100-105.
- Râmhürmüzî, Ebû Muhammed İbn Hallâd el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd. Emsâlü’l-hadîs. thk. Ahmed Abdülfettâh Temmâm. Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye, 1409/1988.
- Sübkî, Ebü’l-Hasen Takıyyüddîn Alî b. Abdilkâfî b. Alî b. Temmâm. Küllü mevlûdin yûledü ale’l-fıtra. thk. Ebû Muhammed es-Seyyid İbrahim b. Ebî Amme. Tantâ: y.y., 1410/1989.
- Şentürk, Habil. Din Psikolojisine Giriş. İstanbul: İz Yayıncılık, 2010.
- Tekin, Muhammet Ali. Fıtrat Hadisi – Anlam ve Yorum - Bursa: Emin Yayınları, 1. Basım, 2021.
- Tezcan, Mahmut. “Çocuk Eğitiminde Ailenin Rolüne Sosyolojik Bir Bakış”. Aile Yazıları I, Temel Kavramlar, Yapı ve Tarihi Süreç. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Uysal, Veysel. Din Psikolojisi Açısından Dînî Tutum, Davranış ve Şahsiyet Özellikleri. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1996.
- Yavuz, Yusuf Şevki. “Bezm-i Elest.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/106-18, İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
- Yavuzer, Haluk. Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2012.
- Yavuzer, Haluk. Psiko-Sosyal Açıdan Çocuk Suçluluğu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1986.
- Yavuzer, Haluk. “Yaygın Ana-Baba Tutumları”, Ana-Baba Okulu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1995.
- Yüceer, Mustafa. Ömer Nasühi Bilmen'in Muvazzah İlm-i Kelam Örneğinde Kelâmla İlgili Rivayetler. Konya: Hikmetevi, 2021.
- Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed el-Hüseynî. Tâcü’l-arûs min cevâhiri’l-Kâmûs. 20 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Fâik fî ğarîbi’l-hadîs. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim - Ali Muhammed el-Becâvî. 4 Cilt. Kahire: Matbaatu Îsa el-Bâbî el-Halebî, 1971.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. Esâsü’l-belâğa. 4 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1385/1965.
Bireylerin Manevi Kimlik ve Kişiliklerinin Oluşmasında Ailenin Rolü (Fıtrat Hadisi Bağlamında Bir Değerlendirme)
Öz
Bu çalışma, bireyin kimlik ve kişilik gelişiminde temel bir yapı taşı olan ailenin rolünü, özellikle dinî gelişim bağlamında ve fıtrat hadisi ekseninde ele almaktadır. Hz. Peygamber’in “Her doğan çocuk fıtrat üzere doğar, sonra anne babası onu Yahûdî, Hristiyan ya da Mecûsî yapar” anlamındaki meşhur hadisi, çocuğun doğuştan getirdiği inanç eğiliminin aile tarafından nasıl şekillendirildiğini çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır. Bu bağlamda aile, bireyin sadece toplumsal değerlerini değil, dinî inanç ve tutumlarını da belirleyen önde gelen sosyalleştirme alanıdır. Çalışmada, ailenin çocuğa rol model olması, dinî pratiklerin ev ortamında yaşanması, sevgi temelli iletişim kurulması gibi faktörlerin, çocuğun fıtraten sahip olduğu inanç potansiyelinin olumlu yönde gelişmesinde ne denli etkili olduğu vurgulanmaktadır. Bunun yanı sıra Kur’ân’daki Hz. Nûh’un iman etmeyen oğlu, Hz. Âdem’in farklı tutumlara sahip oğulları gibi örnekler üzerinden, bireysel irade ve özgürlüğün de dinî gelişimde önemli bir rol oynadığına dikkat çekilmektedir. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmış, hadis ve tefsir literatürünün yanı sıra sosyoloji, psikoloji ve pedagoji alandaki literatür çok yönlü olarak taranmıştır. Fıtrat hadisine dair rivayetlerin tarikleri tespit edilmiş ve İslam âlimlerinin bu rivayetlerde geçen fıtrat kavramına dair yorumları dört ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Mevcut literatürde, fıtrat hadisi bağlamında ailenin dinî gelişimdeki rolünü hem klasik İslamî metinler hem de çağdaş sosyal bilimlerin verileriyle birlikte ele alan kapsamlı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Sonuç olarak, fıtrat hadisindeki “sonra anne babası onu Yahûdî, Hristiyan ya da Mecûsî yapar” vurgusu, aile kurumunun dinî eğitimin temel taşı olduğunu gösterirken, bu eğitimin içeriği ve niteliğinin çocuğun iman, kişilik ve kimlik gelişimi üzerinde doğrudan etkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Kaynakça
- Abdülbâkî, M. Fuad. el-Mu’cemü’l-müfehres. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1986.
- Abdürrezzâk b. Hemmâm, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî, el-Musannef, thk, Habîburrahmân el-A‘zamî, 11 Cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. 6 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Ahmed Muhammed Şakir, 10 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1416/1995.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Şuayb el-Arnaûd, 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1420/1999.
- Akseki, Ahmet Hamdi. İslâm - Fıtrî, Tabiî ve Umûmî Bir Dindir. İstanbul: Sebil Yayınevi, 2004.
- Armaner, Neda. Din Psikolojisine Giriş. Ankara: Ayyıldız Matbaası, 1980.
- Armaner, Neda. “Şahsiyet Terbiyesinde Dini Kültürün Rolü”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20 (1976), 143-150.
- Arslan, Zarife Şeyma. Fıtrat Kavramı Çerçevesinde Eğitimde “İnsanın Neliği” Sorusu. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
- Atav, Nephan. “Şahsiyetin Gelişmesinde Aile Çevresinin ve Ailedeki Gerginliklerin Etkileri”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Ay, Mehmet Emin. “Aile Ortamında Yerine Getirilen İbadetlerin Çocuk Üzerindeki Etkileri.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 1/1 (1994), 163-170.
- Ay, Mehmet Emin. “Ailede Verilecek Din Eğitiminde Genel Prensipler.” İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II Sempozyumu. ed. İbrahim Canan. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
- Ay, Mehmet Emin. Çocuklarımıza Allah’ı Nasıl Anlatalım. İstanbul: Timaş Yayınları, 2013.
- Aybey, Salih. “Ailenin Dini Değerleri Aktarmadaki Rolü ve Bu Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken İlkeler.” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 7/2 (2018), 544-560.
- Aydın, A. Rıza. “Çocuğun Dini Kişiliğinin Gelişiminde Aile Faktörü”. Ekev Akademi Dergisi 7/15 (2003), 105-112.
- Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. ‘Umdetü’l-kârî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
- Başaran, İbrahim Ethem. Psikoloji. Ankara: Kadıoğlu Matbaası, 1978.
- Bayraklı, Bayraktar. “İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II”. Kur’ân-ı Kerim’e Göre Ailede Çocuk Eğitimi. İstanbul: Ensar Yayınları, 1996.
- Bayraklı, Bayraktar. İslâm’da Eğitim. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 1989.
- Beyatlı, Yahya Kemal. Aziz İstanbul. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, 12. Basım, 2009.
- Bilecik, Sümeyra. “Anne Baba Tutumlarının Bireylerin Din Algısına Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi 15/33 (2017), 7-38.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-sahîh. 8 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Canan, İbrahim. Hz. Peygamber’in Sünnetinde Terbiye. İstanbul: Akademi Yayınları, ts.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd el-. es-Sıhâh. thk. Ahmed Abdulğafûr Attâr. 6 Cilt. Mısır: Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, ts.
- Coşkun, İbrahim. İslâm Düşüncesinde İnkâr Problemi. Konya: Tekin Kitabevi, ts.
- Coşkun, Selçuk. Bir Eğitimci Olarak Hz. Peygamber’in İnsan Anlayışı. Erzurum: Ekev Yayınları, ts.
- Çamdibi, Mahmut. Şahsiyet Terbiyesi ve Din Eğitimi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Çifçi, Osman Zahid. “Naturalist Verilerin Teistik Sonuçları (Fıtrat Kavramı Özelinde Bir Yorum Denemesi)”. Ekev Akademi Dergisi 63 (2015), 345-356.
- Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Elmusa, Merve. Kütüb-i Sitte Çerçevesinde Fıtrat Hadislerinin Tespit, Tahric ve Değerlendirmesi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
- Emiroğlu, Kudret - Aydın, Suavi. Antropoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2003.
- Erkaya, Musa. Hadîsü'l-Fıtra: Dirâse İsnâdiyye Tahlîliyye. PDF: İlahiyat Yayınevi, 2025.
- Erul, Bünyamin. Hadislerin Dili. Ankara: TDV Yayınları, 2009.
- Evgin, Abdulkadir. “Hadislerde ‘Fıtrat’ Kavramı ve ‘İslam Fıtratı’ Söyleminin Tenkidi”. K. Maraş Sütçü İmam Ü. İlahiyat Fak. Dergisi 1/1 (2003), 93-110.
- Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed b. Ezher el-Ezherî el-Herevî. Tehzîbü’l-lüğa. thk. Ahmed Abdulalîm. 15 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mısriyye, 1964.
- Fahrüddîn er-Râzî, Ebû Abdillâh Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî. Mefâtîhu’l-ğayb. 32 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
- Fırat, Erdoğan. Şahsiyet Gelişiminde Tevbenin Fonksiyonu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Doçentlik Tezi, 1982.
- Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kûb b. Muhammed. el-Kâmûsu’l-muhît. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1993.
- Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. İhyâü ‘Ulûmi’d-dîn. çev. Ahmed Serdaroğlu. 4 Cilt. İstanbul: Bedir Yayınevi, 1986.
- Gökçe, Birsen. “Çocuğun Kişiliğinin Gelişiminde Aile, Okul ve Dış Çevrenin Rolü”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Günay, Ünver. Din Sosyolojisi. İstanbul: İnsan Yayınları, 2000.
- Güngör, Erol. Ahlâk Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2010.
- Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-Ayn. thk. Mehdî el-Mahzûmî - İbrahim el-Ferâhidî. 8 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Âlemi li’l-Matbuât, 1998.
- Hâzin, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Hâzin el-Bağdâdî. Lubâbü’t-te’vîl. 7 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, ts.
- Hemmâm, Ebû Ukbe Hemmâm b. Münebbih es-San‘ânî. Sahîfetü Hemmâm b. Münebbih. thk. Ali Hasan Ali Abdülhamîd. Beyrut: Mektebetü’l-İslâmî Dâru Ammâr, 1407/1988.
- Hökelekli, Hayati. Çocukta Ahlâk Gelişimi ve Eğitimi, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. İstanbul: İslam Araştırmaları Vakfı, 1998.
- Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
- Hökelekli, Hayati. “Fıtrat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/47-48. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
- Isfahânî, Ebü’l-Kâsım Hüseyn b. Muhammed b. el-Mufaddal er-Râgıb. el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur’ân. İstanbul: y.y., 1986.
- İbn Abdilber en-Nemerî, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdillâh b. Muhammed. et-Temhîd limâ fi'l-Muvatta' mine'l-meânî ve'l-esânîd. nşr. Saîd Ahmed E’rab v.dğr. 25 Cilt. Tıtvân: Vizâretü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1990.
- İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî. Mu’cemü mekâyîsi’l-luğa. thk. Muhammed Harun Abdusselâm. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts.
- İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisanü’l-Arab. 10 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1994.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm el-Harrânî. Der’u teâruzi’l-akli ve’n-nakl. thk. Muhammed Reşad Sâlim. 11 Cilt. b.y.: Dâru’l-Künûzi’l-Edebiyye, ts.
- İbnü’l-Esîr, Ebü’s-Seâdât Mecdüddîn el-Mübârek. en-Nihâye fî garîbi’l-hadîs ve'l-eser. nşr. Tâhir Ahmed ez-Zâvî, Mahmûd Muhammed et-Tanâhî, 5 Cilt. Beyrut: Dârul-Kütübi'l-Bünânî, ts.
- İbrahim Mustafa v.dğr. el-Mu’cemü’l-vasît. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
- İmam Mâlik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî. el-Muvatta’. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Joachim, Wach. Din Sosyolojisi. çev. Ünver Günay. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, 1990.
- Kastallânî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed b. Ebî Bekr el-Kastallânî, İrşâdü’s-sârî li şerhi Sahîhi'l-Buhârî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1305/1889.
- Kaya, Mevlüt. Din Eğitiminde İletişim ve Dini Tutum: Bazı Çevre Faktörlerinin Dini Tutum Üzerindeki Etkisi. Samsun: Etüd Yayınları, 1998.
- Köylü, Mustafa. “Çocukluk Dönemi Dini İnanç Gelişimi ve Din Eğitimi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 45/2 (2004), 37-54.
- Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş – Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2009.
- Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmî’ li ahkâmi’l-Kur’ân. 20 Cilt. b.y.: y.y., ts.
- Ma‘mer b. Râşid, Ebû Urve el-Basrî es-San‘ânî, el-Câmi’, (Abdürrezzâk b. Hemmâm’ın el-Musannef’iyle birlikte.), tahk., Habîburrahmân el-A‘zamî), 11 cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Marshall, Gordon. Sosyoloji Sözlüğü. çev. Osman Akınhay - Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999.
- Mehmedoğlu, Ali Ulvi. Kişilik ve Din. İstanbul: Dem Yayınları, 2004.
- Mutarrizî, Ebu’l-Feth Nasr b. Abdüsseyyid. el-Muğrib fî tertîbi’l-mu’rib. thk. Fahûrî Mahmud. 2 Cilt. Halep: Mektebetü Usâme b. Zeyd, 1979.
- Müslim, Ebu’l-Huseyin Muslim b. Haccâc. el-Câmiu’s-Sahîh. thk. M. Fuad Abdulbâkî. 3 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Necati, Osman. Hadis ve Psikoloji. çev. Mustafa Işık. Ankara: Fecr Yayınları, 2000.
- Necati, Osman. Kur’an ve Psikoloji. çev. Hayati Aydın. Ankara: Fecr Yayınları, 2012.
- Öcal, Mustafa. “Ailede Çocukların Dinî ve Ahlâkî Eğitimlerinde Karşılaşılan Problemlerin Başlıca Sebepleri ve Çözüm İçin Bazı Teklifler.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 3 (1996), 187-206.
- Öcal, Mustafa. Din Eğitim ve Öğretiminde Metodlar. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2013.
- Öge, Sinan. “Fıtratın Mîsâkı”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (Haziran 2004), 243-263.
- Özcan, A. Osman. “Din ve Ahlâk Eğitiminde Ailenin Rolü”. Kubbealtı Akademi Mecmuası 4 (1985), 13-18.
- Özgür, İbrahim N. Çocuk Psikolojisi (Çocuk Gelişimi ve Modern Eğitim). İstanbul: İbrahim Özgür Yayınları, 1979.
- Özgüven, İbrahim Ethem. Hacettepe Kişilik Envanteri El Kitabı. Ankara: y.y., 1992.
- Peker, Hüseyin. Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Peker, Hüseyin. “Olumlu Şahsiyet Özellikleri ve Din”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (1986), 100-105.
- Râmhürmüzî, Ebû Muhammed İbn Hallâd el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd. Emsâlü’l-hadîs. thk. Ahmed Abdülfettâh Temmâm. Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye, 1409/1988.
- Sübkî, Ebü’l-Hasen Takıyyüddîn Alî b. Abdilkâfî b. Alî b. Temmâm. Küllü mevlûdin yûledü ale’l-fıtra. thk. Ebû Muhammed es-Seyyid İbrahim b. Ebî Amme. Tantâ: y.y., 1410/1989.
- Şentürk, Habil. Din Psikolojisine Giriş. İstanbul: İz Yayıncılık, 2010.
- Tekin, Muhammet Ali. Fıtrat Hadisi – Anlam ve Yorum - Bursa: Emin Yayınları, 1. Basım, 2021.
- Tezcan, Mahmut. “Çocuk Eğitiminde Ailenin Rolüne Sosyolojik Bir Bakış”. Aile Yazıları I, Temel Kavramlar, Yapı ve Tarihi Süreç. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Uysal, Veysel. Din Psikolojisi Açısından Dînî Tutum, Davranış ve Şahsiyet Özellikleri. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1996.
- Yavuz, Yusuf Şevki. “Bezm-i Elest.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/106-18, İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
- Yavuzer, Haluk. Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2012.
- Yavuzer, Haluk. Psiko-Sosyal Açıdan Çocuk Suçluluğu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1986.
- Yavuzer, Haluk. “Yaygın Ana-Baba Tutumları”, Ana-Baba Okulu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1995.
- Yüceer, Mustafa. Ömer Nasühi Bilmen'in Muvazzah İlm-i Kelam Örneğinde Kelâmla İlgili Rivayetler. Konya: Hikmetevi, 2021.
- Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed el-Hüseynî. Tâcü’l-arûs min cevâhiri’l-Kâmûs. 20 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Fâik fî ğarîbi’l-hadîs. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim - Ali Muhammed el-Becâvî. 4 Cilt. Kahire: Matbaatu Îsa el-Bâbî el-Halebî, 1971.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. Esâsü’l-belâğa. 4 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1385/1965.
The Role of The Family in The Formation of Individuals Spiritual Identity and Personality (An Evaluation in The Context of The Hadith of Fitrah)
Öz
This study addresses the role of the family, a fundamental building block in the development of an individuals Spiritual identity and personality, particularly within the context of religious development and through the lens of the fitrah hadith. The famous hadith of the Prophet Muhammad, which states, “Every child is born upon fitrah, then his parents make him a Jew, Christian, or Magian” strikingly illustrates how the innate inclination towards faith present at birth is shaped by the family. In this regard, the family stands as the primary socialization agent that determines not only an individuals social values but also their religious beliefs and attitudes. The study emphasizes the significant impact of factors such as the family acting as a role model for the child, the practice of religious rituals within the home environment and communication based on love, all of which positively contribute to the development of the childs innate faith potential. Additionally, through examples such as Prophet Noah’s unbelieving son and the differing attitudes of the sons of Prophet Adam found in the Qur’an, the study highlights the important role of individual will and freedom in religious development. Designed as a qualitative study, document analysis was employed with a comprehensive review of hadith and tafsir literature, alongside literature from sociology, psychology, and pedagogy. The transmission chains of the fitrah hadith were identified and interpretations of the concept of fitrah by Islamic scholars within these narrations were categorized under four main headings. No comprehensive study was found in the existing literature that addresses the role of the family in religious development within the framework of the fitrah hadith by integrating both classical Islamic texts and contemporary social sciences data. In conclusion, the emphasis in the fitrah hadith that “then his parents make him a Jew, Christian, or Magian” demonstrates that the family institution is the cornerstone of religious education and the content and quality of this education directly affect the development of a childs faith, personality and identity.
Anahtar Kelimeler
Hadith Fitrah Identity Personality Family Religious Education
Kaynakça
- Abdülbâkî, M. Fuad. el-Mu’cemü’l-müfehres. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1986.
- Abdürrezzâk b. Hemmâm, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî, el-Musannef, thk, Habîburrahmân el-A‘zamî, 11 Cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. 6 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Ahmed Muhammed Şakir, 10 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1416/1995.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî, el-Müsned, thk. Şuayb el-Arnaûd, 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1420/1999.
- Akseki, Ahmet Hamdi. İslâm - Fıtrî, Tabiî ve Umûmî Bir Dindir. İstanbul: Sebil Yayınevi, 2004.
- Armaner, Neda. Din Psikolojisine Giriş. Ankara: Ayyıldız Matbaası, 1980.
- Armaner, Neda. “Şahsiyet Terbiyesinde Dini Kültürün Rolü”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20 (1976), 143-150.
- Arslan, Zarife Şeyma. Fıtrat Kavramı Çerçevesinde Eğitimde “İnsanın Neliği” Sorusu. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
- Atav, Nephan. “Şahsiyetin Gelişmesinde Aile Çevresinin ve Ailedeki Gerginliklerin Etkileri”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Ay, Mehmet Emin. “Aile Ortamında Yerine Getirilen İbadetlerin Çocuk Üzerindeki Etkileri.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 1/1 (1994), 163-170.
- Ay, Mehmet Emin. “Ailede Verilecek Din Eğitiminde Genel Prensipler.” İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II Sempozyumu. ed. İbrahim Canan. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
- Ay, Mehmet Emin. Çocuklarımıza Allah’ı Nasıl Anlatalım. İstanbul: Timaş Yayınları, 2013.
- Aybey, Salih. “Ailenin Dini Değerleri Aktarmadaki Rolü ve Bu Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken İlkeler.” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 7/2 (2018), 544-560.
- Aydın, A. Rıza. “Çocuğun Dini Kişiliğinin Gelişiminde Aile Faktörü”. Ekev Akademi Dergisi 7/15 (2003), 105-112.
- Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. ‘Umdetü’l-kârî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
- Başaran, İbrahim Ethem. Psikoloji. Ankara: Kadıoğlu Matbaası, 1978.
- Bayraklı, Bayraktar. “İslâm’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II”. Kur’ân-ı Kerim’e Göre Ailede Çocuk Eğitimi. İstanbul: Ensar Yayınları, 1996.
- Bayraklı, Bayraktar. İslâm’da Eğitim. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 1989.
- Beyatlı, Yahya Kemal. Aziz İstanbul. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, 12. Basım, 2009.
- Bilecik, Sümeyra. “Anne Baba Tutumlarının Bireylerin Din Algısına Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi 15/33 (2017), 7-38.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-sahîh. 8 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Canan, İbrahim. Hz. Peygamber’in Sünnetinde Terbiye. İstanbul: Akademi Yayınları, ts.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd el-. es-Sıhâh. thk. Ahmed Abdulğafûr Attâr. 6 Cilt. Mısır: Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, ts.
- Coşkun, İbrahim. İslâm Düşüncesinde İnkâr Problemi. Konya: Tekin Kitabevi, ts.
- Coşkun, Selçuk. Bir Eğitimci Olarak Hz. Peygamber’in İnsan Anlayışı. Erzurum: Ekev Yayınları, ts.
- Çamdibi, Mahmut. Şahsiyet Terbiyesi ve Din Eğitimi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Çifçi, Osman Zahid. “Naturalist Verilerin Teistik Sonuçları (Fıtrat Kavramı Özelinde Bir Yorum Denemesi)”. Ekev Akademi Dergisi 63 (2015), 345-356.
- Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Elmusa, Merve. Kütüb-i Sitte Çerçevesinde Fıtrat Hadislerinin Tespit, Tahric ve Değerlendirmesi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
- Emiroğlu, Kudret - Aydın, Suavi. Antropoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2003.
- Erkaya, Musa. Hadîsü'l-Fıtra: Dirâse İsnâdiyye Tahlîliyye. PDF: İlahiyat Yayınevi, 2025.
- Erul, Bünyamin. Hadislerin Dili. Ankara: TDV Yayınları, 2009.
- Evgin, Abdulkadir. “Hadislerde ‘Fıtrat’ Kavramı ve ‘İslam Fıtratı’ Söyleminin Tenkidi”. K. Maraş Sütçü İmam Ü. İlahiyat Fak. Dergisi 1/1 (2003), 93-110.
- Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed b. Ezher el-Ezherî el-Herevî. Tehzîbü’l-lüğa. thk. Ahmed Abdulalîm. 15 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mısriyye, 1964.
- Fahrüddîn er-Râzî, Ebû Abdillâh Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî. Mefâtîhu’l-ğayb. 32 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
- Fırat, Erdoğan. Şahsiyet Gelişiminde Tevbenin Fonksiyonu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Doçentlik Tezi, 1982.
- Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kûb b. Muhammed. el-Kâmûsu’l-muhît. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1993.
- Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. İhyâü ‘Ulûmi’d-dîn. çev. Ahmed Serdaroğlu. 4 Cilt. İstanbul: Bedir Yayınevi, 1986.
- Gökçe, Birsen. “Çocuğun Kişiliğinin Gelişiminde Aile, Okul ve Dış Çevrenin Rolü”. Aile Yazıları III, Birey, Kişilik ve Toplum. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Günay, Ünver. Din Sosyolojisi. İstanbul: İnsan Yayınları, 2000.
- Güngör, Erol. Ahlâk Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2010.
- Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-Ayn. thk. Mehdî el-Mahzûmî - İbrahim el-Ferâhidî. 8 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Âlemi li’l-Matbuât, 1998.
- Hâzin, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Hâzin el-Bağdâdî. Lubâbü’t-te’vîl. 7 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, ts.
- Hemmâm, Ebû Ukbe Hemmâm b. Münebbih es-San‘ânî. Sahîfetü Hemmâm b. Münebbih. thk. Ali Hasan Ali Abdülhamîd. Beyrut: Mektebetü’l-İslâmî Dâru Ammâr, 1407/1988.
- Hökelekli, Hayati. Çocukta Ahlâk Gelişimi ve Eğitimi, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. İstanbul: İslam Araştırmaları Vakfı, 1998.
- Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2008.
- Hökelekli, Hayati. “Fıtrat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/47-48. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
- Isfahânî, Ebü’l-Kâsım Hüseyn b. Muhammed b. el-Mufaddal er-Râgıb. el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur’ân. İstanbul: y.y., 1986.
- İbn Abdilber en-Nemerî, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdillâh b. Muhammed. et-Temhîd limâ fi'l-Muvatta' mine'l-meânî ve'l-esânîd. nşr. Saîd Ahmed E’rab v.dğr. 25 Cilt. Tıtvân: Vizâretü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1990.
- İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî. Mu’cemü mekâyîsi’l-luğa. thk. Muhammed Harun Abdusselâm. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts.
- İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisanü’l-Arab. 10 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1994.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm el-Harrânî. Der’u teâruzi’l-akli ve’n-nakl. thk. Muhammed Reşad Sâlim. 11 Cilt. b.y.: Dâru’l-Künûzi’l-Edebiyye, ts.
- İbnü’l-Esîr, Ebü’s-Seâdât Mecdüddîn el-Mübârek. en-Nihâye fî garîbi’l-hadîs ve'l-eser. nşr. Tâhir Ahmed ez-Zâvî, Mahmûd Muhammed et-Tanâhî, 5 Cilt. Beyrut: Dârul-Kütübi'l-Bünânî, ts.
- İbrahim Mustafa v.dğr. el-Mu’cemü’l-vasît. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
- İmam Mâlik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî. el-Muvatta’. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Joachim, Wach. Din Sosyolojisi. çev. Ünver Günay. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, 1990.
- Kastallânî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed b. Ebî Bekr el-Kastallânî, İrşâdü’s-sârî li şerhi Sahîhi'l-Buhârî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1305/1889.
- Kaya, Mevlüt. Din Eğitiminde İletişim ve Dini Tutum: Bazı Çevre Faktörlerinin Dini Tutum Üzerindeki Etkisi. Samsun: Etüd Yayınları, 1998.
- Köylü, Mustafa. “Çocukluk Dönemi Dini İnanç Gelişimi ve Din Eğitimi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 45/2 (2004), 37-54.
- Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş – Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2009.
- Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmî’ li ahkâmi’l-Kur’ân. 20 Cilt. b.y.: y.y., ts.
- Ma‘mer b. Râşid, Ebû Urve el-Basrî es-San‘ânî, el-Câmi’, (Abdürrezzâk b. Hemmâm’ın el-Musannef’iyle birlikte.), tahk., Habîburrahmân el-A‘zamî), 11 cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1403/1983.
- Marshall, Gordon. Sosyoloji Sözlüğü. çev. Osman Akınhay - Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999.
- Mehmedoğlu, Ali Ulvi. Kişilik ve Din. İstanbul: Dem Yayınları, 2004.
- Mutarrizî, Ebu’l-Feth Nasr b. Abdüsseyyid. el-Muğrib fî tertîbi’l-mu’rib. thk. Fahûrî Mahmud. 2 Cilt. Halep: Mektebetü Usâme b. Zeyd, 1979.
- Müslim, Ebu’l-Huseyin Muslim b. Haccâc. el-Câmiu’s-Sahîh. thk. M. Fuad Abdulbâkî. 3 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Necati, Osman. Hadis ve Psikoloji. çev. Mustafa Işık. Ankara: Fecr Yayınları, 2000.
- Necati, Osman. Kur’an ve Psikoloji. çev. Hayati Aydın. Ankara: Fecr Yayınları, 2012.
- Öcal, Mustafa. “Ailede Çocukların Dinî ve Ahlâkî Eğitimlerinde Karşılaşılan Problemlerin Başlıca Sebepleri ve Çözüm İçin Bazı Teklifler.” Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 3 (1996), 187-206.
- Öcal, Mustafa. Din Eğitim ve Öğretiminde Metodlar. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2013.
- Öge, Sinan. “Fıtratın Mîsâkı”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (Haziran 2004), 243-263.
- Özcan, A. Osman. “Din ve Ahlâk Eğitiminde Ailenin Rolü”. Kubbealtı Akademi Mecmuası 4 (1985), 13-18.
- Özgür, İbrahim N. Çocuk Psikolojisi (Çocuk Gelişimi ve Modern Eğitim). İstanbul: İbrahim Özgür Yayınları, 1979.
- Özgüven, İbrahim Ethem. Hacettepe Kişilik Envanteri El Kitabı. Ankara: y.y., 1992.
- Peker, Hüseyin. Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2008.
- Peker, Hüseyin. “Olumlu Şahsiyet Özellikleri ve Din”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (1986), 100-105.
- Râmhürmüzî, Ebû Muhammed İbn Hallâd el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd. Emsâlü’l-hadîs. thk. Ahmed Abdülfettâh Temmâm. Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye, 1409/1988.
- Sübkî, Ebü’l-Hasen Takıyyüddîn Alî b. Abdilkâfî b. Alî b. Temmâm. Küllü mevlûdin yûledü ale’l-fıtra. thk. Ebû Muhammed es-Seyyid İbrahim b. Ebî Amme. Tantâ: y.y., 1410/1989.
- Şentürk, Habil. Din Psikolojisine Giriş. İstanbul: İz Yayıncılık, 2010.
- Tekin, Muhammet Ali. Fıtrat Hadisi – Anlam ve Yorum - Bursa: Emin Yayınları, 1. Basım, 2021.
- Tezcan, Mahmut. “Çocuk Eğitiminde Ailenin Rolüne Sosyolojik Bir Bakış”. Aile Yazıları I, Temel Kavramlar, Yapı ve Tarihi Süreç. ed. Beylü Dikeçligil - Ahmet Çiğdem. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, 1991.
- Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). es-Sünen. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
- Uysal, Veysel. Din Psikolojisi Açısından Dînî Tutum, Davranış ve Şahsiyet Özellikleri. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1996.
- Yavuz, Yusuf Şevki. “Bezm-i Elest.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/106-18, İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
- Yavuzer, Haluk. Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2012.
- Yavuzer, Haluk. Psiko-Sosyal Açıdan Çocuk Suçluluğu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1986.
- Yavuzer, Haluk. “Yaygın Ana-Baba Tutumları”, Ana-Baba Okulu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1995.
- Yüceer, Mustafa. Ömer Nasühi Bilmen'in Muvazzah İlm-i Kelam Örneğinde Kelâmla İlgili Rivayetler. Konya: Hikmetevi, 2021.
- Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed el-Hüseynî. Tâcü’l-arûs min cevâhiri’l-Kâmûs. 20 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Fâik fî ğarîbi’l-hadîs. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim - Ali Muhammed el-Becâvî. 4 Cilt. Kahire: Matbaatu Îsa el-Bâbî el-Halebî, 1971.
- Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. Esâsü’l-belâğa. 4 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1385/1965.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Hadis |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 2 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 12 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 13 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 16 |
Amaç ve Kapsam
| Dergi Adı: Hadith | Yayın Dili: Türkçe, İngilizce, Arapça |
| e-ISSN: 2667-5455 | Okur Kitlesi: Hadith dergisinin hedef kitlesi, Hadis (ve sünnet) alanında araştırmalarını sürdüren profesyoneller ile bu alana ilgi duyan öğrenciler, okurlar ve kurumlardır. |
| Yayın Aralığı: Dergimiz, sürekli yayın modelini benimsemektedir. | Makale Kabul Tarihleri: Dergimizde süre sınırı bulunmamaktadır. Dergimiz, sürekli yayın modelini benimsemektedir. Dergiye gönderilen çalışmaların hakem süreçleri tamamlandıktan sonra makaleler doğrudan yayımlanmaktadır. |
| Yayına Başlangıç: 31.12.2018 | Yayım Türü: Açık Erişim |
Editörler: Prof. Dr. Veysel ÖZDEMİR Prof. Dr. Muammer BAYRAKTUTAR Prof. Dr. Salih KESGİN | Konu Kategorisi Beşeri Bilimler: Dini Çalışmalar/Hadis Tarihi; Bilim Tarihi/Hadis Usulü; Metodoloji, Epistemoloji/ Hadis ve Sünnet Anlam, Yorum ve Dini Değeri; Sosyal Bilimler Çağdaş Dönem Hadis Tartışmaları; Sosyoloji/ İnterdisipliner Hadis Araştırmaları; Multidisipliner Bilimler |
| Yayıncı: Prof. Dr. Veysel ÖZDEMİR | İntihal Kontrolü: TURNITIN |
| Yazı İşleri Müdürü: Prof. Dr. Muammer BAYRAKTUTAR | Telif Hakkı: Yazarlar, telif ve tam yayın haklarına kısıtlama olmaksızın sahiptir. |
| Yayımlandığı Ülke: Türkiye | Lisans: CC BY-NC |
| Ücret Politikası: Hiçbir ad altında yazar veya kurumundan ücret alınmaz | Hakemlik Türü: Çift Taraflı Kör Hakemlik |
| Dergi Geçmişi: Derginin herhangi bir isim değişikliği bulunmamaktadır. | Açık Erişime Başlama Tarihi: 2018 (İlk sayıdan itibaren) |
| Yayın İlkeleri |
| • Hadith’de sadece hadis (ve sünnet) alanıyla ilgili çalışmalara yer verilir. Özgün ve ilmi makaleler dışında makale ve tebliğ çevirileri, edisyon kritik (tahkik) çalışmaları, tez, kitap ve sempozyum değerlendirmeleri, eleştiri yazıları, mülakâtlar, anılar, hadis dünyasından haberler vs. yayımlanabilir. |
| • Hadith dergisine gönderilen makalelerin daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış ve yayımına karar verilmemiş olması gerekmektedir. |
| • Gönderilen yazılar resim, şekil, harita vb. ekleri de dâhil olmak üzere 9,000 sözcüktür fakat gerekli durumlarda kelime sayısı yayın kurulu tarafından arttırılabilir. |
| • Hadith, İSNAD Atıf Sistemi'ni kullanmaktadır. Dergimize gönderilecek makalelerin bu sisteme göre düzenlenmesi gerekmektedir. |
| • Hakem süreci tamamlanan makalelerin 150 kelimelik öz ile birlikte en az 750-800 kelimelik makalenin dilinin dışındaki Türkçe, İngilizce veya Arapça dillerinden ikisinden özet içermesi de talep edilmektedir. Makaleler, 5-8 arası anahtar kelime içermelidir. |
| • Makale sonunda, kaynakçadan önce, araştırmacıların katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına aşağıdaki tabloya uygun olarak belirtilmelidir. |
Yazım Kuralları
| 1. | Hadith’de sadece hadis (ve sünnet) alanıyla ilgili çalışmalara yer verilir. Özgün ve ilmi makaleler dışında makale ve tebliğ çevirileri, edisyon kritik (tahkik) çalışmaları, tez, kitap ve sempozyum değerlendirmeleri, eleştiri yazıları, mülakâtlar, anılar, hadis dünyasından haberler vs. yayımlanabilir. |
| 2. | Dergiye yalnızca Türkçe, İngilizce ve Arapça dillerinde hazırlanmış çalışmalar kabul edilir. |
| 3. | Gönderilen makaleler derginin amaç ve kapsamına uygun olmalıdır. |
| 4. | Orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan, her bir yazar tarafından içeriği ve gönderimi onaylanmış yazılar değerlendirmeye kabul edilir. |
| 5. | Yazar(lar)ın telif hakları ve yayın hakları saklıdır. |
| 6. | Çalışmalar derginin yazım kurallarına uyularak hazırlanmalıdır. |
| 7. | Makaleler dergi web sitesine “Makale Gönder” sekmesinden elektronik olarak gönderilmelidir. |
| 8. | Tüm belge ve dosyalar Word belgesi (.doc veya .docx) olarak sunulmalıdır. |
| 9. | İSNAD Atıf Sistemi kullanılmayan makaleler tashih için yazara iade edilir. |
| 10. | Gönderilen yazılar resim, şekil, harita vb. ekleri de dâhil olmak üzere 9,000 sözcüktür fakat gerekli durumlarda kelime sayısı yayın kurulu tarafından arttırılabilir. |
| 11. | Hakem süreci tamamlanan makalelerin 150 kelimelik öz ile birlikte en az 750-800 kelimelik makalenin dilinin dışındaki Türkçe, İngilizce veya Arapça dillerinden ikisinden özet içermesi de talep edilmektedir. Makaleler, 5-8 arası anahtar kelime içermelidir. |
| 12. | Derginin tüm giderleri Yayıncı tarafından karşılanmaktadır. Dergide makale yayını ve makale süreçlerinin yürütülmesi ücrete tabi değildir. Dergiye gönderilen ya da yayın için kabul edilen makaleler için işlemleme ücreti ya da gönderim ücreti alınmaz. |
| 13. | Makale yayınlanmak üzere Dergiye gönderildikten sonra yazarlardan hiçbirinin ismi, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar listesinden silinemez ve yeni bir isim yazar olarak eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez. |
| 14. | Kitap kritikleri için 50-100 kelimelik Türkçe ve İngilizce özete yer verilmeli, kaynakçada ise en az bir eser (kritik edilen eser olabilir) bulunmalıdır. |
| 15. | Makale sonunda, kaynakçadan önce, araştırmacıların katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına aşağıdaki tabloya uygun olarak belirtilmelidir. |
| 16. | Etik Kurul onayı gerektiren makaleler için Etik Kurul onayı alınmalı ve bu onay (kurul adı, tarih ve numarası) makalenin ilk sayfasında ve yöntem bölümünde belirtilmelidir. Etik Kurul onayı gerektiren araştırmalar için lütfen Derginin Etik İlkeleri ve Yayın Politikası'nı inceleyiniz. |
| 17. | Gönderilen yazılar resim, şekil, harita vb. ekleri de dâhil olmak üzere 9,000 sözcüktür fakat gerekli durumlarda kelime sayısı yayın kurulu tarafından arttırılabilir. |
| 18. | Makale Gönderim Tarihi: Dergimizde süre sınırı bulunmamaktadır. Dergimiz, sürekli yayın modelini benimsemektedir. Dergiye gönderilen çalışmaların hakem süreçleri tamamlandıktan sonra makaleler doğrudan yayımlanmaktadır. |
| Kullandığımız atıf sistemine daha detaylı incelemek için bkz. | Bağlantı Adresleri |
| İSNAD Dipnotlu: | |
| İSNAD Metiniçi: | |
| İSNAD Kısaltmalar: | |
| İSNAD Öz ve Özet Yazımı: | https://www.isnadsistemi.org/guide/isnad2/akademik-yazim/4-oz-ve-ozet-yazimi/ |
| İSNAD Atıf ve Alıntı Yapmak: | https://www.isnadsistemi.org/guide/isnad2/akademik-yazim/20-atif-ve-alinti-yapmak/ |
| İSNAD Akademik Yazım: |
| İntihal Taraması/ Plagiarism Detection | Bu makale intihal taramasından geçirildi. This paper was checked for plagiarism. |
| Yayın Etiği/ Publication Ethics | Hadith is committed to upholding the highest standards of publication ethics and pays regard to Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing published by the Committee on Publication Ethics (COPE), the Directory of Open Access Journals (DOAJ) and the Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA). Hadith dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'ne uymaktadır. Ayrıca Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından yayınlanan uluslararası etik yayıncılık ilkelerini benimsemiştir. Dergimiz Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri'nde açıklanan yönergelere de tabidir. |
| Etik Beyan/ Ethical Statement | Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited. |
| Finansman/ Grant Support | The author(s) declared that this study has received no financial support. Yazar(lar) bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir. |
| Çıkar Çatışması/ Conflict of Interest | Yazar(lar) çıkar çatışması bildirmemiştir. The authors have no conflict of interest to declare. |
| Yazarların Katkıları/Authors Contributions | Veri Toplanması: Yazar-1 (%50), Yazar-2 (%50) Veri Analizi: Yazar-1 (%60), Yazar-2 (%40) Makale Gönderimi ve Revizyonu: Yazar-1 (%90), Yazar-2 (%10) Çalışmanın Tasarlanması: Yazar-1 (%55), Yazar-2 (%45) Conceiving the Study: Author-1 (%55), Author-2 (%45) Data Collection: Author-1 (%50), Author-2 (%50) Data Analysis: Author-1 (%60), Author-2 (%40) Submission and Revision: Author-1 (%90), Author-2 (%10) |
| Etik Komite Onayı/ Ethical Approval | .... Üniversitesi Etik Kurulu Başkanlığının ... tarihli ... sayılı kararıyla gerekli etik izinler alınmıştır. Ayrıca, çalışmada Helsinki Bildirgesi’ndeki araştırma ilkelerine bağlı kalınmıştır. An application for ethical approval was made to .... University Ethics Committee and the necessary ethical permissions were obtained with the decision numbered .... dated ...2022. In addition, the study adhered to the research principles of the Declaration of Helsinki. |
| Açık Erişim Lisansı/ Open Access License | This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC). Bu makale, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır. |
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın İlkeleri
• Hadith dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uymaktadır. Hadith, Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni benimsemiştir. Ayrıca Türkiye Editörler Çalıştayı Kararlarına da uymayı taahhüt eder.Basın Kanunu
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi
Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri
Türkiye Editörler Çalıştayı Kararları
• Hadith, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder: Ön kontrolden geçirilen makaleler, TURNITIN yazılımı kullanılarak intihal için taranır. İntihal/kendi kendine intihal tespit edilirse yazarlar bilgilendirilir. Editörler, gerekli olması halinde makaleyi değerlendirme ya da üretim sürecinin çeşitli aşamalarında intihal kontrolüne tabi tutabilirler. Yüksek benzerlik oranları, bir makalenin kabul edilmeden önce ve hatta kabul edildikten sonra reddedilmesine neden olabilir. Bu oranın %20’ten az olması beklenir.
• Hadith dergisinde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Hadith Dergisi yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir:
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır (Bk. COPE Yönerge) COPE İş Akış Diyagramları (Türkçe).
Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse, makale yazarının çalıştığı kuruma bu durum resmi yollardan bildirilecek ve makale reddedilecektir. Hadith Dergisi, editör ve/veya hakemler tarafından verilen dönütlere göre yazarlardan analiz sonuçlarına ilişkin çıktı dosyalarını isteme hakkına sahiptir.
Yayına hazırlanan çalışma; kitap bölümü, yayınlanmamış tebliğ metni ile yüksek lisans veya doktora tezinden üretilmiş ise mutlaka çalışmanın ilk sayfasında Türkçe ve İngilizce olarak bu husus belirtilmelidir.
• Tebliğden üretilen makalelerin değerlendirmeye alınabilmesi için yazarın makalesini, “Çalışmam, daha önce yayımlanmamıştır ve yayımlanmayacaktır." şeklinde ıslak imzalı taahhütname ile birlikte göndermesi gereklidir. Zira duplication/tekrar yayın/bilimsel yanıltma/çoklu yayın suçtur. TÜBİTAK Yayın Etik Kurulu'na göre tekrar yayın, aynı araştırma sonuçlarını birden fazla dergiye yayım için göndermek veya yayımlamaktır. Bir makale önceden değerlendirilmiş ve yayımlanmışsa bunun dışındaki yayınlar tekrar yayın sayılmaktadır.
Yayın Etiği Beyanı
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Yazarlar tarafından araştırma veya yayını kötüye kullanmaya yönelik olasılık söz konusu ise; bulguların güvenilir olmadığına ve yazarların kurumlarının olayı soruşturmadığına dair kanıtlar var veya olası soruşturma haksız veya sonuçsuz görünüyor ise, editörler endişe ifadesi yayınlamayı düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE yönergeleri dikkate alınır.
İntihal Eylem Planı ve Derginin Önlemleri
Dergi fikri mülkiyete saygı duyar ve yazarlarının özgün çalışmalarını korumayı ve teşvik etmeyi amaçlar. İntihal içerikli yazılar kalite, araştırma ve yenilik standartlarına aykırıdır. Bu nedenle, dergiye makale gönderen tüm yazarların etik standartlara uyması ve herhangi bir biçimde intihalden kaçınması beklenir. Gönderilen veya yayınlanan bir yazıda bir yazarın intihalden şüphelenilmesi durumunda, öncelikle çalışmayı derginin Etik Editörü inceler. Sonrasında bu çalışma Editörler Kurulu'nda incelenir. Daha sonra Dergi iki hafta içinde açıklamalarını göndermek için yazar(lar)la iletişime geçer. Dergi, belirtilen süre içinde yazardan herhangi bir yanıt almazsa, yazarın bağlı olduğu üniversite ile iletişime geçerek iddianın araştırılmasını talep eder.
Dergi, intihal içerdiği tespit edilen yayınlanmış yazılara karşı aşağıda belirtilen ciddi önlemleri alacaktır:
1. Dergi, ilgili yazar hakkında kesin işlem yapılması için yazar(lar)ın bağlı olduğu üniversite ile derhal iletişime geçecektir.
2. Dergi, yayınlanan makalenin PDF kopyasını web sitesinden kaldıracak ve tam metin makaleye tüm bağlantıları devre dışı bırakacaktır. İntihal Edilmiş Makale ibaresi yayınlanan makalenin başlığına eklenecektir.
3. Dergi, yazar hesabını devre dışı bırakacak ve yazarın gelecekteki tüm gönderilerini 3 yıl süreyle reddedecektir.
Bu dergi, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder: Ön kontrolden geçirilen makaleler, TURNITIN yazılımı kullanılarak intihal için taranır. İntihal/kendi kendine intihal tespit edilirse yazarlar bilgilendirilir. Editörler, gerekli olması halinde makaleyi değerlendirme ya da üretim sürecinin çeşitli aşamalarında intihal kontrolüne tabi tutabilirler. Yüksek benzerlik oranları, bir makalenin kabul edilmeden önce ve hatta kabul edildikten sonra reddedilmesine neden olabilir. Bu oranın %20’den az olması beklenir.
Özel Sayı Yayımlama Politikası
Dergimizde Yayın Kurulu'nun talebi üzerine yılda bir kez özel sayı yayımlanabilir. Özel sayıda yer alması için gönderilen makaleler önce Editöryal ön incelemeye tabi tutulur. Sonra derginin yazım kurallarına uygunluk açısından incelenir ve intihali önlemek için benzerlik tarama yapılır. Bu aşamalardan sonra çift taraflı körleme modelinin kullanıladığı akran değerlendirmesi sürecine alınır.
Anket ve Mülakata Dayanan Çalışmaların Yayını
Hadith dergisi, bilimsel süreli yayıncılıkta etik güvence oluşturmak amacıyla, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ve “Dergi Yayıncıları için Davranış Kuralları” ilkelerini benimsemektedir. Bu kapsamda dergiye gönderilen çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulmalıdır:
1) Etik kurul izni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için (etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
2) Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda, izinle ilgili bilgilere (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde, ayrıca makalenin ilk/son sayfalarından birinde; olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmelidir.
Yayın Etiği Politikası
Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel yapı taşıdır. Bu, yazarların ve onları destekleyen enstitülerinin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir:
Bilim araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler:
• İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
• Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
•Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dahil ettirmek.
Diğer etik ihlal türleri:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
ğ) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
h) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak,
ı)Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak,
i) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
j) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
k) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak (YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Madde 4).
Paydaşların Sorumlulukları
Okuyucularımız ve paydaşlarımız Hadith Dergisi’nde yayımlanan yazılarda gördükleri önemli bir yanlışlığı veya bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin ihlalleri hadith.researches@gmail.com adresine mail atarak bildirimde bulunabilir. Bu tür bildirimler gelişmemiz için fırsat sağlayacağından memnuniyetle karşılar, hızlı ve yapıcı bir şekilde geri dönüş yapmayı amaçlarız.
a) Editörlerin Sorumlulukları
Hadith Dergisi, editörleri ve alan editörleri, Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kuralları’na (COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors), Committee on PublicationEthics (COPE) 'nin yayınladığı Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kuralları’na (COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors) ve yayın etiğinin kötüye kullanımı ya da ihlali ile ilgili olası durumlarda COPE tarafından geliştirilen Yayın Etiği Akış Şemaları ilkelerine dayanarak aşağıdaki etik görev ve sorumlulukları sağlayacaktır:
• Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük: Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez. Editörler, yayımlanan sayıların okuyucuya, araştırmacıya, uygulayıcıya ve bilimsel alana katkıda bulunmasına ve özgün nitelikte olmasına özen gösterir.
• Bağımsızlık: Editörler, (Editör ve Yardımcı Editörler) ile yayıncı arasındaki ilişki editör bağımsızlığı ilkesine dayanmaktadır. Editörler ve yayıncı arasındaki yazılı anlaşmaya göre, editörlerin tüm kararları yayıncıdan ve dergi sahibinden bağımsızdır. Editörler, dergi politikası, yayım kuralları ve seviyesine uymayan eksik ve hatalı araştırmaları hiçbir etki altında kalmadan reddetmelidir.
• Gizlilik: Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar. En az iki hakem tarafından değerlendirilen makalelerin çift taraflı kör hakemlik sistemine göre değerlendirilmesini sağlar ve hakemleri gizli tutar.
• Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları: Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar. Editörler, kabul ya da reddettiği makalelerle ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
• Yayın Kararı: Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur. Editörler, makaleleri kabul etmek ya da reddetmek sorumluluk ve yetkisine sahiptir. Dolayısıyla sorumluluk ve yetkisini yerinde ve zamanında kullanmak zorundadır.
• Etik Kaygılar: Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Nitekim fikri mülkiyet haklarından ve etik standartlardan ödün vermeden iş süreçlerine devam ederler. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
• Dergi Kurullarıyla İşbirliği: Editörler, danışma komitesi üyelerinin tümünün yayın politikalarına ve yönergelerine uygun olarak süreçleri ilerletmesini sağlar. Danışma kurulu üyelerine yayın politikaları hakkında bilgi verir. Danışma kurulu üyelerinin çalışmalarını bağımsız olarak değerlendirmesini sağlar. Yeni danışma kurulu üyelerine katkıda bulunabilir ve uygun şekilde karar verir. Değerlendirme için danışma kurulu üyelerinin uzmanlığına uygun çalışmaları göndermelidir. Danışma kurulu ile düzenli olarak etkileşime geçer. Yayın politikaları ve dergi gelişimi için yayın kurulu ile düzenli toplantılar düzenler.
b) Yazarların Sorumlulukları
• Raporlaştırma standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
• Veri erişimi ve saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
• Özgünlük ve intihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. İntihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir.
• Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
• Makalenin yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
• Beyan ve çıkar çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe/fon numarası veya diğer İSans numarası dâhil).
•Hakem değerlendirme süreci: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak iş birliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
•Yayınlanan eserlerde temel hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve makale üzerinde bir dizgi hatası (erratum) düzeltmek veya makaleyi yayımdan çıkarmak için dergi editörleriyle veya yayıncılarıyla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
c) Hakemlerin Sorumlulukları
• Editoryal kararlara katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur. Makale ile ilgili diğer makale, eser, kaynak, atıf, kural ve benzeri eksiklerin tamamlanmasını işaret edilmelidir.
• Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
• Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
• Tarafsızlık standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
• Kaynakların kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
• Çıkar çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir. Hakemler ile değerlendirme konusu makalenin paydaşları arasında çıkar çatışması olmamalıdır.
Kör Hakemlik Süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite Güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel Verilerin Korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Olası Suistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikâyetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikrî Mülkiyet Haklarının Korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık
Editörler; Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir. Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır. Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikâyetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikâyetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Çıkar Çatışmaları
Dergi kurullarımızda görev yapanların dergimizde makale yayınlaması durumunda ilgili sayıdaki bütün görevleri askıya alınır. Kör hakemlik sisteminin ihlal edilmesine hiçbir şekilde izin verilmez. Bu türden yayınlar sayıdaki toplam makalelerin 1/3’ünü aşamaz.
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder. Birden fazla yazarlı çalışmalarda, hakem süreci tamamlanan çalışmanın sonunda katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına yer verilmelidir. (bkz. Makale Yazım Şablonu) Ayrıca hakem süreci tamamlanınca yazarlardan çıkar çatışması beyan formunu doldurup sisteme yüklemeleri istenir.
Ücret Politikası
Hadith dergisinin tüm giderleri yayıncı tarafından karşılanmaktadır. Dergide makale yayını ve makale süreçlerinin yürütülmesi ücrete tabi değildir. Dergiye gönderilen ya da yayın için kabul edilen makaleler için hiçbir ad altında işleme ücreti ya da gönderim ücreti alınmaz. Hadith dergisi yayın politikaları gereği sponsorluk ve reklam da kabul etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Dergi İmtiyaz Sahibi
Kurucular
https://unis.gop.edu.tr/akademisyen/muammer.bayraktutar
Baş Editör
Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
https://unis.gop.edu.tr/akademisyen/muammer.bayraktutar
Editör Kurulu
https://unis.gop.edu.tr/akademisyen/muammer.bayraktutar
1970 yılında İstanbul’da doğdu. Mısır el-Ezher Üniversitesi Usûlüddin Fakültesi’nden mezun oldu (1992). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde “Hadislere Göre Lânet” isimli teziyle yüksek lisansını (1996), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde “XX. Asır Halep Muhaddisleri ve Abdülfettâh Ebû Gudde’nin Hadisçiliği” adlı çalışmasıyla doktorasını tamamladı (2008). Bu esnada Diyanet İşleri Başkanlığında Kur’an kursu öğretmeni, imam-hatip ve eğitim merkezi öğretim görevlisi gibi muhtelif unvanlarla görev yaptı (1994-2012). 2022 yılında doçent oldu. Evli ve üç çocuk babası olup halen Yalova Üniversitesi İslâmî İlimler Fakültesinde öğretim üyesidir
Alan Editörleri
https://unis.gop.edu.tr/akademisyen/muammer.bayraktutar
Editör Yardımcıları
Ön İnceleme Editörleri
Etik Editörü
Türkçe Dil Editörü
İngilizce Dil Editörü
ÖZGEÇMİŞ
1. Adı Soyadı: Bilal GENÇ
2. Doğum Tarihi: 14 Mart 1975
3. Unvanı: Prof. Dr.
Arapça Dil Editörü
Bilim ve Danışma Kurulu
Doç. Dr. Yusuf Suiçmez 1968 yılında Sürmene/Trabzon’da doğdu. 1975 yılında ailesi ile birlikte Kuzey Kıbrıs’a göç etti. İlk, Orta ve Lise öğrenimini Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde tamamladı. 1987-89 Yılları arasında Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde İngilizce Hazırlığı tamamlayarak İşletme ve Ekonomi (İngilizce) öğrenimine başladı. 1995 Yılında Medine İslam Üniversitesi’nde Arapça Önlisans ve lisans öğrenimini; 1998 yılında ise Karadeniz Teknik Üniversitesi Rize İlahiyat Fakültesi’nde ise Lisansüstü İngilizce Programını ve Yüksek Lisansını tamamladı ve bu arada aynı üniversitenin Sosyal Bilimler kadrosunda araştırma görevlisi olarak çalıştı. 2005 yılında ise Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde doktorasını tamamladı. 2017 yılında, çalıştığı üniversiteden, 2019’da UNİVERSİTELERARASI KURUL BASKANLIGI’ndan doçentlik unvanı aldı. 2003-2005 yılları arasında Doğu Akdeniz Üniversitesi Türkçe Eğitimi Bölümü’nde; 2005-2007 yılları arasında aynı üniversitenin Genel Eğitim Bölümü’nde; 2000-2011 yılları arasında ise Yakındoğu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 2009-2011 yılları arasında ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Din İşleri Başkanlığı görevini yürüttü. 2011 yılında açılan Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nin Kurucu Genel Koordinatörlüğünü yaptı ve 2014 yılına kadar aynı Fakültenin Dekanlığına vekalet etti. Halen aynı fakültede öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.
Doç. Dr. Yusuf Suiçmez ayrıca 2017 yılında Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Adalet Yüksek Okulu’nda önlisans, 2022 yılında ise Yakın Doğu Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde lisan öğrenimini tamamladıktan sonra Kamu Hukuku alanında ikinci doktorasını “GENEL HUKUK TEORİSİ AÇISINDAN HUKUKİ SORUMLULUK VE YAPAY ZEKA” konulu tez çalışmasıyla sürdürmektedir.
Birçok uluslararası ve ulusal yayını olan Doç. Dr. Yusuf Suiçmez, iyi düzeyde Arapça ve İngilizce, orta düzeyde Rumca bilmektedir. Milli sporcu da olan Doç. Dr. Yusuf Suiçmez evli ve iki çocuk babasıdır.
Ankara Ü. İlahiyat fakültesinden 1992'de mezun oldum. Yüksek Lisansımı Selçuk Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsünde 1996'da tamamladım. Aynı enstitüde 2004 yılında doktoramı bitirdim. 2015 Ekiminde doçent, 2022 yılında profesör oldum. Halen Necmettin Erbakan Ü. AK. İlahiyat Fakültesi Hadis Anabilim Dalı'nda Profesör Doktor unvanıyla Öğretim Üyesi olarak görevimi sürdürmekteyim.
Hadith Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.