Araştırma Makalesi

Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi

Sayı: 16 22 Haziran 2026
PDF İndir
AR EN TR

Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi

Öz

Makalede, temel hadis kaynaklarından Sünen-i Tirmizî’de yer alan bir hadisin sened ve metni değerlendirme teknikleriyle ele alındı. Hadisin konusu, sünneti ihyâ ve bid‘attan sakındırmaya dairdir. Makale konusu hadisin, yine temel hadis kaynaklarından Sünen-i İbn Mâce’de iki tariki (senedi) daha yer almaktadır. Ancak, bu isnatlara ait metinlerin muhtasar (kısaltılmış) olduğu, makale konusu hadisin lafzı diğer tariklerden intikal eden lafızlarla kıyaslandığında ziyade ifadeler taşıdığı tespit edildi. Ayrıca, değerlendirme konusu hadisin yer aldığı Tirmizî’nin Sünen’inin temel hadis kaynakları olan Kütüb-i Sitte’deki mevkii İbn Mâce’nin Sünen’ininden üstün görülmektedir. Zikredilen hususlar, hadis tenkidi ve teknikleri açısından söz konusu hadisin sened ve metnini etraflı şekilde değerlendirme alanı açmaktadır. Sıralanan sebeplerden dolayı makale konusu olarak Tirmizî hadisi tercih edilmiştir. Makalede hadisin senedi, ravi zinciri ve adedi, rivayet sigaları ve ravilerin cerh ve ta‘dîli (kusur ve kusursuzluğun tespiti) incelendi. Senedin çeşitli açılardan değerlendirilmesi neticesinde şunlar tespit edildi: Hadis, en üstün tahammül (nakletme) yolu olan “semâ‘” (işitme) ile alınmıştır. Hadisin Sünen-i Tirmizî’deki isnadı, Sünen-i İbn Mâce’de iki tarikin isnadlarına göre “nâzil”dir (ravi sayısı fazladır). Hadis, sıhhat açısından “mütabaat” (destekleme) ve “şevahid”le (şahit hadislerle) “hasen” mertebesine yükselmiştir. Makale konusu hadis, lafız ve mânâ açısından da tahlil edildi. Hadisin lafzı, diğer hadis kaynağında yer alan farklı tariklere ait lafızlarla karşılaştırıldı. Lafızların mukayesesinde hadisin diğer rivayetlere göre mufassal olduğu tespit edildi. Hadis metninin şerhi üzerine değerlendirmeler yapıldı. Hadisin, Hz. Peygamber’in sünnetlerinden ihmal veya terk edilenlerini ihyâ edip amel etme ve başkalarını da buna davet telkini ve teşviki taşıdığı değerlendirildi. Metnin devamında yer alan sünnetin esasları ve ruhuna aykırı olan bid‘atlerden sakındırma telkini de ele alındı. Metin değerlendirmesi içerisinde hadisin, beyanın maksadı açısından bir “terğîb” (teşvik) ve “terhîb” (sakındırma) rivayeti olduğu ifade edildi.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ‘Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed. ‘Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. 25 cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, ts.
  2. Buhârî, Muhammed b. İsma‘îl, Ebû ‘Abdillâh. el-Câmi‘u’s-sahîh. 3 cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
  3. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as es-Sicistânî. Sünenü Ebî Dâvûd. 5 cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
  4. Hâkim, Ebû ‘Abdillah en-Neysâbûrî. el-Müstedrek ‘ale’s-Sahîheyn. 5 cilt. Kâhire: Dârü’l-Haremeyn, 1417/1997.
  5. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. ‘Alî b. Sâbit. el-Kifâye fî ma‘rifeti usûli ‘ilmi’r-rivâye. thk. Ebû İshâk ed-Dimyâtî. 2 cilt. Kâhire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1423/2003.
  6. İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed ‘Abdurrahmân Muhammed b. İdrîs İbnu’l-Münzir er-Râzî. Kitâbu’l-Cerh ve’t-ta‘dîl. 9 cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1372/1952.
  7. İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. ‘Alî el-Askalânî. Takrîbü’t-Tehzîb. thk. Muhammed ‘Avvâme. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1420/1999.
  8. İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. ‘Alî el-Askalânî. Tehzîbü’t-Tehzîb. thk. İbrâhîm ez-Zeybek, Âdil Mürşid. 4 cilt. b.y.: Müessesetü’r-Risâle, ts.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hadis

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 2026

Kabul Tarihi

5 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 16

Kaynak Göster

APA
Hoşab, F. (2026). Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi. HADITH, 16, 181-203. https://doi.org/10.61218/hadith.1853575
AMA
1.Hoşab F. Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi. HADITH. 2026;(16):181-203. doi:10.61218/hadith.1853575
Chicago
Hoşab, Fahri. 2026. “Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi”. HADITH, sy 16: 181-203. https://doi.org/10.61218/hadith.1853575.
EndNote
Hoşab F (01 Haziran 2026) Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi. HADITH 16 181–203.
IEEE
[1]F. Hoşab, “Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi”, HADITH, sy 16, ss. 181–203, Haz. 2026, doi: 10.61218/hadith.1853575.
ISNAD
Hoşab, Fahri. “Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi”. HADITH. 16 (01 Haziran 2026): 181-203. https://doi.org/10.61218/hadith.1853575.
JAMA
1.Hoşab F. Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi. HADITH. 2026;:181–203.
MLA
Hoşab, Fahri. “Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi”. HADITH, sy 16, Haziran 2026, ss. 181-03, doi:10.61218/hadith.1853575.
Vancouver
1.Fahri Hoşab. Nebevî Sünneti İhya Hadisi ve Değerlendirilmesi. HADITH. 01 Haziran 2026;(16):181-203. doi:10.61218/hadith.1853575