Doğu Medreselerinde Eğitim Gören Öğrencilerin Şiddet Eğilimlerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın evrenini Hakkari ve Van illerindeki medreselerde eğitim gören ve aynı zamanda dışardan lise eğitimine de devam eden 156 medrese öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerin rastgele seçildiği bu çalışmada doğu medreselerinde eğitim gören öğrencilerin şiddet eğilimlerinin ne düzeyde olduğunu belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için de 20 sorudan oluşan şiddet eğilimi ölçeği kullanılmıştır. Ölçekteki sorular, medrese öğrencilerinin çeşitli demografik değişkenleriyle ilişkilendirilerek analiz edilmiştir. Bu değişkenler, öğrencinin medresede eğitim aldığı süre, öğrencinin ailesinin gelir düzeyi ve öğrencinin haftalık sportif faaliyetlerde bulunma süresi gibi demografik sorulardan oluşmaktadır. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Medresede kalma süresinin, şiddet eğilimi üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa sebep olmadığı bulgulanmıştır. Medrese öğrencilerinin şiddet eğilimi açısından bakıldığında ailelerine ait gelir düzeyi durumunun düşük veya orta olmasının anlamlı bir farklılığa neden olmadığı görülmüştür. Medrese öğrencilerinin şiddet eğilimlerinin, medresede kalma sürelerine göre değişiklik göstermediği saptanmıştır. Medrese öğrencilerinin şiddet eğilimlerinin, haftalık spor yapma sürelerine göre değişiklik göstermediği görülmüştür. Bu çalışma, Hakkari Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 11.08.2022 tarihli ve 33566 sayılı kurul kararına istinaden yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Din Psikolojisi
• Doğu Medreseleri
• Şiddet
• Şiddet Türleri
• Şiddet Eğilimi

Kaynakça

1. Akalın vd., Şükrü Haluk. Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2019.
2. Aktaş, Mehmet. “Vaz’ İlminde Tümellerin Yeri: Molla Halil es-Si’ridî’nin er-Risâletü’l-Haliliyye fi’l-Vaz’ Örneği”. Molla Halil es-Si‘ridî Hayatı, Eserleri ve İlmî Kişiliği. ed. Macit Sevgili vd. 563-577. İstanbul: Beyan Yayınları, 2019.
3. Arendt, Hannah. Şiddet Üzerine. çev. Bülent Peker. İstanbul: İletişim Yayınları, 2011.
4. Bilican, Veda. “Türkiye’de Kadına Yönelik Ekonomik Şiddet” 12/2 (2011), 101-112.
5. Budak, Selçuk. Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2009.
6. Freud, Sigmund. “Instincts and their vicissitudes”. The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, Volume XIV (1914-1916): On the history of the psycho-analytic movement, papers on metapsychology and other works. 109-140, 1957.
7. Freud, Sigmund. “On narcissism: An introduction”. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XIV (1914-1916): On the History of the Psycho-Analytic Movement, Papers on Metapsychology and Other Works. 67-102, 1957.
8. Freud, Sigmund. “Repression”. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XIV (1914-1916): On the History of the Psycho-Analytic Movement, Papers on Metapsychology and Other Works. 141-158, 1957.

9. Güneş, Adem. Şiddet, Din Eğitimi ve Değerler. İsanbul: Arı Sanat Yayınevi, 2. Basım, 2018.
10. Haskan, Özlem - Yıldırım, İbrahim. “Şiddet Eğilimi Ölçeği’nin Geliştirilmesi”. Eğitim ve Bilim 37/163 (2012), 165-177.
11. Hızlı, Mafail. “Osmanlı Medreselerinde Okutulan Dersler ve Eserler”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/1 (2008), 25-46.
12. Işıkdoğan, Davut. “Güneydoğu Medreselerinde Eğitim-Öğretim Faaliyetleri: Mardin Örneği”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53/2 (2012), 43-83.
13. İbrahim, Mustafa, vd. el-Mu‘cem-ul Vasît. İstanbul: Çağrı Yayınevi, 1984.
14. İnci̇, Rabia. “Çalışan Kadınlarda Şiddet Algısı ve Bu Algıda Ekonomik Şiddetin Yeri”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 2/3 (2019), 189-206. https://doi.org/10.33712/mana.594761
15. Izğır, Gözde. Lise öğrencilerinde akran zorbalığının yaygınlığı. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, 2019.
16. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınevi, 24. Basım, 2012.
17. Kartal, Bilal. Dinsel Şiddet ve Yıkıcılığın Psikolojisi. İstanbul: Lisans yayıncılık, 2021.
18. Keskin, Mustafa. “Doğu Medreselerin Ekseninde Eğitim-Öğretim Faaliyetler: Gaziantep Örneği”. Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/1 (2017), 61-82.
19. Kömürcü, Kamil. “Mantık Tarihinde İsagoci Geleneği”. Bilimname Dergisi 36/2 (2018), 45-62.
20. Musayev, İslam. “Doğu Medreselerinde Eğitim: Hakkâri Mele Nezir Medresesi Örneği”. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/2 (2018), 233-245.
21. Özcan, Ayşegül vd. “Lise Öğrencilerinde Şiddet Eğilimi ve Etkileyen Faktörler”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 2/1 (2020), 2-13.
22. Özgür, Gönül vd. “Lise Öğrencilerinin Şiddet Algıları, Şiddet Eğilim Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler”. Journal of Psychiatric Nursing 2/2 (2011), 53-60.
23. Özkan, Halit. “Süyûtî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim 24 Kasım 2022. https://islamansiklopedisi.org.tr/suyuti
24. Pala, Zeliha. Ergenlerde Şiddet Eğilimi ile Akademik Kendini Engelleme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2020.
25. Parman, Talat. “Baba Oğul İlişkisinde Şiddetin İletimi”. Psikanaliz Yazıları, Şiddetin İletimi. 67-78. İstanbul: Bağlam Yayıncılık, 2014.
26. Polat, Oğuz. Şiddet. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2. Basım, 2017.
27. Redhouse. Redhouse Sözlüğü. İstanbul: Sev Matbaacılık, 2006.
28. Saz, İrfan. “Spor - Şiddet İlişkisi, Nedenler ve Çözüm Önerileri”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 2 (2013), 137-157.
29. Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi, SDAM. Türkiye’de Medreseler ve Din Eğitimi. İstanbul: SDAM, 2016. https://www.sdam.org.tr/image/foto/2017/11/28/TURKIYE-DE-MEDRESELER-VE-DIN-EGITIMI_1511875692.pdf
30. Talu, Ertuğrul - Gümüş, Gökhan. “Türkiye’de Akran Zorbalığının Ergenler Arasında Yaygınlığının İncelenmesi: Bir Meta Analiz Çalışması”. Trakya Eğitim Dergisi 12/3 (2022), 1673-1682. https://doi.org/10.24315/tred.1030602
31. Türkmen, Deniz vd. “Lise Öğrencilerinin Şiddete Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi: Eskişehir Örneği”. Antalya I l Milli Egitim Müdürlüğü 2/1 (2020), 2-13. https://doi.org/10.37215/bilar.788633
32. Ünsal, Artun. “Genişletilmiş Bir Şiddet Tipolojisi”. Cogito 6/7 (1996), 29-36.
33. Wehmeier, Sally. Oxford Wordpower Dictionary. Oxford: Oxford University Press, 1993.
34. World Health Organization, WHO. Global Status Report on Violence Prevention. Geneva: WHO, 2014. https://www.who.int/publications/i/item/9789241564793