Implementation of the Public Framework Protocol in Local Governments

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 40, 339 - 373, 12.01.2026

Muhammed Talha Kandil

https://doi.org/10.31199/hakisderg.1818148

Öz

The public framework protocol for public collective labor agreements, introduced into labor law through an amendment to Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Bargaining in 2017, regulates the financial and social rights of public sector workers. In practice and literature, it is commonly referred to as the Public Framework Protocol (PFP). This study employs document analysis, one of the qualitative research methods, to examine the relevant literature and legislation. The aim of the study is to analyze, within the context of local governments, the place of the PFP in trade union legislation and its contributions to the parties, particularly its potential to safeguard the minimum rights of the worker side, which is in a relatively weaker position in the collective bar-gaining process. The provisions of the PFP are legally binding for the relevant admin-istrations and the unions affiliated with the confederations during its validity. However, part of the legal regulation governing the PFP was annulled by the Constitutional Court in 2023. It was also observed that the PFP was not implemented in local governments during the 2017–2023 period. This article argues that the PFP should be revised to allow its application in local governments. The analysis indicates that the PFP can con-tribute to the implementation of the principle of equal pay for equal work by reducing wage and social benefit disparities among workers in local governments and other public sectors. Furthermore, it may reduce transaction costs in the collective bargaining process, facilitate the maintenance of industrial peace, and strengthen the role of trade unions in collective bargaining.

Anahtar Kelimeler

Public framework protocol , local government , collective labor aggreement , transaction cost

Kamu Çerçeve Protokolünün Yerel Yönetimlerde Uygulanması

Öz

Kamu toplu iş sözleşmeleri çerçeve anlaşma protokolü, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na 2017 yılında eklenen bir düzenleme ile çalışma hayatına girmiştir. Kamu kesiminde çalışan işçilerin mali ve sosyal haklarını belirlemeyi amaçlayan bu protokol, uygulamada ve literatürde Kamu Çerçeve Protokolü (KÇP) olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kapsamında literatür ve ilgili mevzuat analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, yerel yönetimler ekseninde, toplu iş sözleşmesi pazarlık sürecinde görece zayıf konumda bulunan işçi tarafının asgari haklarını güvence altına alma potansiyeline sahip olan KÇP’nin sendikal mevzuattaki yerini ve taraflara sağladığı katkıları incelemektir. KÇP’de yer alan hükümlerin, geçerlilik süresi boyunca ilgili idareler ve taraf konfederasyonlara bağlı sendikalar açısından hukuki bağlayıcılık taşıdığı, ancak KÇP’yi düzenleyen kanun hükmünün bir kısmının 2023 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği görülmektedir. Buna rağmen, KÇP’nin yürürlükte olduğu 2017–2023 döneminde yerel yönetimlerde uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bu makalede, KÇP’nin yerel yönetimlerde uygulanacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Analiz sonucunda, KÇP’nin yerel yönetimler ile diğer kamu kesiminde çalışan işçiler arasındaki ücret ve sosyal hak farklılıklarını azaltarak eşit işe eşit ücret ilkesinin hayata geçirilmesine katkı sağlayabileceği, toplu iş sözleşmesi sürecindeki işlem maliyetlerini düşürebileceği, iş barışının sağlanmasını kolaylaştırabileceği ve sendikaların toplu pazarlık sürecindeki rolünü güçlendirebileceği bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kamu çerçeve protokolü , yerel yönetim , toplu iş sözleşmesi , işlem maliyeti

Kaynakça

• Akçay, İ. İ. (2010). Türkiye’de Emeğin Bir Mücadele Aracı Olarak İş İhtilafları: 1936-1963. Çalışma ve Toplum, 2(25), 41-64.
• Aktay, A. N. (2019). Toplu İş Hukuku (2. bs). Lykeion Yayınları.
• Atay, Y. Ş. (2015). Kamu Görevlileri Toplu Sözleşmesinin Hukuki Niteliği. Amme İdaresi Dergisi, 48(3), 1-39.
• Aydın, M. (2016). 1982 Anayasasında Sendika Kurma Hakkı ve Sınırlanması. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(2), 61-100.
• Baybora, D. (2017). Türkiye de İşte Aile Haklarına Bakış (Son Yapılan Değişikliklerle). İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 221-248. https://doi.org/10.20491/isarder.2017.243
• Caniklioğlu, N., Canbolat, T., & Özkaraca, E. (2022). İş Hukuku Dersleri (35. bs). Beta Yayıncılık.
• Çevikparmak, S., Celik, H., Adana, S., Uvet, H., Sauser, B., & Nowicki, D. (2022). Scale development and validation of Transaction Cost Economics typology for contracts: A systems thinking approach. Journal of Purchasing and Supply Management. https://doi.org/10.1016/j.pursup.2022.100769
• Cilavdaroğlu, A. A. (2019). Personel Hizmeti Sunan Belediye Şirketleri. Sayıştay Dergisi, 113, 181-205.
• Coase, R. H. (1937). The Nature of the Firm. Economica, 4(16), 386-405. https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.1937.tb00002.x
• ÇSGB (2025). Genel İşler İş Kolundaki Sendikaların Üye Sayıları. 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Gereğince; İşkollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2025 Ocak Ayı İstatistikleri Hakkında Tebliğ, Resmî Gazete tarih: 28.1.2025, sayı: 32796.
• Çöpoğlu, M. (2016). Belediyelerde İnsan Kaynakları Yönetimi ve Endüstri İlişkileri. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 10(1), 163-182.
• Duru, A. A. (2021). Yerel Yönetimlerde İnsan Kaynakları Yönetimi. İçinde P. Akarçay (Ed.), Yerel Yönetimlerde Güncel Yaklaşımlar: Teoriden Pratiğe (ss. 138-176). Ekin Kitabevi Yayınları.
• Duru, A. A. (2022). Yerel Yönetimler İçin Bir Doğrudan Demokrasi Uygulaması Önerisi: Yerel Referandum. İçinde G. Ak (Ed.), Kent ve Demokrasi Tartışmaları (ss. 83-110). Ekin Kitabevi Yayınları.
• Erençin, A. (2017). Büyükşehir Belediyeleri ve Personel Sorunu: 2006-2016 Dönemi. Yasama Dergisi, 35, 5-25.
• Erken, B. (2013). Anayasal Çerçevede Türkiye’de Çalışma Hakkı. Çalışma Dünyası Dergisi, 1(2), 66-84.
• Görmüş, A. (2012). Toplu Pazarlık Düzeyleri. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 1-11.
• Gültekin, N., & Terzioğlu, A. (2008). Kamu kesimi ücret politikası. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(2), 969-982.
• Hüseyinli, N., & Özçelik Kaynak, K. (2020). Türk Hukukunda Refakat İzni ve Uygulamadaki Yeri. 59-74. https://doi.org/10.32331/sgd.752131
• Kaya, A. (2014). Amaçsal Yorum. Ankara Barosu Dergisi, 4, 365-383.
• Kestane, D. (2003). Performansa Dayalı Ücret Sistemi ve Kamu Kesiminde Uygulanabilirliği. Maliye Dergisi, 142(144), 126-144.
• Kul, E. (2012). Yüksek Hakem Kurulu. Journal of Social Policy Conferences, 34. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/9743
• Oranburg, S., & Palagashvili, L. (2021). Transaction Cost Economics, Labor Law, and the Gig Economy. The Journal of Legal Studies, 50. https://doi.org/10.1086/704893
• Özçeli̇k, A. R., & Topalhan, T. (2020). Kamu Toplu İş Sözleşmelerinde Ücret Zamlarının Yürürlük Süre Tarihlerine ve Asgari Ücret Zammına Göre Değerlendirilmesi. İş ve Hayat Dergisi, 12, 32-52.
• SBB (2024). Kamu Kesimi İstihdam Türleri ve Çalışan Sayıları. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Kamu Sektörü İstihdam Sayıları 2024, https://www.sbb.gov.tr/kamu-istihdami/
• Sökmen Güler, E. (2015). Toplu İş Uyuşmazlıklarının Çözümünde Yüksek Hakem Kuruluna Başvurma ve Özel Hakeme Başvurma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(3), 55-72.
• TBMM. (2017). 696 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (1/907) ile İçtüzük’ün 128’inci Maddesine Göre Doğrudan Gündeme Alınmasına İlişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tezkeresi.
• Tortop, N. (1999). Personel Yönetimi (6. bs). Yargı Yayınları.
• Tutum, C. (1990). Kamu personeli sorunu. Amme İdaresi Dergisi, 23(3), 31-45.
• Uçkan Hekimler, B. (2019). Türkiye’de Kamu Sektöründe Yeni Bir Endüstri İlişkileri Sistemine Geçişin Habercisi: Kamu Kesimi Toplu İş Sözleşmesi Çerçeve Anlaşma Protokolleri. Çalışma ve Toplum, 61(2).
• Williamson, O. E. (1975). Markets and hierarchies, analysis and antitrust implications: A study in the economics of internal organization. New York: Free Press. http://archive.org/details/marketshierarchi00will
• Williamson, O. E. (1985). The Economic institutions of Capitalism: Firms, markets, relational contracting. The Free Press.
• Yenihan, B., & As, İ. (2017). Türkiye’de Kamu Sendikacılığının Gelişimi ve Toplu Pazarlık Sorunları. International Journal of Innovative Approaches in Social Sciences, 1(1), 71-89. https://doi.org/10.29329/ijiasos.2017.85.6
• Yıldız, G. B. (2021). Turkey: Enhancing social partners’ capacity and social dialogue in the new world of work. Içinde The New World of Work. https://www.elgaronline.com/edcollchap-oa/edcoll/9781800888043/9781800888043.00020.xml
• Yorgun, S. (2023). Sendikaların Toplu Pazarlık Yetkisi ve Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü’nün Hukuki Boyutu. Çalışma ve Toplum, 1(76), 97-120. https://doi.org/10.54752/ct.1241211
• YYGM. (2025). 2024 Yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu. Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://yerelyonetimler.csb.gov.tr/faaliyet-raporlari-i-88463