Dijital Gazeteler ve X Platformundaki Çevre Odaklı İçeriklerin Metin Madenciliği ile İncelenmesi: Sıfır Atık Projesi Örneği

Öz

Toplumsal problemlerin çözümü için kamuoyunu harekete geçiren büyük itici güçlerden birisi medyadır. Özellikle dijital gazeteler ve sosyal medya, çevre politikalarının ve projelerin kamuoyunda nasıl karşılık bulduğunu anlamak açısından önemli platformlardır. Bu çalışma Türkiye’de en kapsamlı çevre politikalarından biri olan Sıfır Atık Projesi’nin dijital medyada nasıl konumlandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma çevre politikalarının yalnızca uygulama düzeyinde değil, medya temsilleri üzerinden kamuoyunda nasıl anlamlandırıldığını analiz etmesi bakımından önem taşımaktadır. Sıfır Atık Projesi’nin çıktılarının, büyük ölçüde atık problemine fayda sağlaması, projenin uluslararası alanda ve Türkiye kamuoyunda büyük yankı uyandırması çalışmanın önemini artırmaktadır. Çalışmanın kapsamını, 01 Mayıs – 01 Haziran 2024 tarihleri arasında yayımlanan Hürriyet, Sözcü ve Yeni Şafak dijital gazetelerindeki haberler ve X platformunda paylaşılan gönderiler oluşturmaktadır. Belirlenen tarih aralığı, Sıfır Atık Projesi’nin uluslararası bir ödüle layık görülmesiyle birlikte medyada görünürlüğünün arttığı bir dönemi kapsaması nedeniyle tercih edilmiştir. Araştırmada seçilen dijital gazetelerdeki içerikler ve X platformundaki paylaşımlar içerik analizi tekniğiyle incelenmiş; ayrıca X platformundaki paylaşımlardaki duygu durumunu belirlemek amacıyla metin madenciliği tekniği kullanılmıştır. Bulgular, Sıfır Atık Projesi’nin çevre konuları arasında görece sınırlı bir yer edindiğini; dijital gazetelerde farklı sıklıklarla ve farklı biçimlerde ele alındığını; X platformunda paylaşımların büyük ölçüde bilgilendirici ve nötr bir çerçevede işlendiğini, seçilen dijital gazetelerin ideolojilerine göre, projeyi Emine Erdoğan ile birlikte işleme oranlarında farklılıklar görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çevre
• Sıfır Atık
• Dijital Medya
• Dijital Gazeteler
• X Platformu

TEXT MINING ANALYSIS OF ENVIRONMENTAL CONTENT IN DIGITAL NEWSPAPERS AND THE X PLATFORM: THE CASE OF THE ZERO WASTE PROJECT

Abstract

One of the major driving forces that mobilizes public opinion to address societal problems is the media. In particular, digital newspapers and social media are important platforms for understanding how environmental policies and projects are received by the public. This study aims to reveal how the Zero Waste Project, one of the most comprehensive environmental policies in Turkey, is positioned in digital media. The significance of the research stems from analyzing how environmental policies are interpreted in public opinion not only at the level of implementation but also through media representations. The fact that the Zero Waste Project has largely contributed to addressing the waste problem and has generated significant resonance both internationally and within the Turkish public further increases the importance of this study. The scope of the study consists of news published in the digital editions of Hürriyet, Sözcü, and Yeni Şafak between 01 May and 01 June 2024, as well as posts shared on the X platform. The selected time frame was preferred because it covers a period during which the visibility of the Zero Waste Project increased in the media after it received an international award.In the study, content from selected digital newspapers and posts on platform X were analyzed using content analysis technology; additionally, text mining technology was used to determine the emotions reflected in the posts on platform X. The findings reveal that the Zero Waste Project occupies a relatively limited place among environmental issues; that it is addressed with varying frequencies and in different forms in digital newspapers; that posts on the X platform are largely framed in an informative and neutral tone; and that, depending on the ideologies of the selected digital newspapers, differences are observed in the rate at which the project is associated with Emine Erdoğan.

Keywords

• Environment
• Zero Waste
• Digital Media
• Digital Newspapers
• X Platform

Kaynakça

1. Bengü, D. (2025). Umudun altyapıları: Afet sonrası kentleşmede prekarite, radikal empati ve kolektif umut için kuramsal bir model. Planlama Dergisi, 35(3), ss.446–466. https://doi.org/10.14744/planlama.2025.47640.
2. Bilgili, M. Y. (2021). Sıfır atık yaklaşımının kökenleri ve günümüzdeki anlamı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), ss.683–703. https://doi.org/10.46928/iticusbe.787711
3. Bozkurt, A. (2013). Açık ve uzaktan öğretim: Web 2.0 ve sosyal ağların etkileri. Akademik Bilişim, 13(23-25), ss.689-694.
4. Büyügeke, A., Sökmen, A. ve Gencer, C. (2020). Metin madenciliği ve duygu analizi yöntemleri ile sosyal medya verilerinden rekabetçi avantaj elde etme: Turizm sektöründe bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(1), ss.322–335. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.550
5. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
6. Görmez, K. (1997). Çevre Sorunları ve Türkiye. Gazi Kitabevi Yayınları.
7. Günaydın, İ. (2014). Disiplinler arası bakış açısı ile çevre. Hiperlink Eğitim İletişim Yayınları.
8. Güran, M. S. ve Özarslan, H. (2015). Çerçeveleme teorisi ve toplumsal hareketler. Erciyes İletişim Dergisi “Akademia”, 4(1), ss.36–50.

9. Hansen, A. ve Cox, R. (2015). The Routledge handbook of environment and communication. Routledge.
10. Hazar, Ç. M., Cengiz, M. F. ve Avcı, Ö. (2023). Sosyal medyada ideolojik ve siyasi kutuplaşma üzerine nicel bir araştırma. Orta Karadeniz İletişim Çalışmaları Dergisi, 8(2), ss.121-144.
11. Küçük, B. (2020, 20 Ocak). İnternette 1 saniye içinde neler oluyor? Euronews. https://tr.euronews.com/2020/01/20/internette-1-saniye-icinde-neler-oluyor
12. Picvisa. (2026). Waste statistics. 10 Ocak 2026 tarihinde https://picvisa.com/waste-statistics/ adresinden edinilmiştir.
13. SimilarWeb. (2025). Turkey news and media websites. 28 Ocak 2025 tarihinde https://www.similarweb.com/tr/top-websites/turkey/news-and-media/ adresinden edinilmiştir.
14. Sıfır Atık Resmi İnternet Sitesi. (2019). Sıfır atık. 18 Nisan 2024 tarihinde https://sifiratik.gov.tr adresinden edinilmiştir. İnternet Kaynağı: Sıfır Atık Vakfı. (2025). Sıfır Atık Vakfı. 1 Mayıs 2024 tarihinde https://sifiratikvakfi.org/ adresinden edinilmiştir.
15. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2017). Sıfır Atık el kitapçığı. 18 Nisan 2024 tarihinde https://cevresehiriklimkutuphanesi.csb.gov.tr/ShowPDF/f690cf48-6249-44a9-874c-a2e39a3f2946 adresinden edinilmiştir.
16. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2024). Sıfır Atık Yönetimi eylem planı. 20 Nisan 2024 tarihinde https://cygm.csb.gov.tr/haberler/ulusal-atik-yonetimi-ve-eylem-plani-2016-2023-hazirlandi.-221234 adresinden edinilmiştir.
17. Türk Dil Kurumu. (2025). Atık. Güncel Türkçe Sözlük içinde. 6 Ağustos, 2025, tarihinde https://sozluk.gov.tr adresinden erişilmiştir.
18. UN-Habitat. (2025). International Day of Zero Waste 2025. 2 Ocak 2026 tarihinde https://unhabitat.org/international-day-of-zero-waste-2025 adresinden edinilmiştir.
19. İspi, G. (2009). Reklamlarda ünlü kişi kullanımı: Türkiye’deki uygulamacılar açısından bir değerlendirme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
20. Kara, Ü. (2022). Türkiye’de sıfır atık projesi uygulaması: Safranbolu örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karabük Üniversitesi.
21. Kobak, K. ve Soğukdere, Ş. (2021). Sosyal medyadaki dezenformasyon: 2021 Türkiye orman yangınları örneği. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 4(2), ss.167–189. https://doi.org/10.33464/mediaj.990600
22. Kuş, O. (2016). Dijital nefret söylemini anlamak: Suriyeli mülteci krizi örnek olayı bağlamında BBC World Service Facebook sayfasına gelen yorumların metin madenciliği tekniği ile analizi. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (51), ss.97–121. https://doi.org/10.17064/iuifd.289373
23. Kuş, O. (2022). İletişim çalışmalarında içerik analizi ve metin madenciliğinin kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), ss.177–191. https://doi.org/10.30794/pausbed.1099169
24. Okmeydan, S. B. (2021). Felaket kaydırması (doomscrolling) ve iletişim odaklı bir yaklaşım: Nedenleri, etkileri ve sonuçları. Hodja Akhmet Yassawi International Conferences on Scientific Research, Azerbaycan, 1, ss.82-95
25. Sarı, Ö. B. (2018). Ünlülerin sosyal medyada bulunmasının sosyal hareketlerdeki etkisinin dijital iletişim uzmanları gözüyle değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
26. Tankard, J. W. (2001). The empirical approach to the study of media framing. S. D. Reese, O. H. Gandy Jr. ve A. E. Grant (Ed), Framing public life: Perspectives on media and our understanding of the social world (s. 95–106). Lawrence Erlbaum Associates, ABD.
27. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Sıfır atık. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.
28. Ulaş, T. (2023). Yeni medyada kanaat önderleri, görüş arayanlar ve yankı odaları. Özgür Yayınları.
29. Yıldırım, K. (2021). Çevre politikalarında siyasal ve toplumsal gündem: Medya etkisi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), ss.389–418.
30. Yünlü, Z. (2011). Kurumsal sosyal sorumluluk kampanyalarında ünlü kullanımı: Kampanya, marka çekiciliği ve tercihi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.