ÇALIŞANIN MESAİYE GECİKMESİNE NEDEN OLAN FAKTÖRLER (BİR ATIK YÖNETİM TESİSİNİN ÖRNEKLEMİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA)

Öz

Bu araştırmanın amacı, İstanbul’da faaliyet gösteren bir atık yönetim tesisinin veri seti kapsamında mesaiye gecikme davranışını etkileyen faktörleri analiz etmektir. Veri seti mesaiye 5 ile 60 dakika arasında geciken 128 çalışana ait 2,433 gecikme vakasına ilişkin kayıtları kapsamaktadır. Gecikme, araştırmanın bağımlı değişkenidir. Gecikme mesai başlangıcına gecikilen dakika bazında ölçülmüştür. Bağımsız değişkenler ise, demografik değişkenler (cinsiyet ve yaş gibi), işle ilişkili faktörler (birim ve pozisyon gibi) ve işle ilişkili olmayan faktörlerden (gün ve ay gibi) oluşmaktadır. Mesaiye gecikmeyi etkileyen faktörleri tanımlamada hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Regresyon analizi sonuçları, yaş ve eğitim gibi bazı demografik değişkenlerin gecikmelerin açıklayıcı değişkenleri olduğunu göstermektedir. Ayrıca kıdem ve birim gibi işle ilgili değişkenler de gecikmelerin yordayıcısı olarak tespit edilmiştir. Bulgular, aynı zamanda, gün ve ay gibi işle ilişkili olmayan bazı faktörlerin de gecikmeleri etkileyen değişkenler olduğuna işaret etmektedir. Tüm değişkenler bir arada gecikmeleri %11,5 oranında açıklayabilmektedir. Araştırmanın bir diğer sonucu, gecikme ile yaş, eğitim, kıdem ve birim arasında yüksek düzeyde korelasyon ilişkisi olduğu yönündedir. Nihayet, ANOVA analizleri gecikmeler açısından cinsiyet farklılığı olduğunu göstermiştir. Kadınların erkeklere oranla daha fazla gecikme yaşadıkları tespit edilmiştir.  Bu farklılığı yaratan asıl faktör, kadınların ailevi ve çocuk sorumlukları olabilir.

Anahtar Kelimeler

• İşe gecikme,mesaiye gecikme,çekilme davranışı,devamsızlık.

FACTORS AFFECTING EMPLOYEE’S LATENESS TO WORK (AN EMPIRICAL STUDY ON A SAMPLE FROM A WASTE MANAGEMENT FACILITY)

Öz

This paper investigates the factors leading employee lateness, based on a sample from a waste management facility in Istanbul. The data set included 2.433 incidences of lateness to work varying between 5 and 60 minutes for 128 employees. Lateness was the dependent variable, which was defined by the number of minutes late to work. The independent variables were employee characteristics (i.e. gender and age), job characteristics (i.e. department and position) and non-work factors (i.e. day and month). The study analyzed the predictors of lateness by hierarchical regression analysis. The results of regression analysis showed that some of demographic variables including age and education were significant predictors of tardiness. Moreover, tenure and department as job factors were observed to predict lateness. Also, the findings revealed that several non-work characteristics such as month and day predicted employee tardiness. All predictors accounted for 11.5 percent of the variance in lateness. There was also a highly correlation between tardiness, and age, education, tenure and department. Finally, a significant difference by sex was found with respect to lateness, with females’ workers having higher tardiness compared to male workers. Household and child care responsibilities are the possible reasons for that difference.

Anahtar Kelimeler

• Tardiness,employee lateness. withdrawal behavior,absence.

Kaynakça

1. Adler, S. ve Golan, J.(1981). Lateness as a withdrawal behavior. Journal of Applied Psychology, 66(5), 544-554
2. Balow, H. C., (2015). Multiple predictors of tardiness behavior. Master Thesis, Lamar University, Texas.
3. Bardsley, J. J. ve Rhodes, S. R., (1996). Using the Steers-Rhodes (1984) framework to identify correlates of employee lateness. Journal of Business and Psychology, 10(3), 351-365.
4. Bardsley, J. J.(1987). Employee lateness: Identifying correlates of lateness by applying the steers and rhodes process model of attendance. Ph.D. Thesis, Syracuse University, New York.
5. Beehr, T. A. ve Gupta, N.(1978). A note on the structure of employee withdrawal. Organizational Behavior and Human Performance, 21(1), 73-79.
6. Berry, C.M., Lelchook, A. M. ve Clark, M. A., (2012). A Meta-Analysis of the interrelationships between employee lateness, absenteeism, and turnover: Implications for models of withdrawal behavior. Journal of Organizational Behavior, 33(5), 678–699.
7. Blau, G., Tatum, D. S., ve Cook, K. W., (2004). Comparing correlates for different types of absence versus lateness behaviors. Journal of Allied Health, 33(4), 238-246.
8. Blau, G.(1994). Developing and testing a taxonomy of lateness behavior. Journal of Applied Psychology, 79(6), 959-970.

9. Clarkn, K., Peters, S. A. ve Tomlinsonnn, M. (2005), The Determinants of Lateness: Evidence from British Workers. Scottish Journal of Political Economy, 52(2), 282-304.
10. Çekmecelioğlu, H. G. (2005). Örgüt ikliminin iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: Bir araştırma. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(2), 23-39.
11. Dishon-Berkovits, M. ve Koslowsky, M.(2002). Determinants of Employee Punctuality, The Journal of Social Psychology, 142(6), 723–739.
12. Eder, P. ve Eisenberger, R.(2008). Perceived organizational support: Reducing the negative influence of coworker withdrawal behavior. Journal of Management, 34(1), 55-68.
13. Elicker, J.D., Foust, M. S., O’Malley, A. L. ve Levy, P. E., (2008). Employee lateness behavior: The role of lateness climate and individual lateness attitude. Human Performance, 21(4), 427–441.
14. Foust, M. S. (2001). An investigation of the antecedents of lateness behavior: The effects of attitudes, individual differences, and context. Ph.D. Thesis, The University of Akron.
15. Gupta, N. ve Jenkis, G. D. (1983). Tardiness as a manifestation of employee withdrawal. Journal of Business Research, 11(1), 61-75.
16. Hanisch, K. A. ve Hulin, C. L., (1991). General attitudes and organizational withdrawal: An evaluation of a causal model. Journal of Vocational Behavior, 39(1), 110-128.
17. Kasu, P. A. (2014). Challenges in controlling lateness, absenteeism and labour turnover: A case study of Christ Apostolic University College, Kwadaso, Kumasi. Master Thesis, Kwame Nkrumah University of Science and Technology, Gana.
18. Koslowsky, M. ve Berkovits, M. D. (2001). Self-report measures of employee lateness: Conceptual and methodological issues. European Journal of Work and Organizational Psychology, 10(2), 145-159.
19. Koslowsky, M. (2000). A new perspective on employee lateness. Applied Psychology, 49(3), 309-407.
20. Mercer, D. (2012). Staff lateness 'costs the economy £9 billion every year. www.independent.co.uk, (accessed date:30 September.)
21. Rogelberg, S. G., Scott, C. W., Agypt, B., Williams, J., Kello, J. E., McCausland, T. ve Jessie, O. L., (2014). Lateness to meetings: Examination of an unexplored temporal phenomenon. European Journal of Work and Organizational Psychology, 23(3), 323-341.
22. Shapira-Lishchinsky, O. ve Even-Zohar, S. (2011). Withdrawal behaviors syndrome: An ethical perspective. Journal of Business Ethics, 103(3), 429-451.
23. Shapira-Lishchinsky, O. (2007). Israeli teachers’ perceptions of lateness: A gender comparison. Sex Roles, 57(3-4), 187–199.
24. Shapira-Lishchinsky, O. (2012). Teachers’ withdrawal behaviors: Integrating theory and findings. Journal of Educational Administration, 50(3), 307-326.
25. Shifman, A. ve Koslowsky, M. (2014). Predicting employee lateness. Current Advances in Psychology Research, 2(1), 40–51.
26. Veenstra, J. (2016). The cost of tardiness. www.toyo.ac.jp, (accessed date: June 27).
27. Rosse, J. G. ve Hulin, C. L., (1985). Adaptation to work: An analysis of employee health, withdrawal, and change. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 36(3), 324-347.