KİLİSE, FAİZ, KAPİTALİZM: GÜNAHTAN MEŞRUİYETE SANCILI BİR GEÇİŞİN ANATOMİSİ
Öz
Bu çalışmanın amacı Batı Kilise geleneğinin faize bakışının nasıl geliştiğini ve tutumunun nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Faiz oranlarında sınırlayıcı uygulamalara Sümerlerden beri rastlanmaktadır. Eski Yunan’da ve Roma’da da aynı sınırlamalar vardır. Ancak faiz yasağının uygulanması Kitab-ı Mukaddesle, Kilise geleneğinde yerini almıştır. Aquina’lı Thomas’a kadar katı yasaklarla gelinmiş, ilk doktriner gedik onunla açıldıktan sonra Luther ve Calvin’le ortaya çıkan yeni kiliselerle devam etmiştir. 15. yüzyıldan sonra hızlı iktisadi gelişme ve gelişen bankacılık karşısında yasağın doktriner gücü zayıflamıştır. Düşüncenin dinden kopuşunu temsil eden rasyonel aydınlanma dönemi Skolastik dönemin yasağına önemli düşünürleriyle darbe vurmuş, faizin güçlü savunucuları ortaya çıkmıştır. Burjuvazi ve onunla gelişen kapitalizm karşısında hem kilise doktrini hem de Skolastik düşünce yenilmiş, 20. yy’a gelindiğinde, 16. yy’a kadar kilisenin faiz yasağının takipçi ve uygulayıcısı olan laik otorite günah savunucusu olmaktan vazgeçmiştir. Aydınlanma döneminden başlayarak doktoriner gelişimini tamamlayan iktisat disiplini de faizi günah olarak görme yerine bir politika aracı rolüne oturtmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akalın, K.H. (2013,) Orta çağ Avrupa’sının iktisat tarihinde faiz yasağının kökenleri. DEU SBF Dergisi, 15(2), 187-208.
- Alatlı, A. (2010). Batı’ya yön veren metinler, KMYO Yayını, IV Cilt.
- Arnhart, L. (2004). Plato’dan Rawls’a siyasi düşünce tarihi, (Çev. Ahmet Kemal Bayram), Ankara: Adres Yayınları.
- Bohm-Bawerk, E. V. (1890). Capital and Interest, London: Macmillian.
- Bentham, J. (1787). A defence of usury. London.
- Braudel, F. (2004). Maddi uygarlık, mübadele oyunları, (çev. M. Ali Kılıçbay), Ankara: İmge Yayını.
- Brook, Y. (2007). The morality of moneylending: A short history. The Objective Standard, 2(3), 9-45.
- Clary, B. J. (2011). Institutional usury and the banks. Review of Social Economy, LXIX(4), 419-438.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Emin Ertürk
*
0000-0003-2469-4417
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2019
Gönderilme Tarihi
29 Mart 2019
Kabul Tarihi
30 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 20