NİL YALTER ON THE AXIS OF WOMEN, IDENTITY, CULTURE

Öz

This study aims to examine how the concepts of woman, identity, and culture are explored in the art of Nil Yalter, a pioneering figure in feminist art. The research encompasses the artist's video, installation, performance, and painting works from the 1970s to the present, examining the artistic representations of gender, migration, and belonging through these works. The pain, language, discourse, and feelings Yalter transforms through creative shaping are seen as shared. The findings demonstrate that Yalter liberates her female identity from social roles, making it a part of individual and cultural memory. Ultimately, Nil Yalter's art strengthens feminist discourse and redefines the relationship between identity and culture through a universal language. The study employs a qualitative methodology, analyzing the artist's works using literature review and visual analysis techniques.

Anahtar Kelimeler

• women
• Society
• İdentity
• Culture
• Nil YALTER

KADIN, KİMLİK, KÜLTÜR EKSENİNDE NİL YALTER

Öz

Bu çalışma, feminist sanatın öncü isimlerinden Nil Yalter’in sanatında kadın, kimlik ve kültür kavramlarının nasıl işlendiğini incelemeyi amaçlar. Araştırma, sanatçının 1970’lerden bugüne kadar yaptığı video, yerleştirme, performans ve resim çalışmalarını kapsar; bu eserler üzerinden toplumsal cinsiyet, göç ve aidiyet kavramlarının sanatsal temsilleri incelenir. Yalterin yaratıcı formlandırma eylemleriyle dönüştürdüğü acıların, dilin, söylemlerin ve hisslerin ortak olduğu görülür. Bulgular, Yalter’in kadın kimliğini toplumsal rollerden bağımsızlaştırarak bireysel ve kültürel belleğin bir parçası hâline getirdiğini gösterir. Sonuç olarak, Nil Yalter’in sanatı feminist söylemi güçlendirir ve kimlik–kültür ilişkisini evrensel bir dil üzerinden yeniden tanımlar. Çalışmada nitel bir yöntem izlenir; literatür taraması ve görsel analiz teknikleriyle sanatçının yapıtları çözümlenir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın
• Toplum
• Kimlik
• Kültür

Kaynakça

1. Alpan, Ezgi Deniz (2017). “Sanatçıda Kimlik Sorunu, Kadınlık Etiketi ve Türkiye’de Kadın Tiyatro Yönetmeni Olmak”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, C. 4, S. 12, s. 20-36. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/52678/694387.
2. Assmann, Jan (2022). Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, (A. Tekin, Çev.) (Orijinal eser 2001). İstanbul: Ayrıntı Yayınevi.
3. Çakır, Serpil (2007). Feminizm: Ataerkil İktidarın Eleştirisi. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
4. Çüçen, A. K. (2005). “Kültür, Uygarlık, Evrensellik ve Çok Kültürlük”, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, S. 4, s. 111-115. Erişim adresi: https://acikerisim.uludag.edu.tr/items/f51ee318-a06b-45ff-a51a-f6d261241bdf.
5. Dalbay, Ramazan Saim (2018). “Kimlik” ve “Toplumsal Kimlik” Kavramı”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 2, s. 161–176.
6. Dökmen, Zehra Y. (2009). Toplumsal Cinsiyet. İstanbul: Remzi Kitabevi.
7. Dönmez Aydın, Hatice (2017). “Kadına Biçilen Role Karşı Bir Direnme Yolu Olarak Feminist Sanat”, Toplumsa Cinsiyet Çalışmaları Dergisi, S. 33, s. 29-49.
8. Erdal, Burcu Burçak; Pala, Sibel ve Erkan, Aziz (2022). “Feminist Sanat Pratikleri: Türkiye Örneği”, Cumhuriyet Üniversitesi Kültür Araştırmaları Dergisi, S. 15, s. 58–73. Erişim adresi: https://doi.org/10.29228/cukar.57463

9. Ergenç, Ahmet (2016). “Nil Yalter ve Görünmeyenler”, Artfulliving. Erişim adresi: https://www.artfulliving.com.tr/sanat/nil-yalter-ve-gorunmeyenler-i- 9151 (Erişim Tarihi: 16.01.2024)
10. Erinç, M. S. (2004). Kültür ve Sanat Üzerine: Kültür Sanat, Sanat Kültür. Ankara: Ütopya Yayınları.
11. Gezer Oğuz, Ö. (2020). “Göç Kimlik Aidiyet Ekseninde Nil Yalter”, İdil Sanat ve Dil Dergisi, S. 74, s. 1504–1518. Erişim adresi: https://doi.org/10.7816/idil-09-74-01
12. İmzasız, (2023). “Feminist Sanat Nedir? Niçin Var?”, Aposto. Erişim adresi: https://aposto.com/i/feminist-sanat-nedir-nicin-var. (Erişim Tarihi: 11.01.2024).
13. Sütçüoğlu, Bilgen (2009). Türkiye’de Ulusal Kimliğin Tanımını Değiştirme Çabası: Devlet Katında Nâzım Hikmet’in Değişen İmgesi. Ankara: ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayınları.
14. Şahin, Murat (2019). “Kültür Aktarımında Toplumsal Cinsiyetin Rolü”, Akademik Hassasiyetler, C. 6, S. 11, s. 233-249.
15. Şener, Aylin. (2022). “Feminist Sanat: Bir Giriş”, Argonotlar. Erişim adresi: https://argonotlar.com/feminist-sanat-bir-giris. (Erişim Tarihi: 09.01.2024).
16. Toprak, Aslı (2018). “Feminist Bir Yaklaşımla Nil Yalter’in Sanat Ortamına Katkısı”, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, C. 1, S. 2, s. 215-234. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ktc/issue/39906/425871.
17. URL 1. Nil Yalter, Türk Göçmenler, Türk Göçmen İşçileri ve Aileleri, Enstalasyon: Siyah-Beyaz Video, Fotoğraf ve Çizimler, 1977, Paris Erişim adresi: https://www.sanatperver.com/nil-yalter/. (Erişim Tarihi: 14.01.2024).
18. URL 2. Nil Yalter, Rahime, Türkiye’den Bir Kürt Kadın, Fotoğraf, Video, Kolaj ve Desenler, 1979, Paris. Erişim adresi: https://www.sanatatak.com/view/zamaninin-tanigi-vicdani-nil-yalter. (Erişim Tarihi: 15.01.2024).
19. URL 3. Nil Yalter, Geçici Meskenler 2, 1974–1976, Paris. Erişim adresi: https://www.instagram.com/galerist_tr/p/C0g9N5SIFQd. (Erişim Tarihi: 16.01.2024).
20. URL 4. Nil Yalter, Toprak Ev, Yerleştirme, 1973, Paris. Erişim adresi: https://www.galerist.com.tr/tr/nil-yalter-7. Erişim Tarihi: 16.01.2024)
21. URL 5. Nil Yalter, Başsız Kadın veya Göbek Dansı, Video Performans, 1975, Paris. Erişim adresi: https://www.sanatperver.com/nil-yalter/. (Erişim Tarihi: 16.01.2024).
22. Yıldırım, N. Nurdan (2018). 1980-1990 Yılları Arası Türk Plastik Sanatlarında Feminizm Yansımalarının Dört Kadın Sanatçı Üzerinden İncelenmesi: Nur Koçak, Gülsün Karamustafa, Nil Yalter, Füsun Onur. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.