Yıl 2020, Cilt 3 , Sayı 6, Sayfalar 318 - 341 2020-12-31

MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME

Hasan Basri KARTAL [1] , Asiye Nisa KARTAL [2]


Osmanlı Devleti’nin yıkılma dönemine denk gelen yıllarda, 1870 yılında doğmuş Mimar Kemaleddin’in İstanbul’da yapmış olduğu son eserleri arasında yer alan, 1918 Fatih yangınında evleri yanıp kül olan yangından zarar görenler için yaptığı Harikzedegân (Tayyare) Apartmanları hem mimari kurgusu ile hem de yapısal özellikleri ile Türk Mimarlık Tarihi içerisinde farklı bir yere oturmaktadır. Planlama anlayışı bakımından geleneksel Türk Evi’nden biraz farklı bir kurgu içerisinde ele alınmış, servis mekânları ortak kullanıma uygun olacak şekilde çözülmüş, bu haliyle apartmanlaşmanın İstanbul Tarihi Yarımada’daki öncüsü olmuştur. Ayrıca Türk Mimarlık Tarihi içerisinde Harikzedegan Kat evleri betonarme yapım sisteminin bütünüyle yapıya uygulandığı en erken örneklerinden biridir. Bu bağlamda bu makalenin amacı öncelikle Mimar Kemaleddin’in Osmanlı-Türk Mimarisi içerisindeki konumunun ve mimarlık alanındaki katkılarının tespit edilmesi ve daha sonra Harikzedegan Apartmanları’nın Mimar Kemaleddin ile başlayan ve günümüze uzanan hikâyesinin serilmemesini yapmaktır.
Mimar Kemaleddin, Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu, Harikzedegan (Tayyare) Apartmanları
  • • Akşin, Sina (Yayın Yönetmeni) (1992). Çağdaş̧ Türkiye 1908-1980. İstanbul: Cem Yayınevi
  • • Aslanoğlu, İnci (2001). Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı 1923-1938. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayını.
  • • Batur, Afife (Ed.) (2009). İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Mimar Kemaleddin proje kataloğu. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası; Vakıflar Genel Müdürlüğü.
  • • Batur, Afife; Serim, Mehtap; İnan, Derin; Yavuz, Yıldırım (Ed.) (2008). Mimar Kemaleddin yapıları rehberi. İstanbul: TMMOB Mimarlar Odası, İstanbul Büyükkent Şubesi.
  • • Cengizkan, Ali; Cengizkan, Müge (Ed.) (2009). Mimar Kemalettin ve çağı: Mimarlık, toplumsal yaşam, politika. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası.
  • • Eskioğlu, Onur (2004). Modernleşme ekseninde Mimar Kemalettin'in kimlik kurgusu. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü. • Focillon, Henri (1948). The life of forms in art. New York: Wittenborn, Schultz.
  • • Görgülü, Tülin (2016). “Apartman Tipolojisinde Geçmişten Bugüne; Kira Apartmanından Rezidansa Geçiş”, Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, sayı 14.
  • • Görgülü, Tülin (2016). Türkiye’de Çok Katlı Konutların Değişimi: Apartmanın Öyküsü. İstanbul: Türkiye Alim Kitapları
  • • Hasol, Doğan (2017). 20. Yüzyıl Türkiye Mimarlığı. İstanbul: Yem Yayın.
  • • Tekeli, İlhan; İlkin, Selim (Ed.) (1997). Mimar Kemalettin'in yazdıkları. Ankara: Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı.
  • • Kızıldere, Selda (2005). İstanbul'da birinci ulusal mimarlık dönemi yapılarının kent bütünü içindeki yerinin değerlendirilmesi. Doktora Tezi. İstanbul: İ.T.Ü Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • • Sözen, Metin (1984). Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • • Şenyurt, Oya (2011). Osmanlı Mimarlık Örgütlenmesinde Değişim ve Dönüşüm. İstanbul: Doğu Kitapevi.
  • • Tümer, Gürhan (1998). Cumhuriyet döneminde yabancı mimarlar sorunu: 1920'lerden 1950'lere. İzmir: Mimarlar Odası İzmir Şubesi Yayınları.
  • • Türkoğlu, Sabahattin (1998). Harikzedegan'dan Merit Antique'e Tayyare Apartmanları, İstanbul: Simurg Kitabevi.
  • • Vanlı, Şevki (2006). Mimariden konuşmak bilinmek istenmeyen 20. yüzyıl Türk mimarlığı eleştirel bakış: Başlarken ve 1920’lerden 1980’lere Türk mimarisi. Ankara: Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı.
  • • Wikipedia contributors(a). (2020). Tayyare Apartments. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved September 26, 2020, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tayyare_Apartments&oldid=966427990
  • • Wikipedia contributors(b). (2020). Mimar Kemaleddin. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved September 26, 2020, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mimar_Kemaleddin&oldid=966428460
  • • Yavuz, Yıldırım (1979). “Türkiye'de Çok Katlı Sosyal Konuta İlk Örnek: İstanbul Laleli'de Harikzedegâh Katevleri”, Çevre Dergisi, 4, s. 80-84.
  • • Yavuz, Yıldırım (1981a). “Mimar Kemalettin Bey”, O.D.T.Ü. Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, s.53-76.
  • • Yavuz, Yıldırım (1981b). Mimar Kemalettin ve Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Basım İşliği.
  • • Yavuz, Yıldırım (1993). “Siteler”, İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul: Kültür Bakanlığı Tarih Vakfı Yayınları.
  • • Yavuz, Yıldırım (2009). İmparatorluktan Cumhuriyete Mimar Kemalettin, 1870-1927. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-1586-9596
Yazar: Hasan Basri KARTAL (Sorumlu Yazar)
Kurum: Nottingham Üniversitesi
Ülke: United Kingdom


Orcid: 0000-0002-6805-6778
Yazar: Asiye Nisa KARTAL
Kurum: Nottingham Üniversitesi
Ülke: United Kingdom


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2020

Bibtex @araştırma makalesi { hars800653, journal = {Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi}, issn = {}, eissn = {2636-8730}, address = {harsakademi@gmail.com}, publisher = {Hatem TÜRK}, year = {2020}, volume = {3}, pages = {318 - 341}, doi = {}, title = {MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME}, key = {cite}, author = {Kartal, Hasan Basri and Kartal, Asiye Nisa} }
APA Kartal, H , Kartal, A . (2020). MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME . Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi , 3 (6) , 318-341 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/hars/issue/58640/800653
MLA Kartal, H , Kartal, A . "MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME" . Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi 3 (2020 ): 318-341 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/hars/issue/58640/800653>
Chicago Kartal, H , Kartal, A . "MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME". Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi 3 (2020 ): 318-341
RIS TY - JOUR T1 - MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME AU - Hasan Basri Kartal , Asiye Nisa Kartal Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 318 EP - 341 VL - 3 IS - 6 SN - -2636-8730 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME %A Hasan Basri Kartal , Asiye Nisa Kartal %T MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME %D 2020 %J Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi %P -2636-8730 %V 3 %N 6 %R %U
ISNAD Kartal, Hasan Basri , Kartal, Asiye Nisa . "MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME". Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi 3 / 6 (Aralık 2020): 318-341 .
AMA Kartal H , Kartal A . MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME. HARS AKADEMİ. 2020; 3(6): 318-341.
Vancouver Kartal H , Kartal A . MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi. 2020; 3(6): 318-341.
IEEE H. Kartal ve A. Kartal , "MİMAR KEMALEDDİN VE HARİKZEDEGÂN (TAYYARE) APARTMANLARI ÜZERİNE BİR DENEME", Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, c. 3, sayı. 6, ss. 318-341, Ara. 2021