İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür

Metin Pıçakçıefe

İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür

Öz

İş sağlığı ve güvenliği (İSG), iş yerinde veya iş yerinden kaynaklanan, çalışanların sağlığına ve refahına zarar verebilecek tehlikelerin öngörülmesi, tanınması, değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi bilimi olarak tanımlanır. Bu çalışmada; İSG ile ilgili bazı temel tanım ve kavramlar, tarihçe, temel ilkeler, amaçlar, ulusal politikalar, çalışma ortamında bulunan risk etkenleri, çalışma koşulları, mevzuat ve önleyici sağlık ve güvenlik kültürü “iş sağlığı ve halk sağlığı” bakış açısıyla incelenmiştir. Anahtar kelimeler: İş sağlığı, İş güvenliği, İlkeler, Riskler, Çalışma koşulları

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Benjamin O. Alli. Fundamental Principles of Occupational Health and Safety. Second edition. Geneva. ILO: 2008.
2. WHO. (Erişim tarihi: 22.12.2023, Erişim adresi: https://www.who.int/health-topics/occupational-health)
3. Türk Dil Kurumu. Genel Türkçe Sözlük. 2019. (Erişim tarihi: 28.02.2025, Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/?ara=hijyen)
4. The International Occupational Hygiene Association. (Erişim tarihi: Mart 2019, Erişim adresi: https://ioha.net/faq/).
5. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. 30 Haziran 2012 Tarihli Resmi Gazete. Sayı: 28339.
6. Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. 26 Aralık 2003 Tarihli Resmi Gazete. Sayı: 25328.
7. Tadesse T, Admassu M. Occupational Health and Safety. 2006.
8. Franco, G. Ramazzini's. De Morbis Artificum Diatriba and Society, Culture, and the Human Condition in the Seventeenth Century. International Journal of Occupational and Environmental Health. 2000; 6(2): 80-85.

9. Occupational Safety and Health Organisation. (Erişim tarihi: Mart 2019, Erişim adresi: https://www.osha.gov/dte/library/industrial_hygiene/industrial_hygiene.pdf)
10. Occupational Safety and Hygiene Association. Erişim tarihi: Mart 2019, Erişim adresi: https://www.osha.gov/about.html
11. The Global Challenges of Labour Inspection. Labour Education 2005/3-4 No. 140-141. (Erişim tarihi: 28.12.2023, Erişim adresi: https://www.ilo.org/Search5/search.do?searchLanguage=en&searchWhat=history-of-occupational-safety-and-health)
12. ILO. Önleyici Sağlık ve Güvenlik Kültürünün Oluşturulması. Birinci Baskı. Uluslararası Çalışma Ofisi. Cenevre; 2013.
13. Basic Principles in Occupational Hygiene. October 2010. p:11.
14. 4857 Sayılı İş Kanunu. 10.6.2003 Tarihli Resmi Gazete. Sayı: 25134.
15. Demir M, Yücesoy Y. Çalışma Yaşamında Haklar El Kitabı. ILO. Ankara: 2011. (Erişim tarihi: 07.01.2024, Erişim adresi: https://media.iskur.gov.tr/13501/calisma-yasaminda-haklar-el-kitabi.pdf).
16. Clerk JM. Introduction to Working Conditions and Environment. Geneva: International Labour Office. 1985.p.109.
17. Korkmaz F. İş Hukuku ve Çalışma Süreleri, Ankara Üniversitesi, 2013.
18. Mevzuat Bilgi Sistemi. (Erişim tarihi: 28.02.2025, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5).
19. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Mevzuat Listesi. (Erişim tarihi: 28.02.2025, Erişim adresi: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Kurum/24304011?AspxAutoDetectCookieSupport=1)
20. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi. (Erişim tarihi: 28.02.2025, Erişim adresi: https://unmik.unmissions.org/sites/default/files/regulations/06turkish/TIntCovEcSocCulRights.pdf)
21. Anayasa Mahkemesi. (Erişim tarihi: 28.02.2025, Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/media/3680/avrupasosyalsarti.pdf).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Metin Pıçakçıefe ^*
0000-0002-2877-7714
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2025

Kabul Tarihi

28 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA86DG59KW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Pıçakçıefe, M. (2026). İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 3(1), 11-17. https://izlik.org/JA86DG59KW

AMA

1.Pıçakçıefe M. İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür. HASAUD. 2026;3(1):11-17. https://izlik.org/JA86DG59KW

Chicago

Pıçakçıefe, Metin. 2026. “İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 (1): 11-17. https://izlik.org/JA86DG59KW.

EndNote

Pıçakçıefe M (01 Haziran 2026) İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 1 11–17.

IEEE

[1]M. Pıçakçıefe, “İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür”, HASAUD, c. 3, sy 1, ss. 11–17, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86DG59KW

ISNAD

Pıçakçıefe, Metin. “İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3/1 (01 Haziran 2026): 11-17. https://izlik.org/JA86DG59KW.

JAMA

1.Pıçakçıefe M. İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür. HASAUD. 2026;3:11–17.

MLA

Pıçakçıefe, Metin. “İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2026, ss. 11-17, https://izlik.org/JA86DG59KW.

Vancouver

1.Metin Pıçakçıefe. İş Sağlığı ve Güvenliğine Çoklu Bakış: Kavram, tarihçe, ilke, amaç, politika, risk, çalışma koşulları, mevzuat, önleyici kültür. HASAUD [Internet]. 01 Haziran 2026;3(1):11-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86DG59KW