Dergiye gönderilecek yazılar uluslararası editörler kurulunun önerileri doğrultusunda yazılmalıdır. ICMJE (Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing ve Publication of Scholarly Work in Medical Journals) (Aralık 2015'te güncellenmiştir- http://www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf ) 

Yazarlar, makalelerini hazırlarken;

• Randomize araştırma çalışmaları için, CONSORT (Consolidated Standards of Reporting Trials)( http://www.consort-statement.org/ ), 
• Gözlemsel araştırma (kesitsel, vaka kontrol, kohort) çalışmaları için STROBE (Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology)( https://www.strobe-statement.org/index.php?id=available-checklists ), 
• Tanı Doğruluğu Çalıșmaları için STARD (the Standards for Reporting Diagnostic Accuracy),
• Sistematik derleme ve meta analiz çalışmaları için PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) ( Ann Intern Med. 2015;162(11):777-784 .)
• Randomize davranışsal ve halk sağlığı değerlendirmeleri için TREND (Transparent Reporting of Evaluations with Non-randomised Designs) 

rehberlerini esas almaları gerekmektedir.

Yazılar yalnızca derginin çevrim-içi makale gönderme ve değerlendirme sistemi olan Open Journal System - https://hasaud.com/index.php/pub üzerinden yazı gönderebilirler . Başka herhangi bir mecradan gönderilen yazılar değerlendirmeye alınmayacaktır.

Yazılar öncelikle makalenin, dergi yönergelerine uygun olarak hazırlanıp sunulduğundan emin olunacağı teknik değerlendirme sürecine girecektir. Uygun bulunmayan yazılar, teknik düzeltme istekleriyle birlikte ilgili yazara iade edilecektir.

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’nin yayın dili Türkçedir. Yayına hazır kalitede metin gönderilmesi beklenmektedir. Yayın dili uygun bulunmayan makalenin düzenlenmesi istenebilir.

YAZI TÜRLERİ

 Orijinal Makale

Araştırmaya dayalı, özgün ve yeni bilgiler sağlayan yazı türüdür. Makale metni Giriş, Gereç ve Yöntem, Bulgular, Tartışma, Sonuç başlıkları ile yapılandırılmalıdır. Ana metin (özet, referanslar, tablolar ve şekiller hariç) 4000 kelime ile sınırlıdır. En fazla 300 kelimelik yapılandırılmamış bir özet ve anahtar kelimeler (en fazla 5) içermelidir. Maksimum referans sayısı 40 olmalıdır.

Makalede ilgili etik konular ele alınmalı ve gerekli izin ve yetkiler beyan edilmelidir.

Derleme

Derlemeler, belirli bir alan hakkında kapsamlı bilgiye sahip ve bilimsel geçmişi geniş çapta kabul görmüş yazarlar tarafından hazırlanır. Yazarlar derleme için dergi tarafından davet edilebilir. Derleme, halk sağlığı uygulamalarında bir konunun mevcut bilgi seviyesini tanımlamalı, tartışmalı ve değerlendirmeli ve gelecekteki çalışmalara rehberlik etmelidir. Ana metin Giriş, Araştırma Sonuçları, Sonuç bölümlerini içermelidir. En fazla 300 kelimelik yapılandırılmamış bir özet içermelidir. Ana metin 5.000 kelime ile sınırlıdır. Maksimum referans sayısı 60 olmalıdır.

Sistematik Derlemeler ve Meta Analizler

Belli bir konuda hazırlanmış araştırma sorusuna yanıt bulmak için, belirlenmiş kriterlere uygun olarak o alanda yayımlanmış orijinal çalışmaların sistemli ve yan tutmadan taranması, bulunan çalışmaların geçerliğinin değerlendirilmesi ve sentezlenerek birleştirilmesidir. Meta-analiz, opsiyoneldir. Sistematik derlemeler orijinal makaleler olarak değerlendirilecektir. Sistematik incelemelere ilişkin beklentilerin ayrıntıları, http://training.cochrane.org/handbook adresinde bulunan Cochrane Handbook for Systematic Review of Interventions'da bulunabilir. En fazla 300 kelimelik yapılandırılmamış bir özet içermelidir. Ana metin Giriş, Yöntemler (veri kaynakları, çalışma uygunluk kriterleri, katılımcılar, müdahaleler vb. ve istatistiksel analiz), Bulgular, Tartışma, Sonuç bölümlerini içermelidir. Ana metin 5.000 kelimeyi, referansların sayısı, incelenen konunun kapsamına bağlı olacaktır, 60'ı geçmemelidir.

Kısa Rapor

Kısa raporlar, araştırma bulgularının ön/kısa özetinin yayınlandığı yazı türüdür. En fazla 250 kelimelik yapılandırılmamış bir özet içermeli ve metin giriş, yöntemler, sonuçlar ve tartışma alt başlıkları ile yapılandırılmalıdır. Ana metin 2.500 kelimeyi geçmemeli, en fazla iki tablo/şekil içermeli, maksimum referans sayısı 15 olmalıdır.

Editöre Mektup

Önemli gözlemlerin, gözden kaçan yönlerin veya önceden yayımlanmış bir makalede eksik ya da hatalı olan ayrıntıların tartışıldığı yazılardır. Özet, tablo, şekil veya diğer medyaları içermemelidir. Metin yapılandırılmamış olmalı ve kelime sayısı 1.000’i, referans sayısı 5’i geçmemelidir.

Yorum

Belirli bir çalışmada kullanılan yorumlama, analiz veya yöntemler hakkında yazarın bakış açısını sunan yazılardır. Özet, tablo, şekil veya diğer medyaları içermemelidir. Metin yapılandırılmamış olmalı ve kelime sayısı 1.200’ü, referans sayısı 5’i geçmemelidir.

Sahadan Notlar

Uygulamaya dayalı programları, halk sağlığının ilgi alanına giren girişimleri ve deneyimleri halk sağlığı topluluğuyla paylaşmak amacıyla hazırlanan yazılardır. Metin yapılandırılmamış olmalı, en fazla 250 kelimelik bir özet içermeli ve kelime sayısı 1.500’ü, referans sayısı 5’i geçmemelidir.

Teknik Rapor

Halk sağlığını ilgilendiren konularla ilgili güncel belge ve bilgileri sunan yazılardır. Metin yapılandırılmamış olmalı, en fazla 250 kelimelik bir özet içermeli ve kelime sayısı 4000’i, referans sayısı 50’i geçmemelidir.

Tablo 1: Her yazı türü için sınırlamalar

Başvurular, orijinal, yayınlanmamış materyaller içerdiği ve başka bir yerde yayınlanmak üzere değerlendirilmediği anlayışıyla değerlendirilecektir. Bu amaçla, makalenin tüm yazarları tarafından imzalanmış bir ön yazı her gönderiye eklenmelidir. Derginin resmi dili Türkçe'dir. Başvurular iki aşamalı bir inceleme sürecinden geçer. Baş Editör ve Yayın Kurulu bunları başlangıçta genel kalite ve ilgi açısından inceler. Resmi inceleme için kabul edilen makaleler isimsiz olarak en az iki bağımsız hakeme gönderilecektir.

 Yazarlık

Dergi, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi'nin (JAMA. 1997; 277:927-934) kriterlerine bağlı olduğu için iki ve daha fazla yazarlı yazılarda, her yazarın yürütülen ve raporlanan çalışmaya aktif ve yeterli düzeyde katılarak hak kazanması gerekir. Bir makalenin yazarlık listesinde her bir yazarın yer alması sadece;

1. (1) kavramlara ve tasarıma veya verilerin analizine ve yorumlanmasına önemli katkılar sunmak ve (2) taslağı hazırlamak veya önemli entelektüel içerik için eleştirel olarak gözden geçirmek; ve ; B. Makalenin gönderilen versiyonunu (her bir yazar tarafından) onaylamak

“A” ( 1 ve 2 ) ve “ B” koşullarının her ikisi de karşılanmalıdır. Çalışmaya katkıda bulunan diğer kişiler, bir Teşekkürde ayrıca belirtilmelidir. Gönderilen makalelere eşlik eden üst yazıda, tüm yazarların her iki koşulu da yerine getirdiği teyit edilmelidir.

Makale Hazırlama

Genel
Başvuru, "Kullanıcı Ana Sayfası" / "Yazar" aracılığıyla çevrimiçi olarak yapılmalıdır.
Metin Calibri formatında, çift aralıklı, 12 punto düz formatta yazılmalıdır.
Aşağıdaki dört belge ayrı sayfalarda yüklenmelidir:

Ön Yazı

Gönderimlerde bir ön yazı sunulmalı ve bu sayfa şunları içermelidir:

• Makale başlığı
• İsim(ler), kurumlar, yazar(lar)ın ORCID ID numaraları ve yazar(lar)ın en yüksek akademik dereceleri (posta ve e-posta adresleri ve telefon numaraları dahil).
• Sorumlu yazarın isim, adres, telefon, fax numarası ve e-posta adresi bilgileri
• Yazının hazırlanmasında emeği geçen ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan kişilerin belirtilmesi
• Sözlü veya poster olarak sunulan makalelerde etkinliğin adı, tarihi ve yeri
• Tüm çıkar çatışmaları belirtilmelidir (Destekleyen fonlar veya diğer materyaller)
• Maksimum 4 hakem önerisi (posta ve e-posta adresleri ve telefon numaraları dahil).

Başlık sayfası

Gönderimlerde ayrı bir başlık sayfası sunulmalı ve bu sayfa şunları içermelidir:

• Makalenin tam başlığı ve 50 karakterden uzun olmayan kısa başlık
• İsim(ler), kurumlar, yazar(lar)ın ORCID ID numaraları ve yazar(lar)ın en yüksek akademik dereceleri
• Metin ve özet bölümleri için kelime sayıları
• Tablo ve şekil sayısı

Özet

Editöre mektup, yorum ve sahadan notlar türü yazılar hariç tüm gönderilerde Türkçe ve İngilizce özet gereklidir. Makaleler belirtilen sözcük sayısını aşmayan, yapılandırılmamış bir özet içermelidir.

Anahtar Sözcükler: Özetin sonunda konu indekslemesi için her gönderiye en az üç ve en fazla beş anahtar sözcük eklenmelidir. Anahtar sözcükler kısaltılmadan tam olarak listelenmelidir. Anahtar kelimelerin National Library of Medicine, Medical Subject Headings veritabanından (https://www.nlm.nih.gov/mesh/MBrowser.html) seçilmesi tavsiye edilir.

Ana Metin

Ana metin yazarların isimlerini, kurum ve kuruluşlarını içermemelidir. Yazının tam başlığı ile başlamalı ve yazının türüne göre hazırlanmalıdır.

Tablolar

Tablolar ana metne gömülü olarak yüklenmelidir. Ana metinde geçtikleri sıraya göre numaralandırılmalıdır. Tabloların üzerine açıklayıcı bir başlık yerleştirilmelidir. Tablolarda kullanılan kısaltmalar, ana metin içerisinde tanımlanmış olsalar bile, tablonun altında dipnotlarla tanımlanmalıdır. Kelime işlem yazılımının “tablo ekle” komutu kullanılarak tablolar oluşturulmalı ve kolay okunabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Tablolarda sunulan veriler, ana metinde sunulan verilerin tekrarı olmamalı, ana metni desteklemelidir.

Şekiller

Şekiller, grafikler ve fotoğraflar ana metne gömülü olarak yüklenmelidir. Grafikler ve fotoğraflar makale gönderim sistemi aracılığıyla ayrıca TIFF veya JPEG formatında ayrı dosyalar olarak da sunulmalıdır. Şekil alt birimleri olduğunda, alt birimler tek bir görüntü oluşturmak için birleştirilmemelidir. Her alt birim, başvuru sistemi aracılığıyla ayrı ayrı sunulmalıdır. Şekil alt birimlerini belirtmek için resimler etiketlenmemelidir (a, b, c, vb.). Şekil göstergesini desteklemek için görüntülerde kalın ve ince oklar, ok uçları, yıldızlar, yıldız işaretleri ve benzeri işaretler kullanılabilir. Gönderinin geri kalanı gibi, şekiller de bir kişiyi veya kurumu tanımlayabilecek herhangi bir bilgi içermeyecek şekilde kör edilmelidir. Gönderilen her bir şeklin minimum çözünürlüğü 300 DPI olmalıdır. Değerlendirme sürecindeki gecikmeleri önlemek için, gönderilen tüm şekillerin çözünürlüğü net ve boyutu büyük olmalıdır (minimum boyutlar: 100x100 mm).

Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Konular

• Makalede kullanılan tüm akronimler ve kısaltmalar, hem özette hem de ana metinde ilk kullanımda tanımlanmalıdır. Kısaltma, tanımı takiben parantez içinde verilmelidir. Birimler, Uluslararası Birimler Sistemine (SI, International System of Units) uygun olarak hazırlanmalıdır. Ana metinde bir ilaç, cihaz, donanım veya yazılım programı veya başka bir üründen bahsedildiğinde, ürünün adı, ürünün üreticisi / telif hakkı sahibi (yalnızca satıcı değil), şehir ve ülke şirket (bölge dahil), şu biçimde parantez içinde verilmelidir: “Discovery St PET/BT tarayıcı (General Electric Co., Boston, MA, ABD)”
• Tüm kaynakça, tablo ve şekillere ana metin içerisinde atıfta bulunulmalı, ana metinde geçtikleri sıraya göre numaralandırılma yapılmalıdır.
• Şekiller ve tablolar hariç olmak üzere, bir ölçü birimi olarak kullanılmadıkça birden ona kadar sayılar sözcüklerle yazılmalıdır.
• İngilizce gramer kurallarının aksine Türkçe'de ondalık olarak virgül (,), ondalık ayırıcının solundaki her üçüncü basamakta nokta (.) işareti kullanılır.

Kaynaklar

Kaynaklar yazıda geçiş sırasına göre “Vancouver” alıntılama biçimine göre yazılmalıdır. Referanslar sayısal sırayla ve ana metinde cümle sonunda parantez “()” içinde olacak biçimde belirtilmelidir. Farklı kaynak türlerine göre Vancouver alıntılama biçim örneklerine  http://guides.lib.monash.edu/ld.php?content_id=14570618  adresinden ulaşılabilir. Aynı zamanda aşağıda örnekler sunulmuştur.

 

Editör ekibi, yazarlardan makalelerinde yakın zamanda yayımlanan ilgili makalelere (tercihen son 10 yıl içinde) atıfta bulunmalarını isteyebilir.

Baskı öncesi bir yayına atıfta bulunuluyorsa dijital obje tanımlayıcı (DOI) numarası sağlanmalıdır.

Kaynakların doğruluğundan yazarlar sorumludur.

Tam metin (full text) veritabanından dergi makalesi:

DOI varsa:

Author A, Author B. Title of article. Abbreviated Title of Journal. year;vol(no):page numbers. doi:10.XXX/XXXXX.XX.

Abalos E, Carroli G, Mackey ME. The tools and techniques of evidence-based medicine. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2005;19(1):15-26. doi:10.1016/j.bpogyn.2004.10.008.

DOI yoksa:

Author A, Author B. Title of article. Abbreviated Title of Journal [format]. year [cited year abbreviated month day];vol(no):page numbers. Available from: Internet address.

Allen C, Crake D, Wilson H, Buchholz A. Polycystic ovary syndrome and a low glycemic index diet. Can J Diet Pract Res [Internet]. 2005 [cited 2005 Jun 30];Summer:3. Available from: http://il.proquest.com.

İnternetten dergi makalesi:

DOI varsa:

Author A, Author B. Title of article. Abbreviated Title of Journal. year;vol(no):page numbers. doi:10.XXX/XXXXX.XX.

Scholz T. Evidence based medicine: from science to patient. J Tissue Sci Eng. 2012;3:e113. doi:10.4172/2157-7552.1000e113.

DOI yoksa:

Author A, Author B. Title of article. Abbreviated Title of Journal [format]. year [cited year abbreviated month day];vol(no):page numbers. Available from: Internet address.

Gümüş N, İlhan A, Gülersoy AE. Bir tersine göç örneği: köprücük köyü (varto-muş). Electronic Turkish Studies, [İnternet].2013. 8(6), 233-261. https://hdl.handle.net/11494/3985

Ön baskı veritabanından dergi makalesi:

Kording KP, Mensch B. Ten simple rules for structuring papers. BioRxiv [preprint]. 2016 bioRxiv 088278 [posted 2016 Nov 28; revised 2016 Dec 15; revised 2016 Dec 15; cited 2017 Feb 9]: [12 p.]. Available from: https://www.biorxiv.org/content/10.1101/088278v5.

Kitap bölümü:

BG Katzung. Special Aspects of Geriatric Pharmacology. In:Bertram G. Katzung.Susan B. Masters. Anthony J. Trevor (Eds). Basic and Clinical Pharmacology. 10th edition. Lange. Mc Graw Hill. USA 2007. pp 983-90.

Tek yazarlı kitaplar:

Sweetman SC. Martindale the Complete Drug Reference. 34th ed. London: Pharmaceutical Press; 2005.

Yazar olarak editör(ler):

Huizing EH, de Groot JAM, editors. Functional reconstructive nasal surgery. Stuttgart-New York: Thieme; 2003.

Yazarsız Kitap:

Merriam-Webster’s collegiate dictionary (10. Baskı.) (1993). Springfield, MA: MerriamWebster.

Konferans bildirileri:

Bengisson S. Sothemin BG. Enforcement of data protection, privacy and security in medical informatics. In: Lun KC, Degoulet P, Piemme TE, Rienhoff O, editors. MEDINFO 92. Proceedings of the 7th World Congress on Medical Informatics; 1992 Sept 6-10; Geneva, Switzerland. Amsterdam: North-Holland; 1992. pp.1561-5.

Bilimsel veya teknik rapor:

Cusick M, Chew EY, Hoogwerf B, Agrón E, Wu L, Lindley A, et al. Early Treatment Diabetic Retinopathy Study Research Group. Risk factors for renal replacement therapy in the Early Treatment Diabetic Retinopathy Study (ETDRS), Early Treatment Diabetic Retinopathy Study Kidney Int: 2004. Report No: 26.

Elektronik Materyal

Sadece internet’de yer alan dergilerde yayımlanan makaleler:

Rolfsjord LB, Skjerven HO, Bakkeheim E, Berents TL, Carlsen KH, Carlsen KCL. Quality of life, salivary cortisol and atopic diseases in young children. PLoS One 2019 Aug 30;14(8):e0214040. doi: 10.1371/journal.pone.0214040. Erişim adresi: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0214040

Bir web sitesinin bir bölümü:

European Clinical Research Infrastructure Network [Internet].

Trial Management. [Erişim tarihi: 02 Eylül 2019]. Erişim adresi:       https://www.ecrin.org/activities/trial-management.

İnternetten elde edilmiş online kopya:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Kitabın adı. http://www.xxxxxx adresinden elde edildi.

İnternetten ulaşılmış online kitap, DOI numarası atanmış:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Kitabın adı. doi:xxxxxx

Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri

Yüksek Lisans ve doktora tezlerinin kaynakçada yazım biçimi şu şekildedir:

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Başlık. (Yayımlanmamış yüksek lisans/doktora tezi). Üniversitenin adı, Yeri.

Özkara,Y. (2006). Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Hasta Memnuniyetinin Sağlık Ekonomisindeki Yeri ve Önemi: Bir Uygulama. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) Akdeniz Üniversitesi, Antalya.

Bir Veri Tabanı Aracılığıyla Elde Edilmiş Yüksek Lisans/Doktora Tezleri

Yazarın soyadı, Yazarın adının baş harfi. (Yıl). Başlık. (Yayımlanmamış yüksek lisans/Doktora tezi). Xxxx veri tabanından elde edildi. (Tez no XXXX)

Revizyonlar
Yazar, makalenin gözden geçirilmiş bir versiyonunu gönderirken hakemler tarafından ortaya atılan her soruyu yanıtlayan ve değişikliklerin nerede bulunabileceğini (her bir gözden geçirenin yorumu, ardından yazarın cevabı ve değişikliklerin olduğu satır numarası) belirten ana belgenin açıklamalı bir kopyasını da yüklemelidir.

Gözden geçirilmiş yazılar, karar mektubu tarihinden itibaren belirtilen gün içinde teslim edilmelidir. Makalenin revize edilmiş hali verilen süre içerisinde teslim edilmediği takdirde revizyon seçeneği geri çekilebilir.

Gönderen yazar(lar) ek süre gerektiğine inanıyorlarsa bu uzatmayı talep edebilirler.

Yayın Süreci

Yayımlanma aşamaları şu şekildedir;

Düzeltilmemiş yazı: Son, kabul edilmiş ancak düzenlenmemiş ve düzeltilmemiş yazı PDF'si.

Baskı öncesi yazı: Düzenleme ve dizginin gözden geçirilmeden sonra, yazının son düzeltilmiş versiyonu.

Son yayın: Düzeltilmiş son sürüm derginin bir sayısında yer alacak ve derginin web sitesine eklenecektir. Derginin web sitesine eklenme aşamasında makaleye bir DOI atanacaktır. Yayın sürecini hızlandırmak için yazarlardan son okuma sürecinde olabildiğince hızlı bir şekilde düzeltmeleri tamamlamalarını istemekteyiz.

Metnin biçimlendirilmesi

Metin Calibri yazı tipinde, 12 punto, çift aralıklı olarak yazılmalıdır. Ana başlıklar ve alt başlıklar 12 punto ve kalın yazı karakteriyle yazılmalıdır. Her cümlenin sonunda tek bir boşluk bırakılmalıdır. Metinde vurgu yapmak için kalın yazı karakteri kullanılmamalıdır. Paragrafları ayırmak için tek bir hard return kullanılmalı. Bir paragrafa başlamak için tab veya girinti kullanılmamalıdır. Tireleme, üstbilgi veya altbilgi seçenekleri ve sayfa numaralandırması kullanılmalıdır.

Gönderim Kontrol Listesi

Yazınızı hazırlamak için lütfen bu listeyi ve aşağıdaki açıklamaları kullanın, zamanında gözden geçirmeyi tamamlamak için göndermeden önce son bir kontrol yapın.

Aşağıdaki öğelerin mevcut olduğundan emin olun:

Başlık sayfası:

• Yazı tipi
• Başlık
• Kısa başlık
• Tüm yazar isimleri ve kurumları
• Sorumlu yazar olarak belirlenen yazarın iletişim bilgileri (Tam posta adresi, telefon numarası ve e-posta adresi)
• Sözlü veya poster olarak sunulan makaleler etkinliğin adını, tarihini ve yerini içermelidir.
• Çalışma için mali veya diğer destekler
• Kelime sayısı (Özet kelime sayısı, Metin kelime sayısı)

 Ana metin:

• Başlık
• Özet
• Anahtar kelimeler
• Gerekli alt başlıkları olan metin
• Referanslar (dergi kurallarına göre yazıldığından emin olunmalıdır.)
• Şekiller ve tablolar:

-Metin alıntısına göre numaralandırılmalıdır.

-Etiketler, başlıklar ve kısaltmalar açıklayıcı olmalıdır.

-Metinde tüm şekil ve tablo gösterimlerinin uygun şekilde eşleştiğini kontrol edin.

Aşağıdaki formların uygun şekilde doldurulduğundan ve gönderildiğinden emin olun:

Telif Hakkı Devir Formu - İndir

Çıkar Çatışması Beyanı - İndir (tüm katkı veren yazarlar tarafından doldurulmalıdır)

Dergi Politikası

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi; Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Kurulu'nun (International Committee of Medical Journal Editors, ICMJE©) belirlediği yayıncılık ilkelerini benimsemekte ve yazarlardan dergiye gönderdikleri makalelerde ICMJE© ilkelerine uymasını beklemektedir. Bu kuralları ihlal eden yazılar dergide yayınlanmayacaktır. Ayrıca, makale gönderimi sırasında yazarlardan ICMJE tarafından hazırlanmış çıkar çatışması formunu doldurmaları istenmektedir.

ICMJE© ilkelerine ekteki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:
ICMJE Recommendations WEB, ICMJE Recommendations PDF, 
ICMJE Conflicts of Interest

Etik İlkeler

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar oluşturulurken Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’nin yayın etiği ve açık erişim politikası “Yayın Etiği Komitesi (COPE) Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kılavuzlarını temel almaktadır;

https://publicationethics.org/ ICMJE Recommendations,https://www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf 
CSE White Paper on Publication Ethics, WAME resources, WMA policies ve WMA Helsinki Bildirgesi) https://www.ttb.org.tr/images/stories/file/2013/helsinki.pdf 
Biyotıp Araştırmalarına İlişkin İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/06/20110611M1-4-1.pdf 
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx 
yayın sürecinin tüm bileşenlerinin etik ilkelere uymasını gerektirmektedir.

Yayın Kurulu, gönderilen tüm yazıları intihal ve yeniden yayınlama açısından inceler. Eğer etik bir sorun saptanır ise Committee on Publication Ethics-COPE (https://publicationethics.org/guidance/guidelines ) rehberlerine uyulur. Bilimsel çalışmanın yürütülmesi ve yayınlanması aşamasında yer alan tüm paydaşların etik ilkeleri benimsemesi beklenmektedir. Araştırma ve yayın etiği temel ilkeleri ulusal ve uluslararası düzeyde yayınlanmış temel ilkelerle belirlenmiştir. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi araştırma etiği alanında Biyotıp Araştırmalarına İlişkin İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesine Ek Protokolü, Dünya Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesi ve İyi Klinik Uygulamalar belgelerinde yayınlanan temel değerleri koruyan politikayı benimsemektedir. Dergimiz yayın etiği bağlamında yazarlık, çıkar çatışması, fikri mülkiyet, dergi yönetimi, hakemlik süreçleri ve yayın sonrası sorunları hakkında COPE (Committee on Publication Ethics), ICMJE (International Committee Of Medical Journal Editors) ve YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi esasları çerçevesinde yayın etiği politikasına sahiptir. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi tarafından benimsenen bu etik ilkelerin diğer paydaşlar tarafından da benimsenmesi talep edilmektedir.   

Klinik araştırmalar için “WMA Helsinki Deklarasyonu-İnsanlar ile yapılan Tıbbi Araştırmalarda Etik İlkeler” (https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/), deney hayvanları ile yapılan çalışmalar için “Hayvanlar ile yapılan Biyotıp Araştırmalarında Uluslararası Rehber İlkeler” (http://iclas.org/wp-content/uploads/2013/03/CIOMS-ICLAS-Principles-Final.pdf) ve “Laboratuvar Hayvanlarının Kullanımı ve Bakımı için Kılavuz” (https://grants.nih.gov/grants/olaw/guide-for-the-care-and-use-of-laboratory-animals.pdf ) ile uyumlu olarak ilgili Etik Kurul onayı alınmalıdır. Etik Kurul Onay Formunun bir kopyası başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi'nde değerlendirmeye alınan makalelerde, aşağıda belirtilen maddeler uyarınca söz konusu araştırmalar için Etik Kurul Onayı gerekmektedir:

• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
• İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
• Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar
• Anonimleşmiş kurum verilerinin kullanıldığı çalışmalarda Etik Kurul tarafından verilen “Etik Kurul iznine gerek yoktur” yazısı eklenmelidir.

Dergiye gönderilen ve/veya kabul edilen bilimsel eserlerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse, bilimsel çalışmaların yazarlarının çalıştığı kurum/lara bu durum resmi yollardan bildirilecek ve eser red edilecektir. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi yazarlardan analiz sonuçlarına ilişkin çıktı dosyalarını isteme hakkına sahiptir.

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’ne gönderilmiş olan yazının tüm yerel ve uluslararası yayın hakları yazarların hepsinin imzaladığı “Yayın Hakkı Devir Formu” ile Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’ne devredilir.

Yazarların her birinin makaleye katkısı, form üzerinde açıkça belirtilmelidir.
Makale dergiye gönderildikten sonra, yazar ismi ekleme veya çıkarma ya da yazar sırasını değiştirme mümkün olmayacaktır. Derginin bu konudaki uygulamaları International Committee of Medical Journal Editors-ICMJE (http://www.icmje.org ) ve Council of Science Editors-CSE (https://www.councilscienceeditors.org ) kurallarına uygundur. 

Yazar(lar), makalenin kaynaklandığı araştırma ile ilgili olarak resmi ya da özel kurumlardan aldıkları finansal destek, bağış veya her türlü ticari bağlantı hakkında editöre bilgi vermeli ve teşekkür bölümünde belirtmelidirler.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:

• Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda etik ilkeler doğrultusunda uygun atıf tekniklerle atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
  Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalı, yayımlanmak üzere başvurusu yapılan bir makalenin yazar sırasını değiştirme, yazar çıkartma, yazar ekleme önerilmemelidir. Makale sisteme yüklenme aşamasında yazar isimleri sorumlu yazar tarafından yüklenmektedir.
• Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
• Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri Editörler kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
• Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma-çözümlemelerle ilgili izinlerin ya da üzerinde araştırma yaptıkları katılımcıların onayının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır. Yöntem kısmında mutlaka gönüllü onamı hakkında bilgi sunulmalıdır. Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren deney, anket, ölçek, görüşme, gözlem, odak grup çalışması gibi nicel ya da nitel yöntemlerle veri toplamayı gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı aldığını; etik kurul adı, karar tarihi ve sayısı aday makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtmeli, etik kurul kararını gösteren belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir.
  Yazar(lar), veri toplama sürecinde etik ilkelere özen gösterdiklerinin kanıtlarını (başkalarının ölçek, anket, fotoğraf gibi belgelerinin kullanılması için kendilerinden izin alınması veya gönüllü onam formu kullanıldığı gibi) makale içinde sunmalıdır. Makalelerde araştırma ve yayın etiği ile fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğu belirtilmelidir. Yazar(lar)dan derleme makaleler için etik kurul onayı istenmez. Bununla birlikte etik kurul kararı gerektirmeyen eserlerde, etik kurul kararının gerekmediği yöntem bölümünde belirtilmelidir.
• Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
• Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’ne gönderilemez.
• Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.

 
Editörlerin Etik Sorumlulukları

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulama Dergisieditör ve alan editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE)tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Editörler, Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi'nde yayınlanan her yayından sorumludur.
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir.

Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.

Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.

Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Çift Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır

• Dergiye gönderilen eserlerden, derginin amaç ve kapsamına uygun olmayan çalışmaları reddetmek.
• Makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerli ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde tutmak.
• Başvurusu yapılan makaleleri önemli sorunu olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almak, hakem önerilerini göz önünde bulundurmak, ciddi sorun olmadıkça önceki editör(ler)ce verilen kararları değiştirmemek, yapıcı eleştirilerle katkı sağlamak.
• Derginin benimsemiş olduğu Çift kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygulamak, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmak, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlamak.
• Bağımsız akran değerlendirmesinin yapılmasını sağlamak için yazar/ların kurumlarından bağımsız hakem atamaları gerçekleştirmek.
• Makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak göndermek, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklemek.
• Cinsiyet, dini veya politik inançlar, yazarların etnik veya coğrafi kökenleri üzerine ayrım yapılmaksızın görevlerini yerine getirirken dengeli, objektif ve adil bir şekilde hareket etmek.
• Dergiye gönderilen çalışmaları içeriğine göre değerlendirmek, hiçbir yazara ayrıcalık göstermemek.
• Olası çıkar çatışmalarını önlemek adına gerekli önlemleri almak ve varsa mevcut beyanları değerlendirmek. Ortaya çıkan bir çıkar çatışması durumunda Dergi, belirsizlik giderilene kadar makalenin değerlendirme sürecini askıya alır; bu bağlamda Dergi, başvuru yapan yazardan makalesi ile ilgili Etik Kurul İzni, ibraz edilmesi gereken belgeleri talep etme yetkisine sahiptir.
• Sponsorlu çalışmaları veya özel konulardaki çalışmaları diğer çalışmalarla aynı şekilde ele almak.
• Etik ihlali niteliğinde bir şikayet olması durumunda, derginin politika ve prosedürlerine bağlı kalarak gerekli prosedürleri uygulamak. Yazarlara, gelen şikayete cevap vermek için bir fırsat vermek, çalışma kime ait olursa olsun gerekli yaptırımları uygulamaktan kaçmamak.
• Olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da dikkate almak.
• Düzeltme, açıklama, özür, tekzip niteliğindeki içerikleri yayınlamak konusunda sorumlu ve hassas davranmak.

Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

• Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
  Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
• Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
• Çift kör hakemlik sistemi bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
  Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
• Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
  Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
• Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
  Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Tüm çalışmaların "Çift Kör Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar.

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın hakemleri, hakemlerin yazarları tanımadıkları iki yönlü kör hakemlik ilkesi uygulanır, hakemler yazarlar ile doğrudan iletişim kuramaz; makale değerlendirme formları ve metin üzerinde belirtilen notlar ile düzeltme istemleri dergi yönetim sistemi üzerinden editörlerce yazar(lar)a iletilir.

 

• Hakemler, Editörün karar verme sürecine katkıda bulunmak için makaleyi objektif olarak sadece çalışmanın içeriğini zamanında incelemeli ve sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi yansızlık ve gizlilik içinde yapmalıdır. Bu ilke gereğince inceledikleri makaleleri değerlendirme sürecinden sonra yok etmeli, ancak yayınlandıktan sonra kullanmalıdırlar. 
• Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi akademik görgü kurallarına uygun biçimde, yapıcı ve nazik bir dille yapmalı; hakaret ve düşmanlık içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
• Hakemler değerlendirmesini kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidirler.
• Hakem/ler, hazırlamakta oldukları ya da değerlendirmede olan bir çalışmalarına çok benzer bir çalışma söz konusuysa, değerlendirmeyi reddetmelidir.
• Hakemler, editör ve yazar tarafından sağlanan bilgilerin gizliliğini korumalı, gizlilik ilkesi gereği incelediği çalışmayı değerlendirme sürecinden sonra yok etmeli, kör hakemliğe aykırı bir durum varsa editöre bildirmeli ve çalışmayı değerlendirmemelidir.
• Çalışmanın ve değerlendirme sürecinin gizliliğini korumaya devam etmelidir.
• Esas yorumlarını ve geribildirimlerini etkileyebilecek bir durumun ortaya çıkması halinde dergiyi bilgilendirmelidir.
• Revizyon ve yeniden değerlendirme ile ilgili dergiden gelen taleplere karşılık vermeye çalışmalıdır.
• Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.

Kişisel Verilerin Korunması

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.

Çıkar Çatışması Politikası ve Telif Hakkı Düzenlemesi

Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, olası çıkar çatışmalarını önlemek adına gerekli önlemleri almak ve varsa mevcut beyanları değerlendirmekle yükümlüdür. Dolayısıyla olası çıkar çatışmalarının bilimsel yayın etiğine zarar vereceğini düşünür. Dergi, çıkar çatışmalarını tespit etmek ve önlemek amacıyla tüm paydaşları için yükümlülüklerini tanımlar. Olası bir çıkar çatışması durumunda Dergi, belirsizlik giderilene kadar makalenin değerlendirme sürecini askıya alır; bu bağlamda Dergi, başvuru yapan yazardan makalesi ile ilgili Etik Kurul İzni, Görüşmeci Gönüllü Onam Formları ve ibraz edilmesi gereken belgeleri talep etme yetkisine sahiptir.

• Yazar/lar, kendi eserleri üzerinde telif hakkına sahiptir ve yazısının ilk kez yayınlanma hakkı Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi’ne aittir; Creative Commons Attribution ilkeleri gereğince çalışmanın yazar ve dergi kaynak gösterilerek paylaşılmasına izin verilmektedir.
• Yazar/lar, Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi'ne eser yayını başvurusu yaparken, Telif Hakkı Devri ve Çıkar Çatışması Formu’nu (tüm yazarların imzalaması zorunludur) imzalayarak sisteme yüklemek zorundadır.