Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri

Erkan Pehlivan; Gürsel Dellal

doi:10.29185/hayuretim.363905

Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri

Öz

Farklı üretim sistemlerinde yetiştirilen hayvan türleri farklı çevresel stres faktörlerine maruz kalmakta ve bunlarla fizyolojik ve davranışsal tepkiler yoluyla mücadele etmektedirler. Bu mücadelelerin başarısız olması, hayvanların refah durumlarını açık olarak tehdit etmekle birlikte üretim etkinlik ve kalitelerini de olumsuz yönde etkilemektedir. Stres esnasında stres hormonlarının (HPA ve SA aksı hormonları) ve sitokinlerin üretiminde artışlar gerçekleşirken, anabolik hormonların (IGF-I, GH, tiroit hormonları ve cinsiyet steroitleri) üretiminde azalışlar ortaya çıkmaktadır. Bu durum ise anabolik süreçlerin yavaşlatılmasına, katabolik süreçlerin ise artmasına neden olmaktadır. Sonuçta; stresin şiddetine bağlı olarak immun fonksiyon, üreme, büyüme, laktasyon ve diğer fizyolojik süreçler olumsuz olarak etkilenmekte ve önemli düzeyde ekonomik kayıplar meydana gelmektedir. Bu nedenle çevresel stres faktörlerinin etkilerinin kontrol edilmesi, toplam ekonomik etkinliğin artırılması için önem taşımaktadır. Bu noktadan hareketle, bu derlemede, stresin memeli çiftlik hayvanları üzerinde gösterdiği fizyolojik değişimler ve bu değişimlerin verimlerle olan ilişkileri analiz edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Stres,fizyoloji,HPA,SA

Kaynakça

Blecha, F. 2000. Immun system response to stress. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare. CABI Publishing, pp. 111-121, ISBN: 0 85199 359 1.
Blokhuis, H. J., Hopster, H., Geverink, N.A., Korte, S. M., van Reenen, C.G. 1998. Studies of stress in farm animals. Comp. Haematol. Int. 8: 94-101.
Bobic, T., Mijic, P., Knezevic, M., Speranda, B., Antunovic, B., Baban, M., Sakac, M., Frizon, E., Koturic, T. 2011. The impact of environmental factors on the milk ejections and stress of dairy cows. Biotech. Anim. Husb. 27(3): 919-927.
Broom, D. M., Johnson, K. G. 1993. Stress and animal welfare. London: Chapman & Hall.
Bruckmaier, R.M. 2005. Normal and disturbed milk ejection in dairy cows. Domest. Anim. Endocrinol. 29: 268-273.
Cannon, W. B. 1935. Stresses and strains of homeostasis. Amer. J. Med. Sci. 189(1): 13-14.
Chrousos, G.P. 1998. Stressors, stress, and neuroendocrine integration of the adaptive response. Ann. N. Y. Acad. Sci. 30(851): 311-335.
Clark, J. D., Rager, D. L., Calpin, J. P. 1997. Animal well-being II. stress and distress. Lab. Anim. Sci. 47: 571-579.
Cook, C.J., Mellor, D.J., Harris, P.J., Ingram, J.R., Matthews, L.R. 2000. Hands-on and hands-off measurement of stress. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare.
CABI Publishing, pp. 123-146, ISBN: 0 85199 359 1.

Dahl, G.E. 2008. The eighth international workshop on the biology of lactation in farm animals: Introduction. J. Anim. Sci. 86(Suppl. 1): 1–2.
Dantzer, R., Mormede, P. 1983. Stress in farm animals: A need for reevaluation. J. Anim. Sci. 57: 6-18.
Deak, T., Nguyen, K. T., Ehrlich, A. L., Watkins, L. R., Spencer, R. L., Maier, S. F., Licinio, J., Wong, M. L., Chrousos, G. P., Webster, E., Gold, P. W. 1999. The impact of the nonpeptide corticotrophin-releasing hormone antagonist antalarmin on behavioral and endocrine responses to stress. Endocrinology 140: 79-86.
Dobson, H., Smith, R. F. 2000. What is stress, and how does it affect reproduction. Anim. Reprod. Sci. 60-61: 743-752.
Elsasser, T.H., Klasing, K.C., Filipov, N., Thompson, F. 2000. The metabolic consequences of stress: targets for stress and priorities of nutrient use. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare. CABI Publishing, pp. 77-110, ISBN: 0 85199 359 1.
Hart, I.C. 1983. Endocrine control of nutrient partition in lactating ruminants. Proc. Nutr. Soc. 42: 181-194.
Hossner, K.L. 2005. Hormonal regulation of farm animal growth. CABI Publishing, ISBN: 0 85199 080 0.
Kelley, K. W. 1980. Stress and immune functions: A bibliographic review. Ann. Rech. Vet. 11: 445.
Liptrap, R. M. 1993. Stress and reproduction in domestic animals. Ann. N.Y. Acad. Sci. 697: 275-284.
Maeda, K.,Tsukamura, H. 2006. The impact of stress on reproduction: Are glucocorticoids inhibitory or protective to gonadotropin secretion? Endocrinology 147(3):1085–1086.
Manteuffel, G. 2002. Central nervous regulation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis and its impact on fertility, immunity, metabolism and animal welfare-a review. Arch. Tierz. 45(6): 575-595.
Matteri, R. L., Carroll, J. A., Dyer, C. J. 2000. Neuroendocrine responses to stress. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare. CABI Publishing, pp. 43-76, ISBN: 0 85199 359 1.
McLien, M., Smith, R. 2001. Corticotrophin releasing hormone and human parturation. Reproduction 121: 493-501.
Minton, J.E. 1994. Function of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis and the sympathetic nervous system in models of acute stress in domestic farm animals. J. Anim. Sci. 72: 1891-1898.
Moberg, G.P. 2000. Biological response to stress: implications for animal welfare. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare. CABI Publishing, pp. 1-21, ISBN: 0 85199 359 1.
Möstl, E., Choi, H. S., Bamberg, E. 1985. Stimulation of androgen and oestrogen concentrations in plasma cows after administration of a synthetic glucocorticoid (flumethasone) at the end of gestation. J. Endocrinol. 105: 121-126.
Möstl, E., Palme, R. 2002. Hormones as indicators of stress. Domest. Anim. Endocrinol. 23: 67-74.
Munck, A., Guyre, P. M., Holbrook, N. I. 1984. Physiological functions of glucocorticoids in stress and their relationship to pharmacological actions. Endocr. Rev. 5: 25-44.
Munsterhjelm, C. 2009. Housing, stress and productivity: studies in growing and reproducing pigs. University of Helsinki, Academic Dissertation, ISBN: 978-952-10-5903-2, Helsinki.
Onaka, T. 2004. Neural pathways controlling central and peripheral oxytocin release during stress. J. Neuroendocrinol. 16: 308-312.
Palme, R., Rettenbacher, S., Touma, C., El-Bahr, S.M., Möstl, E. 2005. Stress hormones in mammals and birds: comparative aspects regarding metabolism, secretion, and noninvasive measurement in fecal samples. Ann. N. Y. Acad. Sci. 1040: 162-171.
Rae, A., Nayga, R. 2010. Trends in consumption, production, and trade in livestock and livestock products. Ed. Steinfeld, H., Mooney, H.A., Schneider F., Neville, L.E. Livestock in a changing landscape: Drivers, Consequences, and Responses. pp. 11-33, ISBN: 978-1-59276-671-0.
Raynaert, R., De Paepe, M., Peeters, G. 1976. Influence of stress, age and sex on serum growth hormone and free fatty acids in cattle. Horm. Metab. Res. 8: 109-114.
Rushen, J. 2000. Some issues in the interpretation of behavioural responses to stress. Ed. Moberg G.P., Mench, J.A. The Biology of Animal Stress: Basic Principles and Implications for Animal Welfare. CABI Publishing, pp. 23-42, ISBN: 0 85199 359 1.
Selye, H. 1956. The stress of life. MvGraw Hill Book Co., New York.
Squires, E. J. 2003. Applied animal endocrinology. CABI Publushing, ISBN: 0-85199-594-2, USA. pp. 234.
Tilbrook, A.J., Turner, A.I., Clarke, I.J. 2000. Effects of stress on reproduction in non-rodent mammals: the role of glucocorticoids and sex differences. Rev. Reprod. 5: 105–113.
Trevisi, E., Bertoni, G. 1998. Some physiological and biochemical methods for acute and chronic stress evaluation in dairy cows. Ital. J. Anim. Sci. 8(Suppl.1): 265-286.
Tsigos, C., Chrousos, G.P. 2002. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis, neuroendocrine factors and stress. J. Psychosom. Res. 53: 865-871. von Borel, E.H. 2001. The biology of stress and its application to livestock housing and transportation assessment. J. Anim Sci. 79(E. Suppl.): E260-E267.
Yadav, S., Anand, M. 2013. Stress and lactation: an overview. Ed. Yadav, S., Kumar, J., Madan, A.K., Yadav, B., Anand, M. Physiology and Nutri-Genomics, Underpinning Animal Production. ISBN: 978-81-928693-1-5.
Yuwiler, A. 1976. Stress, anxiety and endocrine function. Ed. Grenell, R.G., Galay, S. Biological Foundations of Psychiatry 2: 889-943. Raven Press, New York.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Erkan Pehlivan ^*

Gürsel Dellal Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

28 Kasım 2014

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2014

Kabul Tarihi

28 Eylül 2014

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 55 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.29185/hayuretim.363905

IZ

https://izlik.org/JA78UG39DJ

APA

Pehlivan, E., & Dellal, G. (2014). Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri. Journal of Animal Production, 55(1), 25-34. https://doi.org/10.29185/hayuretim.363905

AMA

1.Pehlivan E, Dellal G. Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri. Journal of Animal Production. 2014;55(1):25-34. doi:10.29185/hayuretim.363905

Chicago

Pehlivan, Erkan, ve Gürsel Dellal. 2014. “Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri”. Journal of Animal Production 55 (1): 25-34. https://doi.org/10.29185/hayuretim.363905.

EndNote

Pehlivan E, Dellal G (01 Kasım 2014) Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri. Journal of Animal Production 55 1 25–34.

IEEE

[1]E. Pehlivan ve G. Dellal, “Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri”, Journal of Animal Production, c. 55, sy 1, ss. 25–34, Kas. 2014, doi: 10.29185/hayuretim.363905.

ISNAD

Pehlivan, Erkan - Dellal, Gürsel. “Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri”. Journal of Animal Production 55/1 (01 Kasım 2014): 25-34. https://doi.org/10.29185/hayuretim.363905.

JAMA

1.Pehlivan E, Dellal G. Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri. Journal of Animal Production. 2014;55:25–34.

MLA

Pehlivan, Erkan, ve Gürsel Dellal. “Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri”. Journal of Animal Production, c. 55, sy 1, Kasım 2014, ss. 25-34, doi:10.29185/hayuretim.363905.

Vancouver

1.Erkan Pehlivan, Gürsel Dellal. Memeli Çiftlik Hayvanlarında Stres, Fizyoloji ve Üretim İlişkileri. Journal of Animal Production. 01 Kasım 2014;55(1):25-34. doi:10.29185/hayuretim.363905

Cited By

Ruminantlarda Karayolu Nakliyesinde Oluşan Stresin Nedenleri, Belirteçleri ve Sonuçları

Journal of the Institute of Science and Technology

https://doi.org/10.21597/jist.879567

Physiological and pyhsical responses of dairy cattle to heat stress

Black Sea Journal of Agriculture

https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1177117

Haematological, biochemical and oxidative stress parameters of New Zealand rabbits housed at different stocking densities

Revista Científica de la Facultad de Ciencias Veterinarias

https://doi.org/10.52973/rcfcv-e34369

26405

Creative Commons License Journal of Animal Production is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

26407 26406 26408 26409 26410 26399 26411 26412 26413 26414 26415