Yüksek Çevre Sıcaklığına Maruz Kalan Ruminant Hayvanlarda Meydana Gelen Hormonal Değişimler
Öz
Stres, hayvanın karmaşık uyum düzeneğine baskı yapan ve çevreden gelen etkiler ile
aldığı normal dışı durumdur. Stres faktörleri (stressörler) geniş kapsamlıdır; soğuk,
sıcak, x- ışınları, yetersiz oksijen seviyesi, yüksek ses, korku, koku, yabancı cisimler ve
kızgınlık bu kaynaklardan bir kısmıdır. Yüksek sıcaklık hayvanların refahını zorlar ve
strese girmesine neden olur. Hayvanlarda oluşan korku ve stres, onlarda refah
sorununun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Böylece, bağışıklık, sinir ve endokrin
sistemi olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durumda, hayvanın sağlık sorunları artar ve
hayvanın yaşam süresi, kalitesi, verim düzeyi gibi parametrelerin olumsuz etkilenmesi
sonucu ekonomik kayıplar kaçınılmaz olmaktadır. Stres altındaki hayvanlarda, kortizol
salınımı, vücut ısısı ve nabız sayısının yükselmesi ile birlikte birçok hormonun
etkilendiği fizyolojik bir değişim söz konusudur. Bu kapsamda böbrek üstü bezi
hormonları (katekolaminler ve glukokortikoidler), üreme hormonları (ovaryum ve
testis hormonları), büyüme hormonu (somatotrop hormon), tiroid hormonları
(tiroksin ve triiyodotironin) ve pankreas hormonlarının (insülin ve glukagon)
salgılanmasında artış ya da azalış gerçekleşir. Yapılan derlemede, ruminant
hayvanlarda hormonal değişim üzerine sıcaklık stresinin etkileri tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al-Haidary, A.A. 2004. Physiological exponses of Naimey sheep to heat stress challenge under semi-arid environments. Internatıonal Journal Of Agrıculture&Bıology 6(2):307-309.
- Alnmier M, De Rosa G, Grasso F, Napolitana F, Bordi A. 2002. Effect of climate on the response of three oestrus synchronisation techniques in lactating dairy cows. Animal Reproduction Scıence 71:157–168.
- Altınçekiç Ş, Koyuncu M. 2012. Çiftlik hayvanları ve stres. Hayvansal Üretim, 53(1): 27-37.
- Ann Becker B, Klır J.J, Matteri R.L, Spiers D.E, Ellersıek M, Misfeldt M.L. 1997. Endocrine and thermoregulatory responses to acute thermal exposures in 6-month-old pigs reared in different neo-natal environments. Journal of Thermal Biology 22(2):87-93.
- Anonim, 2019. https://www.karliisfikirleri.com/buyukbas-hayvan-yetistiriciligi/ (erişim tarihi=21.03.2013, 19:24).
- Arı U.Ç. 2015. Sığırlarda Isı Stresinin Fizyolojik ve Hormonal Olarak Üremeye Etkisi. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Scıences 1(1):1-10.
- Ası T. 1999. Hormonlar. Editör: Ası T. Tablolarla Biyokimya Cilt 2. Tayf Ofset, Ankara, s.71-111.
- Bridges P.J, Brusie M.A, Fortune J.E. 2005. Elevated (heat stress) in vitro reduces androstenedione and estradiol and increases progesterone secretion by follicular cells from bovine dominant follicles. Domestic Animal Endocrinology 29:508–522.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Murat Durmuş
*
0000-0002-4221-7449
Türkiye
Nazan Koluman
Bu kişi benim
0000-0001-9888-1755
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
30 Mart 2019
Kabul Tarihi
16 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 60 Sayı: 2
Cited By
Physiological and pyhsical responses of dairy cattle to heat stress
Black Sea Journal of Agriculture
https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1177117Koyunlarda Koç Katımı Öncesi Antioksidan Kullanımının Oksidatif Stres ve Bazı Fertilite Parametreleri Üzerine Etkisi
Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.47027/duvetfd.1268569