Pandemi Döneminde Hemşirelerin Duygu Durum Değişiklikleri ve Etkileyen Etmenlerinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Yaşamı tehdit eden COVID-19, akut solunum sendromu ve pnömoniye neden olan bir virüstür. COVID-19 hastalarıyla yakın temasda olan sağlık çalışanları, fizyolojik ve ruhsal sağlık sorunları ile karşılaşmıştır. Salgın ve karantina; travma sonrası stress bozukluğu, kaygı belirtileri, öfke, uyku sorunları, uyum bozukluğu ve takıntılar gibi psikolojik tepkilere neden olmuştur. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki çalışma 27 Mayıs - 31 Aralık 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Örneklemi araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 352 hemşire oluşturmuştur. Veriler ‘‘Tanıtıc Bilgiler Veri Formu’’ ve “Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği” elektronik anket formları ile elde edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 24.0 ile yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılanların bireylerin %86,1’i kadın, %78,7’si 20-30 yaş aralığında, %31,8’i lisans mezunu, %75,3’ü bekar ve %81,5’i çocuk sahibi değildir. Çalışmada kişilerin Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği puan ortalaması 78,20±21,58’dir. Eğitim durumu, birlikte yaşanan kişiler, birlikte yaşanan kişilerden ayrı yaşamaya başlama durumu ve birlikte yaşanan kişilere virüs bulaştırma ihtimaline karşı kaygılanması durumu ölçek alt boyutlarında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Çalışma sonuçlarına göre yüksek lisans mezunu olanların, diğer kişilerle yaşayanların, normalde yaşadığı kişilerden ayrı yaşamaya başlayanların ve yaşadığı kişilere virus bulaştırma ihtimaline karşı kaygılanma durumları yüksek olanların psikolojik belirtilerinin fazla, belirsizliğe tahammül etme ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin düşük olduğu gösterilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• Duygu-Durum
• Hemşire
• Pandemi
• Psikoloji
• Virüs

Determination Of Mood Changes Of Nurses Working During The Pandemic Period

Öz

Objective: Healthcare professionals caring for COVID-19 patients have encountered physiological and mental health problems such as post-traumatic stress disorder, anxiety symptoms, anger, sleep problems, adjustment disorder and obsessions. Methods: The descriptive and cross-sectional study was conducted between May 27-December 31, 2021. The sample consisted of 352 nurses. The data was obtained with the "Introductory Information Data Form" and "Multidimensional COVID-19 Scale" forms. Data analysis was done with SPSS 24.0. Results: In the study, 86.1% are women, 78.7% are between the ages of 20-30, 31.8% have a bachelor's degree, 75.3% are single and 81.5% do not have children. The meanscoreof the Multidimensional COVID-19 scale is 78.20±21.58.A significant difference was found in the scale sub-dimensions of education level, cohabitants, starting to live separately from cohabitants, and anxiety about the possibility of transmitting the virus to cohabitants (p<0,05). Conclusion: The psychological resilience levels of those who have a master's degree, those who live with other people, those who have started to live separately from the people they normally live with, and those who have high anxiety about the possibility of infecting the virus with the people they live with, have been found to be low.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• Mood
• Pandemic
• Psychology
• Virus

Kaynakça

1. Arpacıoğlu S, Baltalı Z, Ünübol B. (2021). COVID-19 pandemisinde sağlık çalışanlarında tükenmişlik, covıd korkusu, depresyon, mesleki doyum düzeyleri ve ilişkili faktörler. Çukurova Tıp Dergisi, 88-100. doi: 10.17826/cumj.785609
2. Ateş AY. (2020). COVİD-19 pandemisinde gizli kahramanlar: Hemşire liderler. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(3), 625-638.
3. Batıgün AD, Etrürk İŞ. (2020). Çok boyutlu COVID-19 ölçeği geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nesne Psikoloji Dergisi, 8(18), 406-421. doi: 10.7816/nesne-08-18-04
4. Baykal Ü, Türkmen E, Alan H, Yılmaz ÇB, Göktepe N, Gümüş E vd. (2020). Türkiye’de covıd-19 salgını: Kriz yönetiminde yönetici hemşirelerin deneyimleri ve Yönetici Hemşireler Derneği’nin faaliyetleri. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi (HEAD), 17(3), 290-3. doi: 10.5222/head.2020.36024
5. Brooks SK, Webster RK, Louise E, Smith LW, Wessely S, Greenberg N et al. (2020). The psychological impact of quarantine and how to reduce it: Rapid review of the evidence. The Lancet, 912-920. doi:10.1016/S0140-6736(20)30460-8
6. Buckley C, Wee SL, Qin A. (2020). China’s doctors, fighting the coronavirus, beg for masks. 01.12.2021. International New York Times . https://www.nytimes.com/2020/02/14/world/asia/china-coronavirus-doctors.html#:~:text=In%20a%20furious%20social%20media,end%20of%20his%20video%20message.
7. Chakraborty C, Sharma A, Sharma G, Bhattacharya M, Lee S. (2020). SARS-CoV-2 causing pneumonia-associated respiratory disorder (COVID-19): Diagnostic and proposed therapeutic options. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 24(7), 4016-4026. doi: 10.26355/eurrev_202004_20871
8. COVID-19 SARS-CoV-2 enfeksiyonu, genel bilgiler, epidemiyoloji ve tanı (2020). 20.10.2021. https://covid19.saglik.gov.tr/Eklenti/39551/0/covid-19rehberigenelbilgilerepidemiyolojivetanipdf.pdf.

9. Çam MO, Dokumacı H. (2022). COVID-19’lu hastalara bakım veren sağlık çalışanlarının psikososyal problemleri: Hemşirelik bakış açısı. Akdeniz Hemşirelik Dergisi, 1(1), 36-47.
10. Çevirme A, Kurt A. (2020). COVID-19 pandemisi ve hemşirelik mesleğine yansımaları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(5), 46-52.
11. Çölgeçen Y, Çölgeçen H. (2020). COVID-19 pandemisine bağlı yaşanan kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Journal of Turkish Studies, 15(4), 261-275. doi: 10.7827/TurkishStudies.44399
12. Dai Y, Hu G, Xiong H, Xiong H, Qiu H, Yuan X. (2020). Psychological impact of the coronavirus disease 2019 (COVID-19) outbreak on healthcare workers in China. Med Rxiv. doi: 10.1101/2020.03.03.20030874.
13. De Carlo, L.T. (1997), “On the Meaning and Use of Kurtosis”. Psychological Methods, 2: 292-307.
14. Demireli, S. (2021). Hemşirelerde koronavirüs salgını kaynaklı, anksiyete, obsesyon ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi. [Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yök Tez Merkezi.
15. Durmaz YÇ, Kuzu A, Kilig N. (2020). Ebe ve hemşirelerde çalışma koşullarının obsesif kompulsif bozukluk ve anksiyete üzerine etkisinin belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(1), 73-80. doi:10.33631/duzcesbed.587967
16. Ergün R, Ergün D, Ergan B. (2016). Yoğun bakım ünitesi çalışanlarında anksiyete ve depresyon. Yoğun Bakım Dergisi, 7(3), 93-98.
17. Fernandez R, Lord H, Halcomb E, Moxham L, Middleton R, Alananzeh I et al. (2020). Implications for COVID-19: A systematic review of nurses’ experiences of working in acute care hospital settings during a respiratory pandemic. Int J Nurs Stud, 111:103637. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2020.103637
18. Gülbayrak B, Aktaş AM. (2020). Kadın ve erkek hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılması: Ankara örneği. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Derneği, 16(2), 413-432.
19. Groeneveld RA, Meeden G. (1984). “Measuring skewness and kurtosis”. The Statistician, 33, 391-399. Hopkins KD, Weeks DL. (1990). “Tests for normality and measures of skewness and kurtosis: their place in research reporting”. Educational and Psychological Measurement, 50, 717-729.
20. Huang Y, Zhao N. (2020). Generalized anxiety disorder, depressive symptoms and sleep quality during COVID-19 outbreak in China: a web-based cross-sectional survey. Psychiatry Research, 288:112954. doi: 10.1016/j.psychres.2020.112954
21. Işıklı S. (2020). COVID-19 salgını'nın psikolojik sonuçları ve etkili başa çıkma yöntemleri. 23.11.2023. https://corona.hacettepe.edu.tr/wp-content/uploads/2020/06/Covid-19_psikolojik_sonuclari_basa_cikma_yontemleri.pdf.
22. Karasu F, Çopur EÖ. (2020). COVID-19 vakaları artarken salgının ön safındaki bir yoğun bakım hemşiresi: “Cephede duran kahramanlar”. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(1), 11-14.
23. Kaya N, Turan N, Öztürk A. (2011). Türkiye'de erkek hemşire imgesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 16-30.
24. Koçak Z, Harmancı H. (2020). COVID-19 pandemi sürecinde ailede ruh sağlığı. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5, 183-207.
25. Koh D, Lim MK, Chia SE, Ko SM, Qian F, Vivian Ng et al. (2005). Risk perception and impact of Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) on work and personal lives of healthcare workers in Singapore: What can we learn? Medical Care, 43(7), 676-682. doi: 10.1097/01.mlr.0000167181.36730.cc
26. Lai J, Ma S, Wang Y, Cai Z, Hu J, Wei N et al. (2020). Factors Associated With Mental Health Outcomes Among Health Care Workers Exposed to Coronavirus Disease 2019. Jawa Network Open, 3(3), 1-12. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2020.3976.
27. Li JB, Yang A, Dou K, Wang LX, Zhang MC, Lin XQ. (2020). Chinese public's knowledge, perceived severity, and perceived controllability of COVID-19 and their associations with emotional and behavioural reactions, social participation, and precautionary behaviour: a national survey. Public Health, 20(1), 1-23. doi: 10.1186/s12889-020-09695-1
28. Liu S, Yang L, Zhang C, Xiang YT, Liu Z, Hu S et al. (2020). Online mental health services in China during the COVID-19 outbreak. The Lancet Psychiatry, 0366(20), 30077-8. doi: 10.1016/S2215-0366(20)30077-8
29. Liu Y, Li J, Feng Y. (2020). Critical care response to a hospital outbreak of the 2019-nCoV infection in Shenzhen, China. Journal of Critical Care, 24(1), 56. doi: 10.1186/s13054-020-2786-x.
30. Lucchini A, Giani M, Elli S, Villa S, Rona R, Foti G. (2020). Nursing activities score is increased in COVID-19 patients. Intensive Critical Care Nursing, 59, 102876. doi: 10.1016/j.iccn.2020.102876
31. Memiş Doğan M, Düzel B. (2020). COVID-19 özelinde korku-kaygı düzeyleri. Turkish Studies, 15(4), 739-752. doi: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44678
32. Moors JJA. (1986), “The meaning of kurtosis: Darlington reexamined”, The American Statistician, 40, 283-284. Nehir S, Güngör Tavşanlı N. (2021). COVID-19 pandemisinin hemşire ve ebe öğrencilerin korku ve kontrol algısı üzerindeki etkisi. Medical Sciences, 16(2), 141-150. doi :10.12739/NWSA.2021.16.2.1B0116
33. Birimoğlu Okuyan C, Güneş E, Yeşilyurt E. COVID-19 pozitif hastaya hemşirelik bakımı veren bir hemşirenin deneyimleri: Olgu sunumu. (2020). Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(4), 705-708. doi:10.26453/otjhs.757164
34. Özaydın Ö, Güdük Ö. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının yaşadıkları mental sorunlar. Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2, 83-90. doi:10.51261/yiu.2021.00035
35. Pappa S, Ntella V, Giannakas T, Giannakoulis VG, Papoutsi E, Katsaounou P. (2020). Prevalence of depression, anxiety, and insomnia among healthcare workers during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Brain Behavior and İmmunity, 88, 901-907. doi: 10.1016/j.bbi.2020.05.026.
36. Rossi R, Socci V, Talevi D, Mensi S, Niolu C, Pacitti F et al. (2020). COVID-19 pandemic and lockdown measures ımpact on mental health among the general population in Italy. Frontiers in Pschiatry, 11, 790. doi: 10.3389/fpsyt.2020.00790
37. Sun N, Wei L, Shi S, Jiao D, Song R, Ma L et al. (2020). A qualitative study on the psychological experience of caregivers of COVID-19 patients. Am J Infect Control, 48(6), 592-598. doi: 10.1016/j.ajic.2020.03.018
38. Temsah MH, Al-Sohime F, Alamro N, Al-Eyadhy A, Al-Hasan K, Jamal A et al. (2020). The psychological impact of COVID-19 pandemic on health care workers in a MERS-CoV endemic country. Journal of Infection and Public Health, 13(6), 877-882. doi: 10.1016/j.jiph.2020.05.021
39. Uzun LN, Mayda AS. (2020). Hemşirelerde tükenmişlik düzeyinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi: Bir üniversite hastanesi örneği. Konuralp Tıp Dergisi, 12(1), 137-143. doi:10.18521/ktd.493186
40. Qiu J, Shen B, Zhao M, Wang Z, Xie B, Xu Y. (2020). A nationwide survey of psychological distress among Chinese people in the COVID-19 epidemic: Implications and policy recommendations. General Psychiatry, 33(2), 1-3. doi: 10.1136/gpsych-2020-100213
41. Wang C, Pan R, Wan X, Tan Y, Xu L, Ho CS et al. (2020). Immediate psychological responses and associated factors during the initial stage of the 2019 coronavirus disease (COVID-19) epidemic among the general population in China. International Journal of Environtal Research and Public Health, 17(5), 1729. doi: 10.3390/ijerph17051729
42. Yakut E, Kuru Ö, Güngör, Y. (2020). Sağlık personelinin COVID-19 korkusu ile tükenmişliği arasındaki ilişkide aşırı iş yükü ve algılanan sosyal desteğin etkisinin yapısal eşitlik modeliyle belirlenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 24(83), 241-262.
43. Zhang WR, Wang K, Yin L, Zhao WF, Xue Q, Peng M et al. (2020). Mental health and psychosocial problems of medical health workers during the COVID-19 epidemic in China. Psychother Psychosom, 89(4), 242-250. doi: 10.1159/000507639
44. Zeybek Z, Bozkurt Y, Aşkın R. (2020). COVID-19 pandemisi: Psikolojik etkileri ve terapötik müdahaleler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 304-318.