Roper, Logan ve Tierney’in Yaşam Aktivitelerine Dayalı Hemşirelik Modeline Göre Ülseratif Kolit Olgu Değerlendirmesi

Öz

Amaç: Ülseratif kolit kolon mukozasının inflamasyonuyla meydana gelen kronik ve tekrarlayan bir hastalıktır. Ülseratif kolit tanısı almış hastaların sürekli ve acil bir şekilde dışkılama ihtiyacı hissetmeleri ve tuvalete ulaşmada zorluk çekmeleri yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma, ülseratif kolit tanısı almış hastaların hemşirelik bakımına dikkat çekmek amacı ile Roper, Logan ve Tierney Yaşam Aktiviteleri Modeli kullanılarak olgu analizi ile incelenmiştir. Yöntem: Veriler; gözlem, yüz yüze görüşme ve fizik muayene yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler; Kuzey Amerika Hemşirelik Tanıları sınıflaması (North American Nursing Diagnosis Association-International [NANDA-I]) kullanılarak sistematize edilmiştir. Bulgular: 6 ay önce ülseratif kolit tanısı konulan, bilinen Tip 2 diyabeti olan, N.U. isimli 43 yaşındaki kadın hasta, gece uyandıran karın ağrısı, ishal (10 kez defekasyon: 3 kanlı/7 kansız), bulantı, kusma şikayetleri ile acil servise başvurmuştur. Toplanan veriler doğrultusunda Roper-Logan-Tierney Yaşam Aktiviteleri Modeli’ni dikkate alarak hastanın bütüncül bakımı sağlanmıştır. Bu kapsamda hemşirelik tanıları modelin ilgili alanlarına göre kategorize edilmiştir. Sonuç: Roper-Logan-Tierney Yaşam Aktiviteleri Modeli’ne göre ülseratif kolit tanılı hastanın mevcut ve olası sorunları değerlendirilmiş olup, bu modelin ülseratif kolit tanılı hastaların hemşirelik bakımında güvenli bir şekilde kullanılabileceği görülmüştür. Model ülseratif kolit tanısı almış tüm hastalar için yaşamın her aşamasında rahatlıkla kullanılabilir. Etkili ve iyi bir hemşirelik bakımı uygulanabilmesi için hemşirelik bakım sürecinin bir modele dayandırılarak gerçekleştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bakım
• Hemşirelik
• Roper-Logan-Tierney Hemşirelik Modeli
• Ülseratif Kolit

Ulcerative Colitis Case Evaluation According to Roper, Logan and Tierney's Life Activities-Based Nursing Model

Öz

Objective: Ulcerative colitis is a chronic and recurrent disease caused by inflammation of the colon mucosa. Patients diagnosed with ulcerative colitis constantly and urgently need to defecate and have difficulty reaching the toilet, which negatively affects their quality of life. This study was examined through case analysis using the Roper, Logan and Tierney Life Activities Model in order to draw attention to the nursing care of patients diagnosed with ulcerative colitis. Methods: Data; Obtained using observation, face-to-face interview and physical examination methods. Collected data; It was systematized using the North American Nursing Diagnosis Classification (North American Nursing Diagnosis Association-International [NANDA-I]). Results: A 43-year-old female patient named N.U., who was diagnosed with ulcerative colitis 6 months ago and has known Type 2 diabetes, was admitted to the emergency room with complaints of abdominal pain that woke her up at night, diarrhea (10 defecations: 3 with blood/7 without blood), nausea and vomiting. In line with the data obtained, holistic care of the patient was provided, taking into account the Roper-Logan-Tierney Life Activities Model. In this context, nursing diagnoses are categorized according to the relevant areas of the model. Conclusion: According to the Roper-Logan-Tierney Life Activities Model, the current and possible problems of a patient diagnosed with ulcerative colitis have been evaluated, and it has been seen that this model can be safely used in the nursing care of patients diagnosed with ulcerative colitis. The model can be easily used at any stage of life for all patients diagnosed with ulcerative colitis. In order to provide effective and good nursing care, it is recommended that the nursing care process should be carried out based on a model.

Anahtar Kelimeler

• Care
• Nursing
• Roper-Logan-Tierney Nursing Model
• Ulceratice Colitis

Kaynakça

1. Adıgüzel L. (2021). Yaşam aktivitelerine dayalı hemşirelik modeli, B. Demirbağ (Ed.), Hemşirelik kuramları: Kavram haritalarıyla, içinde (s.135-150), Ankara: Akademisyen Kitabevi.
2. Açıkgöz G, İbrahimoğlu Ö. (2019). Preoperative and postoperative nursing care based on the model of daily living activities of a patient with type-a aortic dissection: A case report. Turk J Cardiovasc Nurs, 10(22), 87-95.
3. Akkoyun S, Arslan FT. (2019). Yaşam aktivitelerine dayalı hemşirelik modeline göre kronik böbrek yetmezliği olan çocuk hastanın değerlendirmesi: Olgu sunumu. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 78-93.
4. Aydemir Ö, Görücü R, Aydoğdu T. (2022). COVID-19 tanılı ortopedik cerrahi hastasının günlük yaşam aktiviteleri modeline göre bakım uygulamaları: Olgu sunumu. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 2(3), 141-153.
5. Barret D, Wilson B, Woollands A. (2014). Care planning: A guide for nurses. (H Okumuş, C Öztürk, K Yenal, Çev.), Ankara: Palme Yayıncılık.
6. Benchimol EI, Mack DR, Guttmann A, Nguyen NC, To T, Mojaverian N, et al. (2015). Inflammatory bowel disease in immigrants to Canada and their children: A population-based cohort study. Am J Gastroenterol, 110, 553-563.
7. Bilgiç Ş, Çelikkalp Ü, Sarıkaya N. (2017). Diagnosis of a necrotizing faciitis case according to the living model. Gümüşhane University Journal Of Health Sciences, 6, 320-325.
8. Bulut H, Güler Demir S. (2017). “Nancy Roper, Winifred W.Logan, Allison J. Tierney: Yaşam aktivitelerine dayalı hemşirelik modeli”, A. Karabağ, N. Çalışkan, Z. Göçmen Baykara (Ed.), Hemşirelik teorileri ve modelleri, içinde (531-575), Ankara: Akademi Basın ve Yayıncılık.

9. Bulut ÖÜ, Şahin S, Kaplan S, (2019). Roper, Logan ve Tierney’in yaşam aktivitelerine dayalı hemşirelik modeline göre hiperemezis gravidarum olgu değerlendirmesi. Konferans: 2. Uluslararası 3. Ulusal Doğum Sonu Bakım Kongresi: Konya.
10. Burisch J, Pedersen N, Čuković-Čavka S, Brinar M, Kaimakliotis I, Duricova D, et al. (2014). East-West gradient in the incidence of inflammatory bowel disease in Europe: The ECCO-EpiCom inception cohort. Gut, 63, 588-597.
11. Dumlu Bilgin G, Şimşek M. (2023). Ülseratif kolit ve beslenme. Ersoy G. (Ed.), Gastrointestinal sorunlara güncel beslenme yaklaşımları, içinde (1. bs., s.37-46). Ankara, Türkiye Klinikleri.
12. Enç N. (Ed.) (2020). İç hastalıkları hemşireliği. (3. bs., s.281-286). İstanbul Nobel Tıp Kitabevleri.
13. Karaman E, Sayın Kasar K, Doğan S, Yıldırım Y, Dinçer G. (2016). Ülseratif kolit hastalarının yaşam kalitesinin incelenmesi. Tepecik Eğit. ve Araşt. Hast. Dergisi, 26(1), 27-34.
14. Kasapoğlu B, Türkay C. (2023). Ülseratif kolite tedavisinde güncel gelişmeler. Güncel Gastroenteroloji Dergisi, 25(3), 166-172.
15. Kaya M, Ekin N. (2012). Ülseratif kolitte güncel tedavi. Güncel Gastroenteroloji Dergisi, 16(2), 136-142.
16. Magro F, Gionchetti P, Eliakim R, Ardizzone S, Armuzzi A, Acosta MB, et al. (2017). Third european evidence-based consensus on diagnosis and management of ulcerative colitis. Part 1: Definitions, diagnosis, extra-intestinal manifestations, pregnancy, cancer surveillance, surgery, and ıleo-anal pouch disorders. Journal of Crohn's and Colitis, 649-670.
17. Ng SC, Tang W, Ching JY, Wong M, Chow CM, Hui AJ, et al. (2013). Incidence and phenotype of inflammatory bowel disease based on results from the Asia-pacific Crohn’s and colitis epidemiology study. Gastroenterology, 145, 158-165.
18. Sammut J, Scerri J, Xuereb RB. (2015). The lived experience of adults with ulcerative colitis. Journal of Clinical Nursing, 24, 2659-2667.
19. Olgun N, Çelik S. (Ed.). (2022). Tüm yönleriyle iç hastalıkları hemşireliği. (2. bs,, s.203-206). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
20. Özgürsoy Uran, BN. (2020). Güncel kılavuz önerileriyle inflamatuar barsak hastalıklarında semptom yönetimi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 46(1), 101-111.
21. Özkan S, Kılınçat B, Yılmaz M. (2023). Roper-Logan-Tierney hemşirelik modeline temelli pediatri hemşireliği: Olgu sunumu. Selçuk Sağlık Dergisi, 4(1), 61-78.
22. Roper N, Logan W, Tierney AJ. (1996). The elements of nursing a model for nursing based on a model of living. (4th ed.). Edinburgh, Churchill Livingstone.
23. Shapiro JM, Zoega H, Shah SA, Bright RM, Mallette M, Moniz H, et al. (2016). Incidence of Crohn’s disease and ulcerative colitis in Rhode island: Report from the ocean state crohn’s and colitis area registry (OSSCCAR). Inflamm Bowel Dis, 22, 1456-1461.
24. Tosun HE, Akkoyun S. (2021). Yaşam aktivitelerine dayalı hemşirelik modeline göre Hirschsprung hastalığı olan çocuk hastanın değerlendirmesi: Olgu sunumu. Journal of Current Nursing Research, 1(2), 51-58.
25. Ungaro R, Mehandru S, Allen PB, Peyrin-Biroulet L, Colombel JF. (2017). Ulcerative colitis. HHS Public Access, 389(10080), 1756-1770.
26. Williams BC. (2015). The Roper-Logan-Tierney Model of Nursing: A framework to complement the nursing process, Nursing 45(3), 24-26. doi:10.1097/01.NURSE.0000460730.79859.d4.
27. Yalaki S, Yalçın MS, Pulat H, İlhan A. (2020). Ülseratif Kolit Hastalarında Değişen Ne? Yeni Tanı Almış 99 Vakanın Retrospektif Değerlendirilmesi. Acta Medica Nicomedia, 3(1), 20-24.