A Review of Postgraduate Theses on the Effects of Breast Milk Odor on Pain in Term and Preterm Newborns: The Case of Turkey

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 311 - 323, 26.12.2025

Tuba Gıynaş , Figen Yardımcı

https://doi.org/10.54189/hbd.1585718

Öz

Objective: This study was conducted to examine the postgraduate theses in the field of nursing in Turkey about the effectiveness of breast milk odor on pain and to evaluate the effectiveness of breast milk odor on pain.
Methods: The population of the study, which was conducted with the singular screening method and document review technique, consisted of 15 postgraduate theses in the field of nursing between January and February 2024, using keywords related to breast milk odor, without specifying the date range on the Higher Education Council National Thesis Center data screening tool. During the literature review, after selecting the "Thesis Name", the keyword "pain" was entered in the "Search Term" tab. Theses that did not meet the inclusion criteria, were repetitive, did not have full text and were not written in Turkish were excluded and the remaining 9 doctoral dissertations were included in the study.
Results: The first undergraduate thesis on the effect of breast milk odor on pain in the field of nursing was published in 2014. All theses were experimental. The study group was preterm newborns in 44.4% (n=4) of the theses, while high school students were preferred in 55.5% (n=5).
Conclusion: When the results of the reviewed studies are considered (except 1 study); it is seen that they provide guidance to health professionals who provide humanistic and atraumatic care to improve the health outcomes of newborns. It is recommended that multiple randomized controlled trials with different intervention groups and strong evidence of efficacy based on randomized controlled trials and well-conducted systematic reviews be conducted to strengthen the findings before recommending the inclusion of breast milk scenting in routine care for painful procedures.

Anahtar Kelimeler

Breast Milk Scent , Newborn , Pain

Term ve Preterm Yenidoğanlarda Anne Sütü Kokusunun Ağrı Üzerine Etkileri ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi: Türkiye Örneği

Öz

Amaç: Türkiye’de anne sütü kokusunun ağrı üzerine etkinliği ile ilgili hemşirelik alanında yapılan lisansüstü tezlerini incelemek ve anne sütü konusunun ağrı üzerine etkinliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Tekil tarama yöntemi ve doküman incelemesi tekniği ile yapılan çalışmanın evrenini Ocak- Şubat 2024 tarihlerinde, anne sütü kokusu ile ilgili anahtar kelimeler kullanılarak Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tarama aracı üzerinde tarih aralığı belirtilmeksizin hemşirelik alanında yapılan 15 lisansüstü tez oluşturmuştur. Literatür incelemesi yapılırken “Tez Adı” seçildikten sonra “Arama Terimi” sekmesine “ağrı” anahtar kelimesi yazılarak arama yapılmıştır. Dahil edilme kriterlerine uymayan, yineleyen, tam metni olmayan ve Türkçe yazılmamış tezler çıkarılmış ve kalan 9 doktora tezi çalışmaya dahil edilmiştir.
Bulgular: Hemşirelik alanında anne sütü kokusunun ağrıya etkisi üzerine yapılan ilk lisans tezi 2014 yılında yayımlanmıştır. Tezlerin tamamı deneyseldir. Tezlerin %44,4'ünde (n=4) çalışma grubu olarak preterm yenidoğanlar ile çalışırken, %55,5'inde (n=5) term yenidoğanlar tercih edilmiştir.
Sonuç: İncelenen çalışmaların sonuçları ele alındığında (1 çalışma hariç); yenidoğanların sağlık sonuçlarını iyileştirmek için hümanist ve atravmatik bakım sunan sağlık profesyonellerine rehberlik sağlar nitelikte olduğu görülmektedir. Anne sütü kokusu uygulamasının ağrılı prosedürler için rutin bakıma dahil edilmesini önermeden önce bulguları güçlendirmek amacıyla; farklı girişim grupları ile çok sayıda randomize kontrollü çalışmaların yapılması ve randomize kontrollü çalışmalar ile iyi yürütülen sistematik incelemelere dayanan güçlü etkinlik kanıtlarının ortaya konması önerilir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı , Anne Sütü , Yenidoğan

Etik Beyan

Çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim/ederiz. Bu çalışma geriye dönük inceleme modelinde yürütüldüğünden kaynak gösterilerek literatürde olan çalışmalara dayalı bir şekilde yapılmıştır. Bu sebeple ebeveynlerden izin ve etik kurul onayı alınması gerekmemektedir. Çalışmanın tüm aşamaları Helsinki Deklarasyonu Prensiplerinde yer alan ilkelere uygun olarak yapılmıştır.

Destekleyen Kurum

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

• Akbari, N. (2023). Preterm yenidoğanlarda topuk kanı alma sırasında uygulanan cenin pozisyonu, anne sütü kokusu ve beslenme amaçlı olmayan emmenin ağrı üzerine etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
• Akcan, Esma. (2014). Yenidoğanlarda topuk kanı alma sırasında oluşan ağrıya amniyotik sıvı, anne sütü ve lavanta kokusunun etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
• Akça K, Aytekin Özdemir A. (2023). Hemşirelik alanında yapılan akran zorbalığı ile ilgili doktora tezlerinin incelenmesi: Türkiye örneği. Journal of Infant, Child and Adolescent Health. 3(2), 79-88. doi:10.5281/ZENODO.8300743
• Alıcı, T. (2021). Prematüre bebeklere retinopati muayenesinde uygulanan anne sütü kokusunun bebeklerin konfor ve ağrı düzeylerine etkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
• Amiri Shadmehri E, Yaghoobi H, Sajjadi M, Abbasian M. (2020). The effect of the smell of breast milk and non-nutritious sucking on pain behavioral response and to first-time Hepatitis B Vaccine in term newborns. The Open Nursing Journal, 14(1), 141-147. doi:10.2174/1874434602014010141
• Aoyama S, Toshima T, Saito Y, Konishi N, Motoshige K, Ishikawa N, et al. (2010). Maternal breast milk odour induces frontal lobe activation in neonates: A NIRS study. Early Human Development, 86(9), 541-545. doi:10.1016/j.earlhumdev.2010.07.003
• Asadian A, Shirinzadeh-Feizabadi A, Amiri-Shadmehri E, YaghoobiH. (2023). The effects of breast milk odor on the physiological and behavioral responses caused by venipuncture pain in term infants: A clinical trial study. Journal of Education and Health Promotion, 12(1), 1-6. doi:10.4103/jehp.jehp_1_23
• Axelin A, Salanterä S, Lehtonen L. (2006). ‘Facilitated tucking by parents’ in pain management of preterm infants—A randomized crossover trial. Early Human Development, 82(4), 241-247. doi:10.1016/j.earlhumdev.2005.09.012
• Baudesson De Chanville A, Brevaut-Malaty V, Garbi A, Tosello B, Baumstarck K, Gire C, et al. (2017). Analgesic effect of maternal human milk odor on premature neonates: A randomized controlled trial. Journal of Human Lactation, 33(2), 300-308. doi:10.1177/0890334417693225
• Bellibaş, M. (2018). Sistematik derleme çalışmalarında betimsel içerik analizi. Eğitim yönetiminde araştırma içinde (ss. 511-532). Ankara: Pegem Akademi.
• Çakırlı M, Açıkgöz A. (2021). A randomized controlled trial: The effect of own mother’s breast milk odor and another mother’s breast milk odor on pain level of newborn ınfants. Breastfeeding Medicine, 16(1), 75-81. doi:10.1089/bfm.2020.0222
• Deniz, B. (2023). Endotrakeal aspirasyon işlemi sırasında anne sütü kokusunun yenidoğanın ağrı ve stres düzeyine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi) Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Davidson J, Ruthazer R, Maron JL. (2019). Optimal timing to utilize olfactory stimulation with maternal breast milk to ımprove oral feeding skills in the premature newborn. Breastfeeding Medicine, 14(4), 230-235. doi:10.1089/bfm.2018.0180
• De Clifford-Faugere G, Lavallée A, Khadra C, Ballard A, Colson S, Aita M. (2020). Systematic review and meta-analysis of olfactive stimulation interventions to manage procedural pain in preterm and full-term neonates. International Journal of Nursing Studies, 110, 103697. doi:10.1016/j.ijnurstu.2020.103697
• Eccleston C, Fisher E, Howard RF, Slater R, Forgeron P, Palermo TM, et al. (2021). Delivering transformative action in paediatric pain: A Lancet Child & Adolescent Health Commission. The Lancet Child & Adolescent Health, 5(1), 47-87. doi:10.1016/S2352-4642(20)30277-7
• Eriksson M, Campbell-Yeo M. (2019). Assessment of pain in newborn infants. Seminars in Fetal and Neonatal Medicine, 24(4), e101003. doi:10.1016/j.siny.2019.04.003
• Ezen, M. (2014). Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan bebeklerde kan alma işlemi sırasında uygulanan kendi anne sütü kokusunun ve farklı annenin sütünün kokusunun bebeklerin ağrı düzeylerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Gıynaş T, Küçük S, Önel AE, Bal Yılmaz H. (2024). Nonfarmakolojik ağrı yönetimi ve pediatri hemşiresinin rolü. Journal of Infant, Child and Adolescent Health, 4(1), 62–82. doi:10.5281/zenodo.11094345
• Johnston C, Campbell-Yeo M, Disher T, Benoit B, Fernandes A, Streiner D, et al. (2017). Skin-to-skin care for procedural pain in neonates. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017(2). doi:10.1002/14651858.CD008435.pub3
• Kanbur BN, Balci S. (2020). Impact of the odors of vanilla extract and breast milk on the frequency of apnea in preterm neonates. Japan Journal of Nursing Science, 17(1). doi:10.1111/jjns.12271
• Kızılay, EN. (2017). Fototerapi alan bebeklerde anne sütü kokusunun bebeklerin bilirubin düzeyine, fototerapide kalma süresine ve konforlarına etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Kim J, Choi SJ. (2022). Effect of Olfactory Stimulation with Breast Milk on Pain Responses to Heel Stick in Premature Infants: A randomized controlled trial. Breastfeeding Medicine, 17(7), 605-610. doi:10.1089/bfm.2021.0374
• Küçük Alemdar D, Güdücü Tüfekci F. (2020). Effects of smelling amniotic fluid on preterm infant’s pain and stress during peripheral cannulation: A randomized controlled trial. Japan Journal of Nursing Science, 17(3). doi:10.1111/jjns.12317
• Küçük Alemdar D, Kardaş Özdemir F. (2017). Effects of having preterm ınfants smell amniotic fluid, mother’s milk, and mother’s odor during heel stick procedure on pain, physiological parameters, and crying duration. Breastfeeding Medicine, 12(5), 297-304. doi:10.1089/bfm.2017.0006
• Lima AGCF, Santos VS, Nunes MS, Barreto JAA, Ribeiro CJN, Carvalho J, et al. (2017). Glucose solution is more effective in relieving pain in neonates than non-nutritive sucking: A randomized clinical trial. European Journal of Pain, 21(1), 159-165. doi:10.1002/ejp.912
• Maayan-Metzger A, Kedem-Friedrich P, Bransburg Zabary S, Morag I, Hemi R, Kanety H, et al. (2018). The impact of preterm infants’ continuous exposure to breast milk odor on stress parameters: A pilot study. Breastfeeding Medicine, 13(3), 211-214. doi:10.1089/bfm.2017.0188
• Mathew PJ, Mathew JL. (2003). Assessment and management of pain in infants. Postgraduate Medical Journal, 79(934), 438-443. doi:10.1136/pmj.79.934.438
• Nishitani S, Miyamura T, Tagawa M, Sumi M, Takase R, Doi H, et al. (2009). The calming effect of a maternal breast milk odor on the human newborn infant. Neuroscience Research, 63(1), 66-71. doi:10.1016/j.neures.2008.10.007
• Otlu, B. (2023). Prematüre yenidoğanlarda topuktan kan alma işlemi sırasında anne sütü kokusu ve beyaz gürültü kullanımının ağrı yönetimine etkisinin değerlendirilmesi: randomize kontrollü çalışma. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Özdemir, F. (2020). İntravenöz kan alma işleminde prone pozisyonu, emzik verme ve anne sütü koklatılması uygulamalarının term yenidoğanda stres ve ağrı üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.
• Perry M, Tan Z, Chen J, Weidig T, Xu W, Cong XS. (2018). Neonatal Pain. Critical Care Nursing Clinics of North America, 30(4), 549-561. doi:10.1016/j.cnc.2018.07.013
• Rad ZA, Aziznejadroshan P, Amiri AS, Ahangar HG, Valizadehchari Z. (2021). The effect of inhaling mother’s breast milk odor on the behavioral responses to pain caused by hepatitis B vaccine in preterm infants: A randomized clinical trial. BMC Pediatrics, 21(1), 61. doi:10.1186/s12887-021-02519-0
• Ranjbar A, Bernstein C, Shariat M, Ranjbar H. (2020). Comparison of facilitated tucking and oral dextrose in reducing the pain of heel stick in preterm infants: A randomized clinical trial. BMC Pediatrics, 20(1), 162. doi:10.1186/s12887-020-2020-7
• Schaal B, Hummel T, Soussignan R. (2004). Olfaction in the fetal and premature infant: Functional status and clinical implications. Clinics in Perinatology, 31(2), 261-285. doi:10.1016/j.clp.2004.04.003
• Stevens B, Yamada J, Ohlsson A, Haliburton S, Shorkey A. (2016). Sucrose for analgesia in newborn infants undergoing painful procedures. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017(2). doi:10.1002/14651858.CD001069.pub5
• Şener Taplak, A. (2017). Ventile pretermlerde endotrakeal aspirasyon sırasında uygulanan üç farklı nonfarmakolojik yöntemin ağrı ve fizyolojik bulgular üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
• Taşçı, B. (2018). Miadında doğan bebeklerde anne sütü kokusunun sakinleştirici etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak.
• Taylor EM, Boyer K, Campbell FA. (2008). Pain in hospitalized children: A prospective cross-sectional survey of pain prevalence, intensity, assessment and management in a Canadian Pediatric Teaching Hospital. Pain Research and Management, 13(1), 25-32. doi:10.1155/2008/478102
• Walker SM. (2019). Long-term effects of neonatal pain. Seminars in Fetal and Neonatal Medicine, 24(4), 101005. doi:10.1016/j.siny.2019.04.005
• Ward-Larson C, Horn RA, Gosnell F. (2004). The efficacy of facilitated tucking for relieving procedural pain of endotracheal suctioning in very low birthweight infants. The American Journal of Maternal/Child Nursing, 29(3), 151-156. doi:10.1097/00005721-200405000-00004
• Winberg J, Porter R. (2007). Olfaction and human neonatal behaviour: Clinical implications. Acta Paediatrica, 87(1), 6-10. doi:10.1111/j.1651-2227.1998.tb01376.x
• Witt N, Coynor S, Edwards C, Bradshaw H. (2016). A Guide to Pain Assessment and Management in the Neonate. Current Emergency and Hospital Medicine Reports, 4(1), 1-10. doi:10.1007/s40138-016-0089-y
• Wu H, Yin T, Hsieh K, Lan H, Feng R, Chang Y, et al. (2020). Integration of different sensory interventions from mother’s breast milk for preterm infant pain during peripheral venipuncture procedures: A prospective randomized controlled trial. Journal of Nursing Scholarship, 52(1), 75-84. doi:10.1111/jnu.12530