Hemşirelik Öğrencileri Tarafından Engelli Hayvanlar ile İlgili Verilen Eğitimlerin Lise Öğrencilerinin Bireysel ve Sosyal Sorumluluk ile Manevi Duyarlılığına Etkisi

Öz

Amaç: Araştırmanın amacı hemşirelik lisans öğrencileri tarafından sahipsiz engelli hayvanlar ile ilgili online ve yüz yüze uygulanan eğitimlerin lise öğrencilerinin bireysel ve sosyal sorumluluk ve manevi duyarlılıklarına etkisini incelemektir. Yöntem: Bu araştırma tek grupta ön test-son test ve yarı deneysel yöntemleri kullanarak bir lisede 203 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; öğrenci demografik özellikler formu, Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Ölçeği ve Manevi Duyarlılık Ölçeği gibi veri toplama araçları kullanılmıştır. Eğitimler iki haftada bir 20 dakika sürecek şekilde toplam 3 ay boyunca yapılmıştır ve yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Eğitimler arasında proje bilgilendirme, engelli hayvan bakımı, röportajlar, yasal haklar ve hayvan barınağı ziyareti yer almıştır. Bulgular: Öğrencilerin Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Ölçeğinin ön testlerde ortalama puanı 60,3 iken son testlerde 63,7’ye yükselmiştir. Bu artış anlamlı bir fark göstermektedir. Manevi Duyarlılık Ölçeği ortalama puanı ön testlerde 43,4 iken son testlerde 45,1’e yükselmiştir. Öğrencilerin bilgi testi puan ortalaması ön testlerde puan 10,9 iken son testlerde 12,9’a yükselmiştir. Sonuç: Bu araştırma sonucunda hemşirelik öğrencileri tarafından lise öğrencilerine verilen eğitimler ile lise öğrencilerinde sosyal sorumluluk ve manevi duyarlılık puanı artmıştır. Bakım giderleri azalmıştır ve daha fazla hayvana bakım fırsatı sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Engelli Hayvan
• Hemşirelik Lisans Öğrencileri
• Manevi Duyarlılık
• Sahipsiz Hayvan

The Effect of Trainings Provided by Nursing Students on Disabled Animals on Individual and Social Responsibility and Spiritual Sensitivity of High School Students

Öz

Objective: To examine the effect of online and face-to-face trainings about stray disabled animals by nursing students on high school students' individual and social responsibility spiritual sensitivity. Methods: This research was conducted with 203 students in a high school using one-group pretest-posttest and quasi-experimental methods. The study used data collection tools such as student demographic characteristics form, Individual and Social Responsibility Scale and Spiritual Sensitivity Scale. The trainings were conducted every two weeks for 20 minutes for a total of 3 months and were face-to-face. The trainings included project information, disabled animal care, interviews, legal rights and animal shelter visit. Results: The score of students' individual and social responsibility increased from 60.3 in the pre-test to 63.7 in the post-test p<0.05. The score on the Spiritual Sensitivity scale increased from 43.4 in the pre-tests to 45.1 in the post-tests. The score of the knowledge test increased from 10.9 in the pre-tests to 12.9 in the post-tests. Conclusion: As a result of this research, the social responsibility and moral sensitivity scores of high school students increased significantly with the trainings given by nursing students to high school students. Maintenance costs decreased and more animals were given the opportunity to be cared for.

Anahtar Kelimeler

• Disabled Animal
• Spiritual Sensitivity
• Stray Animal
• Undergraduate Nursing Students

Kaynakça

1. Akdemir S, Gölge ZB. (2016). İlkokul öğrencilerinde hayvana yönelik kötü davranış ile saldırganlık ve empati düzeyleri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü, İstanbul.
2. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2022). Veterinerlik hizmetleri. (Erişim tarihi: 15.10.2024). https://www.antalya.bel.tr/Hizmetlerimiz/Veterinerlik-Hizmetleri
3. Balun B, Olcay Y, Yılmaz Güven D. (2024). Understanding the social variations of nursing students’ service-learning and its effect on development of vocational and social responsibility. Genel Tıp Dergisi, 34(4), 525-530.
4. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi. (2024). Bir kap sevgi projesi. (Erişim tarihi: 16.10.2024). https://sosyalsorumluluk.bandirma.edu.tr/tr/sosyalsorumluluk/Haber/Goster/BIR-KAP-SEVGI-PROJESI-17096
5. Berei EB. (2020). The social responsibility among higher education students. Education Sciences, 10(3), 66. doi:10.3390/educsci10030066
6. Birleşmiş Milletler Türkiye. (2024). Türkiye sürdürülebilir kalkınma amaçları çalışmalarımız. (Erişim tarihi: 15.09.2024). https://turkiye.un.org/tr/sdgs
7. Cook TD, Campbell DT. (1979). Quasi-experimentation: Design and analysis issues for field settings. Boston: Houghton Mifflin.
8. Elban M, Aslan S. (2022). Manevi duyarlık ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 28, 215-224. doi:10.29000/rumelide.1132545.

9. Fazlollahi M, Ramezani M, Asghari Nekah SM, Saki A, Feyzabadi JJ. (2022). The effects of meaning-centered play on spiritual sensitivity of children: a randomized controlled trial. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 10(1), 42-53. doi:10.30476/IJCBNM.2021.90120.1669.
10. Filiz B, Demirhan, G. (2016). Bireysel ve sosyal sorumluluk ölçeğinin (bss-ö) Türk diline uyarlanma çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 26(2), 51-64. doi:10.17644/sbd.237576.
11. Hadian Jazi Z, Peyrovi H, Zareian A. (2019). Nurse’s social responsibility: A hybrid concept analysis in Iran. Med J Islam Repub Iran. doi:10.34171/mjiri.33.44.
12. Hawkins RD, Williams JM, Scottish Society for the Prevention of Cruelty to Animals. (2017). Assessing effectiveness of animal welfare education program for primary school children. Education Sciences, 7(1), 1-12.
13. Hayek Üniversitesi. (2019). Hayvan hakları evrensel bildirgesi. (Erişim tarihi: 15.09.2024). https://hayek.ibu.edu.tr/Files/ckFiles/hayek-test-ibu-edu-tr/Ba%C5%9Fvuru%20Formlar%C4%B1/hayvan-haklari-evrensel-bildirgesi.pdf
14. Jhangiani RS, Chiang IA, Cuttler C, Leighton DC. (2019). Research methods in psychology (4th Canadian edition).
15. Karsten C, Wagner D, Kass P, Hurley K. (2017). An observational study of the relationship between capacity for care as an animal shelter management model and cat health, adoption, and death in three animal shelters. The Veterinary Journal, 227, 15-22. doi: 10.1016/j.tvjl.2017.08.003
16. Li W, Wright P, Rukavina P, Pickering M. (2008). Measuring students’ perceptions of personal responsibility. Journal of Teaching in Physical Education, 27(2), 167-178.
17. Nasrollahi Z, Eskandari N, Adaryani MR, Tasuji MHHR. (2020). Spirituality and effective factors in education: A qualitative study. Journal of Education and Health Promotion, 9, 52 doi: 10.4103/jehp.jehp_430_19.
18. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. (2023). Hemşirelik bölümünde sosyal farkındalık ve sorumluluk zamanı: “Bir Yanımız Sokakta” sosyal sorumluluk projesi. (Erişim tarihi: 02.04.2025). https://www.omu.edu.tr/tr/icerik/haber/hemsirelik-bolumunde-sosyal-farkindalik-ve-sorumluluk-zamani
19. Opstoel K, Chapelle L, Prins FJ, De Meester A, Haerens L, De Martelaer K. (2020). Personal and social development in physical education and sports: a review study. European Physical Education Review, 26(4), 794-813. doi:10.1177/1356336X19882054.
20. Özdem S, Bengisoy A, Müezzin EE. (2020). Üniversite öğrencilerinin insani ve manevi değer eğilimlerinin sorumluluk duygusu ve davranış düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi: Kuzey Kıbrıs örneği. Kıbrıs İlahiyat Dergisi, 3(1), 35-78.
21. Rodríguez LM, Reig-Ferrer A, Santos-Ruiz AM. (2020). Effectiveness of an educational intervention to teach spiritual care to Spanish nursing students. Religions, 11(11), 596. doi:10.3390/rel11110596.
22. Sarıakçalı N, Ağadayı E, Eğilmez H. (2023). Tıp fakültesi öğrencilerinin bireysel ve sosyal sorumluluk algılarının sosyal sorumluluk dersine yönelik görüşlerine etkisinin değerlendirilmesi. TED Eğitim ve Bilim Dergisi, 22(66), 61-67.
23. Silbert-Flagg J, Shilling SD, Lucas L, Nolan MT, Lin L, Bellefeuille P, et al. (2020). Preparing for a student with a service animal. Journal of Professional Nursing: Official Journal of the American Association of Colleges of Nursing, 36(6), 458–461. doi: 10.1016/j.profnurs.2020.03.001.
24. Şen Atasayar B, İşeri Ö. (2022). The effect of nursing students’ social sensitivity studies on individual entrepreneurship perceptions. Eurasian J Health Sci. 5(2):95-103. doi:10.53493/avrasyasbd.1029712.
25. Taft LL. (2023). Care of patients with service or therapy animals. Journal of Christian Nursing, Online Exclusive, E1–E5. doi:10.1097/CNJ.00000000000010
26. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023, 13 Eylül). Bakan Kirişci, sahipsiz hayvanların kısırlaştırılması seferberliği etkinliğine katıldı. (Erişim tarihi: 02.04.2025). https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5238/Bakan-Kirisci-Sahipsiz-Hayvanlarin-Kisirlastirilmasi-Seferberligi-Etkinligine-Katildi
27. Tekinsoy RR. (2022). Evcil hayvan sahiplerinin duygu durumları ve yaşam doyumlarının değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Bursa.
28. Tirri K, Nokelainen P, Ubani M. (2006). Conceptual definition and empirical validation of the spiritual sensitivity scale. Journal of Empirical Theology, 19(1), 37-62.
29. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2004, 1 Temmuz). Hayvanları Koruma Kanunu No:5199. Resmî Gazete, 25509. (Erişim tarihi: 10.10.2024). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5199&MevzuatTur=1&MevzuatTerti