Son Evre Akciğer Metastazı Olan Pankreas Kanserli Hastada Fonksiyonel Sağlık Örüntülerine Göre Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu

Öz

Pankreas kanseri, genellikle geç evrede tanı konulan, hızlı ilerleyen ve mortalitesi yüksek bir kanser türüdür. Bu olgu sunumunda, son evre akciğer metastazı olan pankreas kanserli ve Tip 2 diyabet tanısı bulunan bir hastanın Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri modeline göre hemşirelik bakımı ele alınmıştır. Olguya North America Nursing Diagnosis Association-I Taksonomi II sınıflamasına göre 10 mevcut ve 6 risk tanısı olmak üzere toplam 16 hemşirelik tanısı belirlenmiştir. Her tanıya yönelik bireyselleştirilmiş Hemşirelik Girişimleri Sınıflamasına göre hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Hemşirelik tanıları kronik ağrı, düşme riski, kanama riski, enfeksiyon riski, bozulmuş deri bütünlüğü, sıvı volüm eksikliği riski, dengesiz beslenme (beden gereksiniminden az), kan glukoz düzeyinde dalgalanma riski, konstipasyon, yorgunluk, fiziksel mobilitede bozulma, anksiyete, oral mukoz membran bütünlüğünde bozulma riski, sosyal izolasyon, bulantı ve bozulmuş konfor olarak belirlenmiş ve bu tanılara yönelik uygun hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Bu vaka, Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri modelinin karmaşık ve çoklu tanılara sahip hastalardaki hemşirelik bakımını planlamada, hasta odaklı ve sistematik bir yaklaşım sağlamada etkili bir rehber olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, hemşirelerin klinik karar verme süreçlerini güçlendirerek hasta sonuçlarını olumlu yönde etkileyebileceğini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri
• Hemşirelik Bakımı
• Hemşirelik Girişimleri
• Metastaz
• Pankreas Kanseri

Etik Beyan

Hastadan bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır.

Teşekkür

Olgu sunumu için hastalığıyla ilgili tüm bilgilerini paylaşan hastamız A.T ve ailesine teşekkürlerimizi sunarız.

Nursing Care Based on Functional Health Patterns in a Patient with Pancreatic Cancer with End-Stage Lung Metastasis: A Case Report

Öz

Pancreatic cancer is a rapidly progressing malignancy with a high mortality rate, often diagnosed at an advanced stage. This case report explores the nursing care of a patient with end-stage pancreatic cancer, lung metastases, and a comorbid diagnosis of Type 2 diabetes, using Gordon’s Functional Health Patterns model. According to the NANDA-I Taxonomy II classification, a total of 16 nursing diagnoses were determined, comprising 10 actual and 6 risk diagnoses. Individualized nursing interventions were implemented for each diagnosis based on the Nursing Interventions Classification.The identified nursing diagnoses included: chronic pain, risk for falls, risk for bleeding, risk for infection, impaired skin integrity, risk for deficient fluid volume, imbalanced nutrition: less than body requirements, risk for unstable blood glucose level, constipation, fatigue, impaired physical mobility, anxiety, risk for impaired oral mucous membrane integrity, social isolation, nausea, and impaired comfort. Appropriate and evidence-based interventions were applied for each diagnosis. This case highlights the effectiveness of the Functional Health Patterns model as a guiding framework for delivering patient-centered and systematic nursing care in patients with complex and multifaceted health conditions. The findings support the conclusion that utilizing this model can enhance nurses’ clinical decision-making processes and positively impact patient outcomes.

Anahtar Kelimeler

• Functional Health Patterns
• Metastasis
• Nursing Care
• Nursing Interventions
• Pancreatic Cancer

Etik Beyan

Informed consent was obtained from the patient.

Teşekkür

We would like to thank our patient A.T. and his family for sharing all the information about his disease for the case report.

Kaynakça

1. Arslan S, Koştu N, Uluturhan C. (2023). Guillain-Barré sendromlu hastanın Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli’ne göre hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Sağlık Akademisi Kastamonu, 8(2), 384-395. doi:10.25279/sak.883338
2. Bıçak Ayık D, Can G. (2020). Palyatif bakım hastalarında konstipasyonun yönetimi ve akupresürün etkinliği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(2), 141-148. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/issue/55845/685564
3. Bobrova OP, Shnayder NA, Dychno YA, Zyryanov SK, Petrova MM. (2019). Chronic pain syndrome in patients with pancreatic cancer: Individual therapy and its pathogenetic background. Russian Open Medical Journal, 8, e0205. doi:10.15275/rusomj.2019.0205
4. Canlı S. (2019). Yaşlılıkta mobiliteye bağlı yetiyitimi ve halk sağlığı hemşiresinin sorumlulukları. Archives of Health Science and Research, 6(2), 390-397. doi:10.17681/hsp.382679
5. Ceylantekin Y, Hisar F. (2022). Alzheimer hastasının Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli’ne göre incelenmesi: Olgu sunumu. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 205-215. doi:10.51123/jgehes.2022.57
6. Çakır M, Erol Ö. (2024). Siroz olan hastanın Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline göre hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(1), 150-166. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mersinsbd/issue/84064/1342990
7. Çakmak S, Nural N. (2020). Kemoterapi ve radyoterapi alan hastalarda oral mukozit: Bir gözden geçirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(3), 185-194. doi:10.46483/deuhfed.634402
8. Çömlekçi N, Can G. (2021). Onkoloji hastalarında beslenme sorunlarının yönetimi ve hemşirenin rolü. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(2), 681-691. doi:10.38079/igusabder.981033

9. Dochterman JM, Butcher HK (Ed.). (2021). Nursing interventions classification (NIC) (8th ed.). Elsevier. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=lang_en&id=L4lIDwAAQBAJ
10. Erdemir F, Kav S, Altun U, Alpar S. (2017). Klinik uygulama becerileri: Hemşirelik süreci ve girişimler. Nobel Tıp Kitabevleri.
11. Erdemir F. (Çev. Ed.). (2012). Hemşirelik tanıları el kitabı. Nobel Tıp Kitabevleri.
12. Fleming J, Katz M, Hwang R, Varadhachary G. (2013). Pancreatic cancer (exocrine). M. Rodriguez, R. Walters, T. Burke (Eds.), In 60 years of survival outcomes at The University of Texas MD Anderson Cancer Center (p. 119-131). Springer. doi:10.1007/978-1-4614-5197-6_12
13. Güvenç G, Kök G, Erdoğan EN, Çelik İ. (2024). COVID-19 pandemi sürecinde jinekolojik kanser tedavisi gören kadınların yaşadıkları korku-anksiyete ve depresyonun belirlenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(1), 45-57. doi:10.52880/sagakaderg.1512173
14. Karadede Ö, Karadede H, Kavala A. (2021). COVID-19 hastalığında Gordon'un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli doğrultusunda hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Journal of Education & Research in Nursing, 18(1): 3-9. doi:10.5152/jern.2021.03764
15. Karakuş Z, Canlı Özer Z. (2022). Kanserle ilişkili yorgunluk yönetiminde güncel stratejiler ve hemşirelik girişimleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(3), 376-386. doi:10.46483/deuhfed.970397
16. Kleeff J, Korc M, Apte M, La Vecchia C, Johnson CD, Biankin AV, et al. (2016). Pancreatic cancer. Nature Reviews Disease Primers, 2, 16022. doi:10.1038/nrdp.2016.22
17. Klein AP. (2021). Pancreatic cancer epidemiology: Understanding the role of lifestyle and inherited risk factors. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 18(7), 493-502. doi:10.1038/s41575-021-00457-x
18. Li T, Lin C, Wang W. (2025). Global, regional, and national burden of pancreatic cancer from 1990 to 2021, its attributable risk factors, and projections to 2050: A systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. BMC Cancer, 25(1), 189. doi:10.1186/s12885-025-13597-li
19. McGuigan A, Kelly P, Turkington RC, Jones C, Coleman HG, McCain RS. (2018). Pancreatic cancer: A review of clinical diagnosis, epidemiology, treatment and outcomes. World Journal of Gastroenterology, 24(43), 4846-4861. doi:10.3748/wjg.v24.i43.4846
20. Öztürk N, Kocabıyık BÇ, Arıkan F, Coşkun HŞ. (2020). Kanser hastalarında konstipasyon sıklığı ve gelişme riskinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(3), 178-184. doi:10.46483/deuhfed.608566
21. Öztürk S, Hiçdurmaz D. (2020). Kanser bakımında gözden kaçırılan bir alan: İntihar riskinin tanınması ve yönetimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(2), 243-257. doi:10.18863/pgy.551478
22. Pehlivan Z, Güner SG, Nural N. (2022). Kanser hastalarında bir semptom konstipasyon: Literatür incelemesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 143-50. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1871958
23. Pekmezci D, Akyol Mutlu A. (2019). Yara iyileşmesinde güncel yaklaşımlar: Makro besin öğelerinin rolü. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 6(1), 1-16. doi:10.21020/husbfd.426731
24. Pezzilli R. (2021). Neuropathic pain in pancreatic cancer: An update of the last five years. Gastroenterology Insights, 12(3), 302-309. doi:10.3390/gastroent12030027
25. Rawla P, Sunkara T, Gaduputi V. (2019). Epidemiology of pancreatic cancer: Global trends, etiology and risk factors. World Journal of Oncology, 10(1), 10-27. doi:10.14740/wjon1166
26. Sabancıoğulları S, Ata EE, Kelleci M, Doğan S. (2011). Evaluation according to the functional health pattern model and NANDA diagnoses of patient care plans made by nurses in a psychiatry department. Journal of Psychiatric Nursing, 2(3), 117-122. https://phdergi.org/jvi.aspx?pdir=phd&plng=tur&un=PHD-36844
27. Sapoor S, Nageh M, Shalma NM, Sharaf R, Haroun N, Salamah E, et al. (2024). Bidirectional relationship between pancreatic cancer and diabetes mellitus: A comprehensive literature review. Annals of Medicine and Surgery, 86(6), 3522-3529. doi:10.1097/MS9.0000000000002036
28. Toraman P. (2024). Kemoterapi uygulanan hastalarda sağlık okuryazarlığın, öz bakımın ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
29. Uğur Ö. (2014). Kanser hastasının semptom yönetimi. Türk Onkoloji Dergisi, 29(3),125-135. doi:10.5505/tjoncol.2014.1077
30. World Health Organization (WHO). (2020). Pancreas Cancer in Turkey. World Life Expectancy. https://www.worldlifeexpectancy.com/tr/turkey-pancreas-cancer
31. Xiang J, Wang S, He Y, Xu L, Zhang S, Tang Z. (2018). Reasonable glycemic control would help wound healing in patients with diabetic foot ulcers. Diabetes Therapy, 9(3), 1135-1144. doi:10.1007/s13300-018-0536-8