Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri

Leyla Baysan Arabacı; Tuğba Uygun

doi:10.54189/hbd.948973

Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri

Öz

Şiddet tüm toplumlarda var olan ve gün geçtikçe giderek artmaya devam eden bir gerçekliktir. Tüm dünyada yaygın olarak görülmesi, şiddet uygulanan tarafta geri dönüşü olmayan hasarlara neden olması, insan haklarını ihlal etmesi, gerek toplumsal gerek bireysel düzeyde birçok soruna yol açması nedeniyle çok yönlü olarak ele alınması gereken bir sağlık sorunudur. Temeli insanlık tarihine kadar dayanan şiddet, varlığını hala devam ettirmektedir. Dünya üzerinde daha sıklıkla kadınların, ülke, etnik köken, din, ekonomik ve sosyal statü ayrımı olmadan toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz kaldığı bilinmektedir. Şiddet üzerine yapılan çalışmalarda, genel olarak kadınların şiddet mağduru olduğunu, erkeklerin ise şiddeti uygulayan (fail) olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye’nin sosyokültürel yapısı gereği sahip olduğu ataerkil yapı, kadın şiddetinin hazırlayıcısı ya da sebebi olabilmektedir. Nitekim, son zamanlarda içinde bulunulan pandemi sürecinde virüsten korunmada en güvenli tedbir olan evde izolasyon, şiddete maruz kalma olasılığı yüksek olan kadınlar için güvenli mekanlar olmamakta ve ev içi şiddete maruz kalma riskini daha da arttırmaktadır. Kadının yaşam hakkını tehdit eden bu riskli durumu erken evrede tespit etmek ve müdahale etmek için bu durumu hazırlayan ve tetikleyen etmenlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu özden hareketle, bu bilimsel yazıda, şiddete uğrayan ve şiddet uygulayan birey özelliklerinden söz edilecektir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi

Teşekkür

Tüm katkıları ve desteğinden olayı hocam Leyla BAYSAN ARABACI' ya teşekkürlerimi sunuyorum.

Kaynakça

Açıkgöz, H. O. (2015). Zonguldak il Merkezinde kadına yönelik aile içi şiddetin yaygınlığı, şiddet türleri, şiddet algısı ve kadınların şiddete yönelik tutumları. (Tıpta Uzmanlık Tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Zonguldak.
Almiş, B. H., Kütük, E. K., Gümüştaş, F., & Çelik, M. (2018). Kadınlarda ev içi şiddet için risk faktörleri ve ev içi şiddete uğrayan kadınlarda ruhsal bozulmanın belirleyicileri.
Arıkan, Ç. (2016). Aile İçi Kadına Yönelik Şiddet: Nedenleri, Sonuçları ve Çözüm Önerileri, Sasam Yayınları, 6, 1-28.
Ataş, T. G. (2015). Şiddete maruz kalan kadınlarda psikolojik dayanıklılık ve başa çıkma yollarına yönelik nitel ve nicel değerlendirme (Yüksek lisans tezi), Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
Aydöner, N. H. (2018). Kadınlarda şiddete maruz kalma durumu ile sosyal destek algısı, depresyon ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkiler: karşılaştırmalı bir çalışma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Barry, T. D., Thompson, A., Barry, C. T., Lochman, J. E., Adler, K., & Hill, K. (2007). The importance of narcissism in predicting proactive and reactive aggression in moderately to highly aggressive children. Aggressive Behavior. Official Journal of the International Society for Research on Aggression, 33(3), 185-197.
Belen, Ö. (2019). Türkiye'de aile içi şiddet konusunda yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Bora, A. (2015). Evlilikte kadına yönelik şiddet: tutum, yaşantı ve yasal farkındalık açısından cinsiyetler arası karşılaştırma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü, İstanbul.

Çelik, G. (2015). Eşine şiddet uygulayan hükümlü erkeklerin özellikleri ve toplumsal cinsiyet algıları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Çetin, Ö. I., & Erdoğan, S. (2017). Genç erişkin erkeklerde şiddet eğilimi ve psikolojik durum ile ilişkisi. İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 25(2), 77-84.
Çetiner, Ş. G. (2006). Aile içi şiddet yaşayan kadınlarda cinsel sorunlar ve intihar olasılığı. ( Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Çiftçi, Ö. (2007). Yaşadıkları Şiddet Nedeniyle Sığınma Evlerine Başvuran Kadınların Umutsuzluk, Depresyon ve Üreme Sağlığı Durumlarının Değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi). Marmara Üniversitesi Doğum ve Kadın Hastalıkları Anabilim Dalı, İstanbul.
Dinçer, G. (2010). Kadına yönelik aile içi şiddet (Düzce örneği) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Dindaş, H. (2008). Kadına yönelik eş şiddetinin sosyoekonomik durum ve yaşam kalitesi ile ilişkisi (Doktora tezi), Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Dolu, O. (2012). Suç Teorileri: Teori, Araştırma ve Uygulamada Kriminoloji (4. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. 16. Dönmez, G. (2008). Evli erkeklerde eşlerine yönelik şiddet varlığının, türlerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. (Uzmanlık Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, İzmir.
Eren B. (2008). Bursa’da Partneri Tarafından Şiddet Uygulanan Kadınların Demografik Özellikleri ve Travmatik Bulguların Araştırılması, (Uzmanlık Tezi). Uludağ Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Bursa.
Erten, Y., Adalı, C. (2007). Saldırganlık Şiddet ve Terörün Psiko-Sosyal Yapıları. Cogito, Sayı: 6-7.
Flinck A, Paavilainen E, Åstedt-Kurki P. (2005). Survival of intimate partner violence as experienced by women. Journal of Clinical Nursing 14, 383–393.
Gustafson, B. (2009). Manipulating cartographies: Plurinationalism, autonomy, and indigenous resurgence in Bolivia. Anthropological Quarterly, 985-1016.
Gürer, G. A. (2015). Sosyo-ekonomik düzeyi düşük ailelerde kadınların aile içi şiddet algısı 'Kayseri örneği'. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
Hamberger, L. (2009). Risk Factors for Intimate Partner Violence Perpetration. M. C & A. D, Intimate partner violence: a health-based perspective, 115.
Heise, L., Ellsberg, M., & Gottmoeller, M. (2002). A global overview of gender-based violence. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 78, 5–14.
Işıloğlu, B. (2006). Anksiyete ve Depresyon Tanısı ile İzlenen Evli Kadınlarda Aile İçi Şiddetin Sosyo Demografik Faktörler, Çift Uyumu ve Hastalıkla İlişkisi. (Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi). T.C. Sağlık Bakanlığı Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul.
Jewkes, R. (2002). Intimate partner violence: causes and prevention. The lancet, 359(9315), 1423-1429.
Kazancı, D. (2010). Evliliklerinde maruz kaldıkları şiddet nedeniyle kadın sığınma evinde barınan kadınların kaygı ve depresyon düzeyleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kelebek, G. (2016). Aile İçi Şiddete Maruz Kalarak Boşanmış Kadınların Yaşam Deneyimleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitüsü, Ankara.
Kızmaz, Z. (2006). Şiddetin Sosyo - Kültürel Kaynakları Üzerine Sosyolojik Bir Yaklaşım. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (2), 247-26.
Kocacık, F., Kutlar, A., & Erselcan, F. (2007). Domestic violence against women: A field study in Turkey. The Social Science Journal, 44, 698–720.
Köşgeroğlu, N., Ünsal, A., Türe, A., Çulha, İ., & Öz, Z. (2016). Eskişehir'de Yaşayan Bir Grup Kadının Aile İçi Şiddete Maruziyet Durumları ile Sosyo-Demografik Özellikleri Arasındaki İlişki. Eskisehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1).
Loue, S. (2002). Societal, Medical, Legal and Individual Responses. Newyork: Kluwer Academic Publishers,34.
Makhadiyeva, A., Shalgynbayeva, K., Slambekova, T., Albytova, N., & Akymbek, G. (2019). Personal profile of women subjected to domestic violence in Kazakhstan. Journal of Advanced Pharmacy Education & Research, Jan-Mar, 9(1), 109.
Najafova L. (2020), Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle İlgili Araştırmaların Sistematik Derlemesi, (Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Okutan, N. (2007). Kadına yönelik aile içi şiddet–Van’da, kadınların şiddet deneyimleri, şiddeti doğuran koşullar ve baş etme biçimleri, şiddetin kadın sağlığına etkileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Van.
Öyekçin, D. G., Yetım, D., & Şahın, E. M. (2012). Psychosocial factors affecting various types of intimate partner violence against women, Turkish Journal of Psychiatry, 23(2).
Özaydın, N., Üner, O., Akın, A. (1998). Kadın ve Şiddet, Sağlık ve Toplum Dergisi, 3(4), 73-78.
Özkan, G. (2017). Kadına yönelik şiddet-aile içi şiddet ve konuya ilişkin uluslararası metinler üzerine bir inceleme. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1), 533-564.
Öztürk, A. B. (2014). Erkeklik ve kadına yönelik aile içi şiddet: eşine şiddet uygulayan erkekler. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Öztürk Ö. (2011). Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Rode, D., & Marganski, A. J. (2014). Psychopathology of family violence perpetrators: the personality categorization of perpetrators. Current Issues in Personality Psychology, 2(2), 103-117.
Serin, S. (2016). Eş şiddetine maruz kalıp sığınma evinde kalan kadınlarda bağlanma, başa çıkma ve ruhsal travma arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
Sidar, A., (2017). Şiddete Uğrayan Kadınların Depresyon ve Yalnızlık Düzeylerinin Evlilik Uyumlarına Etkisinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Şimşek, A. A. (2019). Eliminating Economic Violence against Women for Gender Equality: Empowering Women through Human Rights Based Approach. In A Comparative Perspective of Women’s Economic Empowerment Routledge (115-131).
Tekkas Kerman, K., & Betrus, P. (2020). Violence against women in Turkey: A social ecological framework of determinants and prevention strategies. Trauma, Violence, & Abuse, 21(3), 510-526.
Trevillion, K., Oram, S., Feder, G., & Howard, L. M. (2012). Experiences of domestic violence and mental disorders: a systematic review and meta-analysis. Plos one, 7(12), e51740.
Uçan, Y. B. (2019). Survıvıng Male Partner Vıolence In Turkey: Women’s Storıes Of Powerlessness, Empowerment, And Recovery. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Vahip I., Doğanavşargil Ö. (2006). Aile İçi Fiziksel Şiddet ve Kadın Hastalarımız, Türk Psikiyatri Dergisi, 17(2):107-114.
Vatandaş, C. (2003). Aile ve şiddet: Türkiye'de eşler arası şiddet. Ankara: Uyum Ajans.
Yıldırım, S. (2017). Kadına yönelik şiddet ve ataerkillik. Bildiriler Kitabı-II, 193.
Yıldız, T. (2011). Kadına yönelik şiddet ve şiddeti tanılamada acil hemşiresinin rolü. Anadolu Hemşirelik Ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(3), 59-66.
Yılmaz B. E. (2015). Şiddete Maruz Kalan Kadınlara Uygulanan Güçlendirme Programının Kendilik Değerini Artırmaya ve Stresle Baş etme Biçimlerine Etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yiğit E. (2018). Evli Kadınlarda Aile İçi Şiddet İle Evlilik Doyumu Ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Yörük, S. (2010). Kadına yönelik şiddet: Antalya örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Yüksel-Kaptanoğlu, İ., Türkyılmaz, A. S., & Heise, L. (2012). What puts women at risk of violence from their husbands? Findings from a large, nationally representative survey in Turkey. Journal of interpersonal violence, 27(14), 2743-2769.
Yüksel, Ş. (2007), Evdeki Terör-Kadına Yönelik Şiddet, Mor Çatı Yayınları, İstanbul.
World Health Organization. (2002). World Report On Violence and Health: Summary. 01.10.2015. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/42512/1/9241545623_eng.pdf?ua=1, s. 4.
World Health Organization. (2013). Responding to İntimate Partner Violence and Sexual Violence Against Women - WHO Clinical and Policy Guidelines. Italy: World Health Organization

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Leyla Baysan Arabacı
0000-0002-0314-6350
Türkiye

Tuğba Uygun ^*
0000-0002-3742-7994
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

7 Haziran 2021

Kabul Tarihi

22 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.54189/hbd.948973

IZ

https://izlik.org/JA34CW43FZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Baysan Arabacı, L., & Uygun, T. (2022). Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(1), 38-46. https://doi.org/10.54189/hbd.948973

AMA

1.Baysan Arabacı L, Uygun T. Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. HBD. 2022;5(1):38-46. doi:10.54189/hbd.948973

Chicago

Baysan Arabacı, Leyla, ve Tuğba Uygun. 2022. “Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5 (1): 38-46. https://doi.org/10.54189/hbd.948973.

EndNote

Baysan Arabacı L, Uygun T (01 Nisan 2022) Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5 1 38–46.

IEEE

[1]L. Baysan Arabacı ve T. Uygun, “Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri”, HBD, c. 5, sy 1, ss. 38–46, Nis. 2022, doi: 10.54189/hbd.948973.

ISNAD

Baysan Arabacı, Leyla - Uygun, Tuğba. “Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5/1 (01 Nisan 2022): 38-46. https://doi.org/10.54189/hbd.948973.

JAMA

1.Baysan Arabacı L, Uygun T. Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. HBD. 2022;5:38–46.

MLA

Baysan Arabacı, Leyla, ve Tuğba Uygun. “Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri”. Hemşirelik Bilimi Dergisi, c. 5, sy 1, Nisan 2022, ss. 38-46, doi:10.54189/hbd.948973.

Vancouver

1.Leyla Baysan Arabacı, Tuğba Uygun. Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. HBD. 01 Nisan 2022;5(1):38-46. doi:10.54189/hbd.948973