Araştırma Makalesi

İran'da Kaçar Dönemi Protesto Kültürü: Bestnişînî

Cilt: 5 Sayı: 5 28 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

İran'da Kaçar Dönemi Protesto Kültürü: Bestnişînî

Öz

Bestnişînî, insanın kendisini koruma veya hakkını savunma içgüdüsünden ortaya çıkan bir protesto yöntemidir. Tam olarak ne zaman ortaya çıktığı bilinmeyen Bestnişînî, zaman içinde dinî bir kimliğe de bürünmüş ve İran toplumunda önemli bir protesto kültürü olarak yaygınlaşmıştır. Daha sonra ise üst düzey devlet adamlarından en alt tabakaya mensup kişilerin dahi tercih ettiği geleneksel bir eyleme dönüşmüştür. Kaçar devleti ile birlikte ise siyasallaşmıştır. Bu dönemde İranlıların özellikle de dinî sınıfın tercih ettiği bir eylem olan Bestnişînî, İran şahından daha demokratik bir yönetim ve adalet talep eden muhaliflerin meşrutiyet hareketi boyunca kullandıkları etkili bir silahtı. Bu makalede kadim bir gelenek olarak İran toplumunda yerini alan Bestnişînî; ahırdan büyükelçiliklere uzanan tarihsel gelişimi dönemin kaynakları da göz önünde bulundurularak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

İran , Kaçar Hanedanlığı , Bestnişînî , Protesto

Kaynakça

  1. Tetkik Eserler
  2. Algar, Hamid: Religion and State in Iran 1785‑1906, Berkeley and Los Angeles: University of California Press 1969.
  3. Alkaç, Ömer: İran Meşrutiyet Hareketinin Türk ve İran Basınına Yansımaları (1906‑1909), (Doktora Tezi) Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2023.
  4. Amîd, Hasan: Ferheng‑i Fârsî, Tahran: İntişârât‑ı Rûşd, 1389.
  5. Aştiyânî, Abbas İkbal: Mirza Takî Han‑ı Emir Kebir, Tahran: İntişârât‑ı Şîr‑i Muhammedî, 1396.
  6. Barthold, V. V.: İran Tarihî Coğrafyası, çeviren Ömer Alkaç, İstanbul: Selenge Yayınları, 2022.
  7. Bayburdî, Hüseyin: Tarih‑i Penâhendegân‑ı İran (Ez Ahd‑i Safeviyye Ta Evahir‑i Kâcârîye), Tahran: İntişârât‑ı Vahîd, 1349.
  8. Behnam, Cemşid: İranîyân ve Endîşe‑i Teceddüd, Tahran: Neşr u Pejûheş‑i Ferzân, 1375.
  9. Benjamin, S. C.: İran ve İranlılar, Çev.: Mühendis Muhammed Hüseyin Kerdebçe, Sazman‑ı İntişârât‑ı Cavidân, 1363.
  10. Bolat, Gökhan “Mîrzâ Takî Hân (Emîr Kebîr) ve Reformları (1848‑ 1851)” Belleten, C. LXXVII, (2013), s. 151‑182. Browne, Edward: The Persian Revolution of 1905‑1909, London: Cambridge University Press, 1910.

Kaynak Göster

Chicago
Alkaç, Ömer. 2023. “İran’da Kaçar Dönemi Protesto Kültürü: Bestnişînî”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 5 (5): 63-83. https://doi.org/10.59054/hed.1377110.