Demografik Dağılıma Göre Ankara Şehir Halkının Mal Varlığı ve Servet Değişimi (1730-1746)

Tereke/inheritance/probate records document the inventory of a deceased person’s assets and as stated in the relevant literature, constitute significant archival sources in the study of a region’s socio-economic conditions. This study is based on a total of 1.108 tereke records belonging to the urban population, derived from 20 existing Ankara şer‘iyye court registers dating to the years 1730-1746 (AH 1142-1159). This study first explains the nature of the data contained in the tereke records from Ankara. Subsequently, the distribution of tereke holders in Ankara during the specified period is examined based on gender and religious affiliation. Finally, the assets of these individuals are identified and wealth averages are calculated on a yearly basis to analyze wealth fluctuations throughout the studied period. Based on the data obtained, the possible reasons for the changes in the wealth of Ankara’s population have been analyzed.

Tereke, metrukât, muhallefat ölen kişinin mal dökümünü içeren kayıtlardır ve bu kayıtlar, ilgili literatürde de ifade edildiği üzere, bir bölgenin sosyo-ekonomik vaziyetini inceleme konusunda önemli arşiv kaynaklarından biridir. Bu çalışma, 1730-1746 (Hicri 1142-1159) yıllarına tarihlenen mevcut 20 adet Ankara şer‘iyye sicilinde yer alan şehir halkına ait toplam 1.108 tereke kaydı esas alınarak hazırlanmıştır. Çalışmada öncelikle, Ankara özelinde tereke kayıtlarının sunduğu verilerin içeriği açıklanmıştır. Ardından söz konusu dönemde Ankara'da, muhallefat sahiplerinin cinsiyetlerine ve dinî aidiyetlerine göre dağılımı ele alınmıştır. Son olarak bu kişilerin mal varlıkları tespit edilmiş ve yıllar bazında servet ortalamaları hesaplanarak çalışmaya konu olan süreç içerisindeki servet değişimleri incelenmiştir. Elde edilen veriler neticesinde, Ankara halkının mal varlıklarındaki değişimlerin muhtemel sebepleri analiz edilmiştir.