Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında İşkodra Hükûmet Konağı (1857-1912)

With the proclamation of the Tanzimat Edict, the reform movements that had been ongoing since the 1830s were reorganized within the framework of a program, and the civil and administrative structures were changed accordingly. With the new order, new architectural elements were introduced to the cities. One of these is the government halls. This study discusses the construction process of the government hall in the Shkodra province of the Ottoman Empire, in the light of Ottoman archival documents. Correspondence about the government hall continued from 1857 until 1912. According to these, the buildings located in the Shkodra Fortress were used as the administrative center in 1850s. Over time, the structures fell into disrepair. As a result, three houses were rented in the town center to be used as the government hall. Over time, new units were added to these houses according to needs. However, after a while, with the houses also falling into disrepair, the construction of a fully equipped government hall was considered necessary. An estimate book and drawing for the hall was prepared in 1873. However, during this process, the building could not be constructed, and the old office continued to be used. The second estimate and drawing were dated 1888. The building could not be built this time either. Finally, in 1910, efforts were started once again for the construction of the government hall. As understood from the insurance document dated 1912, the structure was finally constructed this time. Based on the same document, the current location of the government office and the surrounding public buildings have been identified. The research is important in terms of revealing the construction processes of government hall of Shkodra. In this context, plans are interpreted, estimate books are analyzed to shed light on the construction environment of the period, and information about the designers and executives who played a role in the building organization in the province is revealed.

Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesiyle 1830'lardan itibaren devam etmekte olan ıslahat hareketleri bir program çerçevesinde yeniden düzenlenmiş, buna bağlı olarak mülki ve idari yapı değiştirilmişti. Yeni yönetim anlayışıyla beraber kent siluetine yeni mimari ögeler eklenmişti. Bunlardan biri de hükûmet konaklarıdır. Bu çalışmayla birlikte İşkodra vilayetindeki hükûmet konağının inşa süreci Osmanlı arşiv belgelerinden yararlanılarak ele alınmıştır. Konak hakkındaki yazışmalar 1857 yılından başlayarak 1912 yılına kadar devam etmişti. Yazışmalara göre 1850'lerde İşkodra Kalesi dâhilinde yer alan binalar yönetim merkezi olarak kullanılmaktayken yapıların harap duruma gelmesiyle hükûmet konağı için kasaba merkezinde üç ev kiralanmıştı. Zaman içerisinde ihtiyaçlar doğrultusunda bu evlere eklemeler yapılarak kullanılmaya devam edilmiş ancak evlerin de kullanılamaz hâle gelmesiyle tam teşekküllü bir hükûmet konağının inşası gerekli görülmüştü. Konak için 1873 ve 1888 yıllarında keşif defterleri ve çizim hazırlanmıştı. Fakat bu süreçte bina inşa edilememiş eski konak kullanılmaya devam edilmişti. Son olarak 1910 yılında konağın inşası için bir kez daha harekete geçilmişti. 1912 tarihli sigorta belgesinden konağın inşa edildiği anlaşılmaktadır. Aynı belgeden yola çıkılarak konağın bugünkü konumu etrafındaki kamu yapıları ile birlikte tespit edilebilmektedir. Araştırma, İşkodra hükûmet konağının inşa süreçlerini ortaya koyması, önerilen planları gün yüzüne çıkararak yorumlaması, keşif defterlerini çözümleyerek dönemin inşaat ortamına ışık tutması ve aynı zamanda vilayetteki yapı organizasyonunda rol oynayan tasarımcı ve yürütücüler hakkında bilgiler sunması açısından önem taşımaktadır.