Bolşevik Devrimi Sonrasında Maverayı Kafkasya'dan Çekilen İngilizlerin Hint Sömürge Askerlerini Samsun'a Çıkarma Girişimi (1918‑1919)

This article examines the power vacuum that emerged in Transcaucasia following the Bolshevik Revolution, Britain's strategic intervention in the region, and the manner in which this process was projected into Anatolia through Batumi. By invoking Article 15 of the Armistice of Mudros, the British occupied key centers of Transcaucasia, including Batumi and Baku, and established both political and military dominance in the region. However, the Bolsheviks' victory in the civil war and their subsequent advance into the Caucasus compelled Britain to decide on withdrawal. This evacuation process was carried out primarily through Batumi by transferring the withdrawing forces via maritime routes. From there, Britain attempted to redeploy a number of Indian colonial troops to Anatolia, leading to a landing at Samsun. This initiative was perceived by both the local population and the national resistance forces under the leadership of Mustafa Kemal as an attempt to deepen the occupation and was met with strong opposition. The pivotal role played by Samsun in Britain's evacuation and redeployment activities is significant in demonstrating how developments in Transcaucasia triggered the national struggle in Anatolia. This episode paved the way both for the limitation of British influence and for the legitimization of the national resistance movement.

Makale, Bolşevik Devrimi sonucunda Mavera‑yı Kafkasya'da oluşan güç boşluğu ile İngiltere'nin bölgedeki stratejik müdahalesini ve bu sürecin Batum üzerinden Anadolu'ya yansımasını ele almaktadır. Mondros Mütarekesi'nin 15. maddesi uyarınca İngilizler; Batum ve Bakü dâhil olmak üzere Mavera‑yı Kafkasya'nın önemli merkezlerini işgal etmiş, bölgede hem siyasi hem de askerî bir hâkimiyet kurmuştur ancak Bolşeviklerin iç savaşı kazanarak Kafkasya'ya ilerlemesi, İngiltere'yi geri çekilme kararına zorlamıştır. Bu tahliye süreci, Kafkasya'dan çekilen birliklerin deniz yoluyla sevk edilmesi suretiyle özellikle Batum üzerinden yürütülmüştür. İngiltere, buradan bir kısım Hint sömürge askerini Anadolu'ya sevk etmeye çalış mış ve bu çerçevede Samsun'a bir çıkarma yapmıştır. Ancak bu girişim hem yerel halk hem de Mustafa Kemal önderliğindeki millî direniş unsurları tarafından işgali derinleştirme hamlesi olarak görülmüş ve sert tepkiyle karşılanmıştır. Samsun'un İngilizlerin Kafkasya'yı tahliye ve Anadolu'da yeniden konuşlanma faaliyetlerinde oynadığı kilit rol, Mavera‑yı Kafkasya'daki gelişmelerin Anadolu'daki millî mücadeleyi nasıl tetiklediğini göstermesi açısından önemlidir. Bu olay hem İngiliz etkisinin sınırlanmasına hem de millî direnişin meşrulaşmasına zemin hazırlamıştır.