Araştırma Makalesi

XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular

Cilt: 8 Sayı: 9 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular

Öz

Bu makalede, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında (1753-1774 yılları arası) İstanbul'un sosyal hayatında cinsel suçların ve suçluların yerini, toplumsal ahlak düzeninin korunmasında toplumun ve devletin istek ve reflekslerinin ne olduğunu tespit etmek amaçlanmaktadır. Toplumsal ahlakın korunması amacıyla devletin suçlulara olan bakış açısı ve bu konudaki yönetim anlayışı tespit edilmeye çalışılmıştır. Gündelik hayatta vaz geçilmez yeri olan mahalle örgütlenmesinin suça karşı takındığı tavrı ve bunun gerekçelerini anlamak hedeflenmektedir. Bu amaç ve hedeflere ulaşmak için Başkanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan Kalebend Kalemi defterleri ile İstanbul Kadılığı ve Galata Mahkemesi Şer‘iye sicilleri ana kaynaklar olarak Kullanılmıştır. Bu kaynaklardan elde edilen veriler "Cinsel Suçlar" ana başlığı altında "fuhuş, kârhanecilik, çocuk ve kadın kaçırıp satmak, evlat ve iyale saldırmak, fiil-i şeniye kast etmek, kadınlara sarkıntılık etmek, şabb-ı emrede saldırmak" alt başlıklarına göre tasnif edilmiştir. Tasnif edilen suçlar, ceza uygulamaları göz ardı edilerek sosyal tarih kapsamında, sosyal hayattaki yerleri ve etkileri öne çıkartılarak betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı, İstanbul, Suç, Cinsel Suçlar, Namus

Kaynakça

  1. A. Arşiv Kaynakları: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Bâb-ı Asafî Kalebendlik Kalemi Defterleri A.DVNS.KLB.d. No. 11-12-13-14-15-16-17.
  2. İstanbul Müftülüğü Şeriye Sicilleri Defterleri İstanbul Kadılığı Defterleri İSTM.ŞSC.01.d. No. 25-27-28-29.
  3. İstanbul Müftülüğü Şeriye Sicilleri Defterleri Galata Mahkemesi Defterleri İSTM.ŞSC.14.d. No. 330-331.
  4. B. Kitap, Makale ve Tezler: Ahıshalı, Recep: Seyyid Hasan Muradi Bir Kâtibin Kaleminden İstanbul'un 12 Yılı (1754-1766), İstanbul: Yeditepe Yayınları, 2016.
  5. Akgündüz, Ahmet: Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, İstanbul: Fey Vakfı Yayınları, 1990. Aydın, Mehmet Akif: Türk Hukuk Tarihi, İstanbul: Beta Yayınları, 2021.
  6. Ayışığı, Metin: II. Meşrutiyet Döneminde İstanbul'da Fuhuş ve Zührevi Hastalıklarla Mücadele", XVIII. Türk Tarih Kongresi (Ankara: 1-5 Eylül 2018) Kongreye Sunulan Bildiriler, III. Cilt, haz. Semiha Nurdan ve Muhammed Özler, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2022, 1075-1096.
  7. Belli, Burcu: Osmanlı'da Fuhuş II. Abdülhamid ve İttihat ve Terakki Dönemi, Ankara: Fol Yayınları, 2024.
  8. Beydilli, Kemal: Osmanlı Döneminde İmamlar ve Bir İmamın günlüğü, İstanbul: Yitik Hazine Yayınları, 2013.
  9. Boyar, Ebru ve Fleet, Kate: Osmanlı İstanbul'unun Toplumsal Tarihi, çev. Serpil Çağlayan, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2014.
  10. Boynukalın, Mehmet: "Suç", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), C. XXXVII, (2009), 454-457.

Kaynak Göster

APA
Alemdaroğlu, Ş. (2026). XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi, 8(9), 123-150. https://doi.org/10.59054/hed.1827416
AMA
1.Alemdaroğlu Ş. XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi. 2026;8(9):123-150. doi:10.59054/hed.1827416
Chicago
Alemdaroğlu, Şahin. 2026. “XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 8 (9): 123-50. https://doi.org/10.59054/hed.1827416.
EndNote
Alemdaroğlu Ş (01 Haziran 2026) XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 8 9 123–150.
IEEE
[1]Ş. Alemdaroğlu, “XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular”, Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 9, ss. 123–150, Haz. 2026, doi: 10.59054/hed.1827416.
ISNAD
Alemdaroğlu, Şahin. “XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 8/9 (01 Haziran 2026): 123-150. https://doi.org/10.59054/hed.1827416.
JAMA
1.Alemdaroğlu Ş. XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi. 2026;8:123–150.
MLA
Alemdaroğlu, Şahin. “XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 9, Haziran 2026, ss. 123-50, doi:10.59054/hed.1827416.
Vancouver
1.Şahin Alemdaroğlu. XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında (1753-1774) İstanbul’un Sosyal Hayatında Cinsel Suçlar ve Suçlular. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2026;8(9):123-50. doi:10.59054/hed.1827416