İnönü Muharebelerinden Sonra Hilal-i Ahmerin Anadolu Gazilerine İmdad-ı Sıhhi İane Kampanyasının Basında Yansımaları

Türk İstiklal Harbi'nin kritik dönüm noktalarından olan I. ve II. İnönü Muharebeleri, yalnızca askerî sonuçlarıyla değil meydana getirdikleri psikolojik ve sosyal etkilerle de Millî Mücadele'nin seyrini değiştirmiştir. Bu çalışma, söz konusu zaferlerin Türk kamuoyundaki yansımalarını, özellikle işgal altındaki İstanbul halkının tepkilerini, manevi destek eylemleri ve yardım faaliyetleri ekseninde ele almaktadır. İnönü zaferleri Türk milletinin üzerindeki "makûs talihin" yenilebileceğini göstermiştir. Bu zaferlerin yaktığı umut ışığının zafere olan inancı pekiştirdiği görülmektedir. Araştırmanın odak noktasını, İstanbul kamuoyunun zafer haberlerine yönelik tutum ve tepkilerinin tahlili oluşturmaktadır. Bu çerçevede çalışma, Hilâl‑i Ahmer Cemiyeti tarafından "Anadolu Gazilerine Sıhhi Muavenet” amacıyla düzenlenen yardım kampanyasına İstanbul ahalisinin iştirak düzeyini ve dönemin İstanbul gazetelerinde resmî mahiyette yayımlanan bağış listelerini temel kaynak olarak esas almaktadır. Söz konusu kampanyaya katılımın büyük ölçüde Müslüman Türk ahali tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmakla birlikte, gayrimüslim unsurların ve Millî Mücadele'ye muhalif tutumlarıyla bilinen bazı şahısların da sürece iştirak etmiş olmaları dikkat çekicidir. Bunun yanı sıra, özellikle tutumu kamuoyu nezdinde merak konusu olan padişah ile hanedan mensuplarının katılımı, kampanyanın toplumsal ve siyasal boyutlarını değerlendirme açısından ayrıca önem arz etmektedir. Yardım kampanyasının yanı sıra başta Ayasofya, Sultanahmet ve Fatih camileri olmak üzere şehrin en küçük mahalle mescitlerine varıncaya kadar mevlid‑i şerif programlarının düzenlendiği ve şehitlerin ruhuna ithafen dualar edildiği görülmektedir. Bu yardım kampanyası, İstanbul halkının Anadolu'da devam eden mücadeleye karşı bakışının en somut göstergelerinden biridir. Yüksek katılımın belki en önemli sonuçlarından birisinin saltanatın kaldırılması ve Tevfik Paşa Hükûmetinin istifası sonrası İstanbul'da idarenin Ankara'ya geçiş sürecine sağladığı katkı olduğu değerlendirilebilir.

The First and Second İnönü Battles, which constitute critical turning points of the Turkish War of Independence, altered the course of the national struggle not only through their military outcomes but also through the psychological and social impacts they generated. This study examines the reflections of these victories on Turkish domestic public opinion, particularly the reactions of the people of occupied Istanbul, within the framework of moral support initiatives and relief activities. It is observed that the İnönü victories strengthened the belief in ultimate success by kindling a ray of hope that the Turkish nation could overcome its "ill fate.” The answer to the central question of the study—how the Istanbul public received the news of the victories—has been sought through the lists published by the Hilal‑i Ahmer Society in the Istanbul press as official documents, which demonstrate the enthusiastic participation of Istanbul residents in the donation campaign organized for "Medical Assistance to the Anatolian Veterans.” While participation in the campaign was largely realized by the Muslim Turkish population, the contributions of non‑Muslim communities, certain individuals known for their opposition to the National Struggle, and—most notably—the Sultan and members of the dynasty, whose stance was eagerly anticipated, constitute particularly striking aspects. In addition to the relief campaign, it is seen that mawlid ceremonies were organized in mosques ranging from Ayasofya, Sultanahmet, and Fatih to the smallest neighborhood masjids of the city, and prayers were offered in memory of the martyrs. It could be considered that one of the most significant outcomes of this high level of participation in the aid campaign—representing the most concrete indicator of Istanbul society's attitude toward the ongoing struggle in Anatolia—was its contribution to the process by which the administration of Istanbul passed to Ankara following the abolition of the sultanate and the resignation of the Tevfik Pasha Government.