Araştırma Makalesi

Osmanlı Belgelerinde Kullanılan Tarih Türleri

Cilt: 1 Sayı: 1 30 Aralık 2019
Mustafa Özsaray *
PDF İndir
TR EN

Osmanlı Belgelerinde Kullanılan Tarih Türleri

Öz

Osmanlı Devleti’nde belge düzenine son derece önem verilmiştir. Bu nedenle belge ve defterlerde çok az istisnalar dışında tarih kesinlikle bulunmaktadır. Tarihi olmayan belgenin delil olma değerinin zayıf olacağı ve bazı karışıklıklara yol açacağı bilindiğinden belge üzerinde tarih bulunmasına dikkat edilmiştir. Fakat farklı tarih türlerinin kimi zaman ay belirtilmeden sadece yıl olarak kullanılması belgenin tarihinin Hicrî mi yoksa Rûmî mi olduğunun tespitinde zorlukla karşılaşılmasına yol açmaktadır. Bu makalede, öncelikle Osmanlı Devleti'nde yazışmalarda tarih kullanımına verilen önem ortaya konulacak, belgeler üzerindeki tarihlerin tespitinde karşılaşılan problemler ele alınacak ve Osmanlı belgelerinde görülen tarihlerin doğru tespit edilmesi için tarih türleri ve kullanım kaideleri hakkında bazı pratik bilgiler verilecektir. Bu bilgilerin ardından ise gün ve ay belirtilmeden sadece yıl belirtilen bir tarihin Hicrî mi yoksa Rûmî mi olduğunu tespit etmeye yarayacak ölçüleri ortaya koyacağız. Böylelikle tarihî araştırmalarda belgelerin tarihlerinin tespitini yapmak ve muhtevasına nüfuz etmek nispeten daha kolay hâle gelecek, yanlışa düşme ihtimali çok aza indirgenmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Belgeleri,Takvim,Hicri Tarih,Rumi Tarih,Miladi Tarih

Kaynakça

  1. Akgür, A. Necati: “Takvim”, tdv İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/takvim
  2. Binark, İsmet: Türk Arşivlerinin Kısa Tarihçesi ve Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün Faaliyetleri, Ankara: Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, 1994.
  3. Demirbaş, Uğurhan v.dğr.: Belgelerle Arşivcilik Tarihimiz, Osmanlı Dönemi I, Ankara: Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, 2000.
  4. Gazi Ahmet Muhtar Paşa: Takvîmü’s-Sinîn, Haz. Yücel Dağlı, Hamit Pehlivanlı, Ankara: Genelkurmay Basımevi, 1993.
  5. Luvis Ma’luf el-Yesûî: el-Müncid, Beyrut: Daru’l-Maşrık, 2012.
  6. Pakalın, M. Zeki: Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Sözlüğü, C. I-II-III, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1983.
  7. Reychman, Jan ve Zajaczkowski, Ananiasz: Handbook of Ottoman-Turkish Diplomatics (Osmanlı-Türk Diplomatikası El Kitabı), Genişleterek İngilizceye Çev. Andrew S.
  8. Ehrenkreutz, İngilizce’den Türkçe’ye Çev. Mehmet Fethi Atay, İstanbul: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, 1993.
  9. Sakin, Orhan: Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu, İstanbul: Yeditepe Yayınları, 2014.
  10. Şemseddin Sami: Kamûs-ı Türkî, Dersaadet: 1317.

Kaynak Göster

Chicago
Özsaray, Mustafa. 2019. “Osmanlı Belgelerinde Kullanılan Tarih Türleri”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 1 (1): 28-41. https://izlik.org/JA35EF48YZ.