TR
EN
OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ
Öz
Kanıta-dayalı uygulamaların belirlenmesine yönelik önemli çabalar olmasına karşın, bu uygulamaların eğitim ortamlarında etkili, tutarlı ve sürdürülebilir biçimde kullanılması konusunda önemli eksiklikler bulunmaktadır. Alanyazın, etkili olduğu kanıtlanan birçok uygulamanın sınıf ve okul ortamlarında istenen düzeyde kullanılmadığını ortaya koymaktadır. Araştırmacılar, araştırma ile uygulama arasındaki boşluk konusundaki endişelerini dile getirmektedir. Son yıllarda kanıta-dayalı uygulamaların tanıtımı ve kullanımını desteklemek amacıyla çeşitli eğitimler ve koçluk hizmetleri sunulmuş olmasına karşın, bu uygulamaların kullanım düzeyinde beklenen artış sağlanamamıştır. Alanyazında kanıta-dayalı uygulamaların geniş kitlelere yaygınlaştırılmasını desteklemek amacıyla çeşitli çerçeveler önerilmiştir. Bu bağlamda, Ulusal Uygulama Araştırma Ağı tarafından geliştirilen Etkin Kullanım Çerçeveleri (Active Implementation Frameworks), kanıta-dayalı uygulamaların sistematik ve sürdürülebilir biçimde uygulanmasını destekleyen kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Etkin Kullanım Çerçeveleri; kullanılabilir yenilikler, uygulama aşamaları, uygulama yürütücüleri, uygulama ekipleri, sürekli iyileştirme döngüleri ve sistem değişimi gibi birbiriyle ilişkili bileşenlerden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Etkin Kullanım Çerçevelerini tanıtmak ve çerçeveyi oluşturan temel bileşenleri açıklamaktır. Makalede, çerçevelerin kanıta-dayalı uygulamaların yaygınlaştırılması, uygulama güvenirliğinin artırılması ve araştırma-uygulama arasındaki boşluğun azaltılmasına nasıl katkı sağladığı ele alınmaktadır. Makalede ayrıca bir vaka üzerinden Etkin Kullanım Çerçeveleri’ne örnek verilmekte, bu konuda yapılmış araştırmalardan söz edilmektedir. Etkin Kullanım Çerçevelerinin, özellikle eğitim ve özel eğitim alanlarında, uygulamaların etkili ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilmesi açısından önemli bir rehber sunduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bilimsel Araştırma Projesi (Proje Kodu: SDK-2025-3600) olarak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi tarafından desteklenmektedir.
Proje Numarası
SDK-2025-3600
Etik Beyan
Bu çalışma teorik bir araştırma olup insan ya da hayvan denekleri üzerinde herhangi bir deney ya da veri toplama süreci içermemektedir.
Teşekkür
Bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde sağlanan destek için Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimine teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Ackerman, K. B., Whitney, T. & Lingo, A. S. (2018) Bringing high leverage practices to the bluegrass: a statewide collaborative effort. Kentucky Teacher Education Journal: The Journal of the Teacher Education Division of the Kentucky Council for Exceptional Children, 5(2), Article 2.
- Albers, B., Metz, A., & Burke, K. (2020). Implementation support practitioners: A proposal for consolidating a diverse evidence base. BMC Health Services Research, 20, Article 368
- Alexander, J. L., Ayres, K. M., & Smith, K. A. (2015). Training teachers in evidence-based practice for individuals with autism spectrum disorder: A review of the literature. Teacher Education and Special Education, 38(1), 13-27. https://doi.org/10.1177/ 0888406414544551
- Al-Shammari, Z. N. (2025). Kuwait’s inclusive education context. International Journal of Inclusive Education, 1-12. https://doi.org/10.1080/13603116.2025.2564332
- Atas, B., Ozsandikci, I., Olcay, S., & Saral, D. (2023). Opinions about evidence-based practices among special education techers. Journal of Evidence-Based Social Work, 20(1), 145-157. https://doi.org/10.1080/26408066.2022.2133981
- Barry, L., Holloway, J., & McMahon, J. (2020). A scoping review of the barriers and facilitators to the implementation of interventions in autism education. Research in Autism Spectrum Disorders, 78, 101617. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2020.101617
- Bertram, R. M., Blase, K. A., & Fixsen, D. L. (2015). Improving programs and outcomes: Implementation frameworks and organization change. Research on Social Work Practice, 25(4), 477–487.
- Biesta, G. J. J. (2010). Why ‘what works’ still won’t work: From evidence-based education to value-based education. Studies in Philosophy and Education, 29, 491–503. https://doi.org/10.1007/s11217-010-9191-x
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Özel Eğitim ve Engelli Eğitimi (Diğer)
Bölüm
Teorik Makale
Yayımlanma Tarihi
23 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
12 Ocak 2026
Kabul Tarihi
23 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Sayar, K., & Yücesoy Özkan, Ş. (2026). OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 41-65. https://doi.org/10.65862/hefder.1861094
AMA
1.Sayar K, Yücesoy Özkan Ş. OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ. HEFDER. 2026;4(2):41-65. doi:10.65862/hefder.1861094
Chicago
Sayar, Kübra, ve Şerife Yücesoy Özkan. 2026. “OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ”. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi 4 (2): 41-65. https://doi.org/10.65862/hefder.1861094.
EndNote
Sayar K, Yücesoy Özkan Ş (01 Ocak 2026) OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi 4 2 41–65.
IEEE
[1]K. Sayar ve Ş. Yücesoy Özkan, “OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ”, HEFDER, c. 4, sy 2, ss. 41–65, Oca. 2026, doi: 10.65862/hefder.1861094.
ISNAD
Sayar, Kübra - Yücesoy Özkan, Şerife. “OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ”. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi 4/2 (01 Ocak 2026): 41-65. https://doi.org/10.65862/hefder.1861094.
JAMA
1.Sayar K, Yücesoy Özkan Ş. OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ. HEFDER. 2026;4:41–65.
MLA
Sayar, Kübra, ve Şerife Yücesoy Özkan. “OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ”. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 2, Ocak 2026, ss. 41-65, doi:10.65862/hefder.1861094.
Vancouver
1.Kübra Sayar, Şerife Yücesoy Özkan. OKULLARDA KANITA-DAYALI UYGULAMALARIN YAYGINLAŞTIRILMASI İÇİN BİR MODEL: ETKİN KULLANIM ÇERÇEVELERİ. HEFDER. 01 Ocak 2026;4(2):41-65. doi:10.65862/hefder.1861094