ÇOCUĞUN İLK BİLGİ DÜNYASI: AİLE, GÜVEN VE EPİSTEMİK GELİŞİM
Öz
Çocuk gelişimi çoğunlukla biyolojik olgunlaşma ve öğrenme süreçleri üzerinden açıklansa da, çocukların bilgiye nasıl ulaştıkları, bilgiyi nasıl değerlendirdikleri ve güvenilir bilgi kaynaklarını nasıl tanımladıkları da gelişimin temel bileşenleri arasında yer almaktadır. Bu derleme, çocuk gelişimini epistemik bir perspektiften ele alarak bilgiyle kurulan ilişkinin yaşamın ilk yıllarından itibaren nasıl şekillendiğini incelemektedir. Çalışmanın temel argümanı, ailenin çocuğun ilk bakım sistemi olduğu kadar ilk epistemik çevresi de olduğudur. Erken dönemde bakım verenlerle kurulan ilişkiler, güven duygusu, ortak dikkat deneyimleri, ebeveyn dili, sembolik oyunlar ve gündelik etkileşimler çocukların bilgiye yönelik tutumlarını ve sorgulama biçimlerini biçimlendirmektedir. Okul, akran ilişkileri, destek sistemleri ve dijital medya ortamları ise bu epistemik yapıyı zamanla genişletmektedir. Kuramsal çerçeve; sosyal epistemoloji, yapılandırmacı ve sosyokültürel öğrenme yaklaşımları, bağlanma kuramı, ekolojik sistemler yaklaşımı, nörogelişimsel plastisite, epistemik güven ve dijital okuryazarlık literatürünün bütünleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Bulgular, epistemik gelişimin bilişsel kapasitenin ötesinde ilişkisel, kültürel ve teknolojik etkileşimler içerisinde şekillenen dinamik bir süreç olduğunu göstermekte ve aile temelli bir epistemik gelişim döngüsü önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum.
- Ames, C. (1992). Classrooms: Goals, structures, and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84(3), 261-271.
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
- Baumrind, D. (1971). Current patterns of parental authority. Developmental Psychology Monograph, 4(1), 1-103.
- Baxter Magolda, M. B. (1992). Knowing and reasoning in college: Gender-related patterns in students’ intellectual development. Jossey-Bass.
- Bendixen, L. D., & Rule, D. C. (2004). An integrative approach to personal epistemology. Educational Psychologist, 39(1), 69-80.
- Berk, L. E., & Winsler, A. (1995). Scaffolding children’s learning: Vygotsky and early childhood education. National Association for the Education of Young Children.
- Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H., & Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition. Child Development, 78(1), 246-263.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çocuk Gelişimi Eğitimi
Bölüm
Diğer
Yazarlar
Davut Açar
*
0000-0003-4877-9036
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
24 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
4 Haziran 2026
Kabul Tarihi
24 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 1